Sebepsiz idari süreç olamaz diyen İDDK, daire liderinin vazifeden alınmasını hukuka muhalif buldu

Davayı reddeden birinci derece mahkemesi ısrar kararını bozdu. Birinci derece mahkemesi takdir hakkını dikkate alarak idareyi haklı bulmuştu.

Danıştay 2. Daire: Yönetim vazifeden alma münasebetini ispat edememiştir

Davacının geçmiş hizmetleri değerlendirildiğinde, meslek ve liyakat prensiplerine uygun olarak bulunduğu göreve atandığı, daire başkanı kadrosundan alınarak sağlık uzmanı takımına atanmasını gerektirecek biçimde hizmeti aksattığı yahut başarısız olduğu ya da misyonda kalmasında, hizmetin yürütülmesi açısından sakınca bulunduğu tarafında hukuken geçerli somut bilgi-belge bulunmadığı dikkate alındığında, salt takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen dava konusu süreçte kamu faydası ve hizmet gerekleri bakımından hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

İDDK: Sebepsiz idari süreç olamaz

İdare hukukunda sebepsiz idari süreç olamayacağından ve yönetimin tüm süreçlerinin, idari faaliyetlerin sonuncu hedefi olan kamu faydasını gerçekleştirmeyi amaçlayan bir sebebe dayanması gerektiğinden, bu manada, hakkında idari süreç tesis edilenlerce ileri sürülen hukuka karşıtlık tezlerinin kıymetlendirilmesi ve yargı mercii tarafından idari sürecin tüzel kontrolünün aktif bir halde gerçekleştirilebilmesi için sürecin maddi ve tüzel sebeplerinin yanı sıra kamu faydası ve hizmet gereklerine uygunluğunun da idarece yargılama sürecinde verilecek savunmalar ile ibraz edilecek bilgi ve evraklarla ortaya konulması yahut bu konuların yargı yerince anlaşılabilir nitelikte olması gerekmektedir.

Bu durumda, davalı yönetim tarafından dava konusu sürecin tesis edilmesine yönelik haklı ve tüzel bir sebebin ve kamu faydası ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği konusunun ortaya konulmadığı, davacının geçmiş hizmetleri ile evrakta mevcut bilgi ve evraklar gözetildiğinde, salt takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen süreçte sebep ve amaç ögesi tarafından hukuka uyarlık görülmemiştir.

T.C.

DANIŞTAY

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No: 2025/536

Karar No: 2025/2241

İSTEMİN KONUSU:

… Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesinin… tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Sıhhat Bakanlığı… Genel Müdürlüğünde daire başkanı olarak görev yapan davacı tarafından, bu misyondan alınarak sıhhat uzmanı takımına atanmasına ait… tarih … sayılı sürecin iptali ile mahrum kalınan özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:

…İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla;

Üst seviye kamu yöneticilerinin; kamu kurum ve kuruluşlarının geleceğe dönük planlarını ve siyasetlerini saptayan, bu plan ve siyasetlerdeki maksatları gerçekleştirmek için gerekli kaynakları ve bu kaynakların kullanım yerlerini belirleyen şahıslar ya da bu şahısların buyruk ve direktifleri tarafında uygulamayı yapan yahut onlara yardımcı olan şahıslar olduğu, 657 sayılı Kanun’un 76. unsuruyla atama yapma ve vazifeden alma konusunda ise yönetime takdir yetkisi tanınmış olduğu konuları göz önüne alındığında ve yönetimin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda işçinin vazifesini değiştirme konusunda maddelerle ve yönetim hukuku prensiplerine dayalı olarak sahip olduğu takdir yetkisini dava konusu sürecin tesisi sırasında kamu faydası ve hizmet gerekleri dışında subjektif (öznel) nedenlerle kullandığına dair evrakta rastgele bir bilgi ya da doküman bulunmadığı, takım derecesi de korunmak suretiyle davacının daire başkanlığı misyonundan alınarak, mevzuat kararlarına uygun olarak Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde uzman takımına atanmasına ait dava konusu süreçte kamu faydası ve hizmet gerekleri istikametinden hukuka karşıtlık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu süreç hukuka uygun bulunduğundan, davacının mahrum kaldığı mali ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi talebinin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Yönetim Mahkemesi kararının özeti:

… Bölge Yönetim Mahkemesi…İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Mahkeme kararının metot ve temel tarafından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf müracaatının reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti:

Danıştay İkinci Dairesinin 09/10/2024 tarih ve E:2024/1276, K:2024/4709 sayılı kararıyla;

Somut uyuşmazlıkta; davacının geçmiş hizmetleri değerlendirildiğinde, meslek ve liyakat prensiplerine uygun olarak bulunduğu göreve atandığı, daire başkanı kadrosundan alınarak sağlık uzmanı takımına atanmasını gerektirecek formda hizmeti aksattığı yahut başarısız olduğu ya da misyonda kalmasında, hizmetin yürütülmesi açısından sakınca bulunduğu tarafında hukuken geçerli somut bilgi-belge bulunmadığı dikkate alındığında, salt takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen dava konusu süreçte kamu faydası ve hizmet gerekleri bakımından hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik istinaf müracaatının reddine ait Bölge Yönetim Mahkemesi kararında ise tüzel isabet bulunmadığı gerekçesiyle, … Bölge Yönetim Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Yönetim Mahkemesi ısrar kararının özeti:

… Bölge Yönetim Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla;

İstinaf müracaatının reddi yolundaki birinci kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN TEZLERİ:

Davacı tarafından, liyakat ve meslek unsurları çerçevesinde memuriyetin her kademesinde muvaffakiyetle misyon yaparak yönetici olarak da basamak basamak yükselerek daire başkanı olarak atandığı ve 6 yıl 7 ay müddetle kesintisiz olarak sürdürdüğü; mesleksel deneyimleri, misyonun ifası nedeniyle amirlerince uygun görülen kademe ilerleme mükafatları ve verilmiş olan belgeler, Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında yıllarca yapmış olduğu yöneticilikler, daire başkanlığı vazifesini yıllarca en âlâ formda yerine getirdiği göz önünde bulundurulduğunda; İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı misyonunun sürdürürken hiyerarşik olarak daha altta bulunan bir takım olan sıhhat uzmanı olarak atanmasının hukuka uygun olduğundan bahsedilemeyeceği; kelam konusu misyonu ile ilgili hakkında hiçbir isimli ve idari soruşturma açılmadığı, disiplin cezası da almadığı üzere vazifesinde başarısız yahut yetersiz olduğu tarafında de somut, objektif ve hukuken kabul edilebilir bir bilgi ve evrak de bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:

Davalı yönetim tarafından, ısrar kararının hukuka ve yönteme uygun bulunduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’UN NİYETİ:

Temyiz isteminin kabulü ile … Bölge Yönetim Mahkemesi … İdari Dava Dairesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve evraktaki evraklar incelendikten sonra, belge tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıyeten bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE MÜNASEBET:

MADDİ OLAY:

Sağlık Bakanlığı… Genel Müdürlüğü bünyesinde daire lideri olarak vazife yapan davacı, … tarih ve … sayılı süreç ile daire başkanlığı misyonundan alınarak sıhhat uzmanı olarak atanmıştır.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. hususunun 1. fıkrasında “Kurumlar, vazife ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları takım derecelerine eşit yahut 68. unsurdaki temeller çerçevesinde daha üst, kurum içinde tıpkı yahut öteki yerlerdeki başka takımlara naklen atayabilirler.” kararına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Metodu Kanunu’nun 2.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, idari dava çeşitleri sayılmış, iptal davaları; idari süreçler hakkında, yetki, biçim, sebep, husus ve amaç istikametlerinden biri ile hukuka muhalif olduklarından ötürü menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava tipi olarak düzenlenmiştir.

HUKUKİ KIYMETLENDİRME:

Yukarıda yer verilen 657 sayılı Kanun’un 76. unsuru ile memurların naklen atanmaları konusunda yönetime takdir yetkisi tanınmakla birlikte, yönetimin öteki süreçleri üzere takdire dayalı idari süreçlerinin de 2577 sayılı Kanun’un 2. unsuru uyarınca, yetki, biçim, sebep, husus ve niyet ögeleri tarafından yargısal kontrole tabi tutulacağı doğaldır.

Sebep ögesi, idareyi süreç tesis etmeye sevk eden maddi yahut hukuksal durumlardır. Öte yandan, idari süreçler, mevzuatında özgülendiği maksada uygun olmak zorunda oldukları üzere bu süreçlerin en son olarak kamu faydası ve hizmet gereklerine uygun biçimde tesis edilmeleri gerekliliği de yönetim hukukunun genel prensiplerindendir.

İdare hukukunda sebepsiz idari süreç olamayacağından ve yönetimin tüm süreçlerinin, idari faaliyetlerin kesin gayesi olan kamu faydasını gerçekleştirmeyi amaçlayan bir sebebe dayanması gerektiğinden, bu manada, hakkında idari süreç tesis edilenlerce ileri sürülen hukuka terslik savlarının kıymetlendirilmesi ve yargı mercii tarafından idari sürecin tüzel kontrolünün aktif bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için sürecin maddi ve hukuksal sebeplerinin yanı sıra kamu faydası ve hizmet gereklerine uygunluğunun da idarece yargılama sürecinde verilecek savunmalar ile ibraz edilecek bilgi ve evraklarla ortaya konulması yahut bu konuların yargı yerince anlaşılabilir nitelikte olması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; davacının, 18/02/1988 tarihinde … Eğitim Hastanesinde hizmetli olarak kamu vazifesine başladığı ve 17/08/1992 tarihine kadar bu takımda misyonunu sürdürdüğü, 18/08/1992 ile 10/08/2006 tarihleri ortasında memur takımında misyon yapmasının akabinde, 11/08/2006 tarihinde atandığı … Vilayet Sıhhat Müdür Yardımcılığı misyonunu 13/03/2007 tarihine kadar sürdürdüğü, 14/03/2007 ile 04/11/2012 tarihleri ortasında değişik devirlerde tedviren … Müdürü olarak görev yaptığı, 07/11/2012 ile 06/12/2012 tarihleri arasında … Hastanesinde İdari ve Mali İşler Müdürü olarak, 07/12/2012 ile 20/05/2016 tarihleri ortasında ise Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Gaziantep Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinde … Başkanı olarak görev yaptığı, 23/05/2016 tarihinde Türkiye Halk Sağlığı Kurumu bünyesine daire lideri olarak atandığı, davalı yönetimin teşkilat yapısı değişmesi üzerine 30/09/2017 tarihinde Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesine daire lideri olarak atandıktan sonra davalı idarece, davacının misyonundan alınmasını gerektirecek somut bir sebep gösterilmeksizin, takdir yetkisine dayalı olarak dava konusu sürecin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı yönetim tarafından dava konusu sürecin tesis edilmesine yönelik haklı ve tüzel bir sebebin ve kamu faydası ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği konusunun ortaya konulmadığı, davacının geçmiş hizmetleri ile evrakta mevcut bilgi ve dokümanlar gözetildiğinde, salt takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen süreçte sebep ve amaç ögesi tarafından hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu prestijle, davanın reddi yolundaki Yönetim Mahkemesi kararına karşı davacının istinaf müracaatının reddi yolundaki temyize husus ısrar kararında türel isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;

2. Üstte özetlenen münasebetle davanın reddine ait … Yönetim Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf müracaatının reddi yolundaki … Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesinin temyize mevzu… tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,

3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,

4. Tekrar bir karar verilmek üzere evrakın … Bölge Yönetim Mahkemesi …İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili evrakın incelenmesinden; … Bölge Yönetim Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize bahis … tarih ve E:…, K:…sayılı ısrar kararının, yordam ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.