Ömer Bolat: Kritik mineraller yüzyılı şekillendiriyor

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) Yükselen Piyasalar Forumu Serisi kapsamında düzenlediği “OECD Kritik Mineraller Forumu” OECD İstanbul Merkezi’nde gerçekleştirildi.

Forumun açılışında konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, jeopolitik tansiyonların sadece artmakla kalmadığını, birebir vakitte daha karmaşık ve daha kalıcı hale geldiğini belirterek, “Bölgesel çatışmalar ticaret yollarını kesintiye uğratmaya, maliyetleri artırmaya ve öngörülebilirliği zayıflatmaya devam ediyor.” dedi.

Bolat, Gelişen Piyasalar Forum Serisi’nin, OECD üyeleri, ortak ülkeler ile özel kesim ve sivil toplumdan kilit paydaşlar ortasında, ortak kalkınma sıkıntılarına tahlil arayışına yönelik üst seviye, kapsayıcı ve bölgeler ortası bir diyalog platformu sunduğunu söyledi.

“JEOPOLİTİK TANSİYONLAR SADECE ARTMAKLA KALMIYOR, BİREBİR VAKİTTE DAHA KARMAŞIK HALE GELİYOR”

Bugün global ticaret ve dünya iktisadı açısından belirsizliklerin arttığı bir devirde bir ortaya gelindiğini lisana getiren Bolat, “Jeopolitik tansiyonlar sadece artmakla kalmıyor, tıpkı vakitte daha karmaşık ve daha kalıcı hale geliyor. Bölgesel çatışmalar ticaret yollarını kesintiye uğratmaya, maliyetleri artırmaya ve öngörülebilirliği zayıflatmaya devam ediyor.” diye konuştu.

“TİCARET SİYASETLERİ TARAF DEĞİŞTİRDİ”

Aynı vakitte ticaret siyasetlerinde açık bir taraf değişimine şahit olunduğunu belirten Bolat, şunları kaydetti:

Korumacı tedbirler artış gösteriyor. Stratejik bölümler daha fazla devlet dayanağı alıyor. Ekonomik güvenliğe ait korkular, ulusal kararları her zamankinden daha fazla şekillendirmektedir. Tüm bu gelişmeler birlikte ele alındığında, daha parçalanmış ve daha az öngörülebilir bir global ticaret ortamına işaret etmektedir. Bu süreksiz bir durum değil. Bu yapısal bir dönüşüm ve buna ahenk sağlamamız gerekiyor. Gerçekten kritik minerallerin global bedel zincirlerindeki rolüne ait zorluklar da bu yapısal dönüşümün bir kesimidir.

“KRİTİK MİNERALLER YÜZYILI ŞEKİLLENDİREN BÜYÜK DÖNÜŞÜMLER AÇISINDAN VAZGEÇİLMEZ HALE GELDİ”

Bolat, ikiz dönüşüm süreci global iktisatta merkezi kıymet kazandıkça, kritik minerallerin yüzyılı şekillendiren büyük dönüşümler açısından vazgeçilmez hale geldiğini vurguladı.

Bu minerallerin bataryalar, güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve elektrik şebekeleri üzere pak güç teknolojileri için vazgeçilmez olduğunu belirten Bolat, “Buna ek olarak, yarı iletkenlerden akıllı telefonlara, data merkezlerinden yapay zeka sistemlerine ve gelişmiş telekomünikasyon altyapılarına kadar dijitalleşme açısından da birebir derecede hayati ehemmiyete sahip.” diye konuştu.

“SON 10 YILDA TEMEL KRİTİK MİNERALLERE OLAN TALEP KRİTİK ÖLÇÜDE ARTTI”

Ticaret Bakanı Bolat, son 10 yılda temel kritik minerallere olan talebin kritik ölçüde arttığını belirterek, lityuma olan talebin yaklaşık 4 kat arttığını, az toprak elementleri ile kobalta olan talebin ise yaklaşık iki katına çıktığını lisana getirdi.

Diğer minerallerde de emsal talep artışları görüldüğünü vurgulayan Bolat, “Elektrikli ulaşımın yaygınlaşması, yenilenebilir güç altyapısındaki büyüme ve gelişmiş elektronikler nedeniyle bu eğilimin önümüzdeki on yıllarda da sürmesi bekleniyor.” formunda konuştu.

Karbonsuzlaşmayı, dijitalleşmeyi ve tedarik zinciri güvenliğini güçlendirmeyi hedefleyen bugünün dünyasında kritik minerallerin sanayi rekabetçiliği ile ulusal güvenlik ve ekonomik dayanıklılık açılarından giderek artan stratejik kıymet kazandığını lisana getiren Bolat, bilhassa arzın ağırlaşması, lojistik darboğazlar ve kesintilerin, sanayi üretiminin dayanıklılığı ve ekonomik güvenlik açısından temel bir tasa kaynağı haline geldiğinin altını çizdi.

Bolat, “Bazı durumlarda ağırlaşma sırf tek bir üreticiyle hudutlu değildir. Birebir vakitte hudutlu coğrafyalarda ağırlaşma kelam bahsidir. Arz makul bölgelerde ağırlaştığında riskler daha da karmaşık hale gelmektedir.” açıklamasında bulundu.

“KRİTİK MİNERAL ÜRETİMİNDEKİ AĞIRLAŞMA, İTHALATÇILAR AÇISINDAN STRATEJİK KIRILGANLIKLAR YARATIYOR”

Ömer Bolat konuşmasında, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin global kobalt üretiminin yaklaşık 4’te 3’ünü sağladığını, Filipinlerin ise Endonezya ile birlikte nikel üretiminin 3’te ikisinden fazlasını karşıladığını belirterek, şöyle devam etti:

Avustralya ve Şili, lityum üretiminin yarısından fazlasını temsil etmektedir, birtakım ülkeler ise az toprak elementlerinin üretimi ve işlenmesinde hakim pozisyonlarını sürdürmektedir. Bu ağırlaşma, ithalatçılar açısından stratejik kırılganlıklar yaratırken, üreticiler açısından da çıkarım faaliyetlerinin kâfi lokal katma bedel, teknoloji transferi, maharet geliştirme ve altyapı yatırımları olmaksızın yürütülmesi halinde yapısal eşitsizlikler doğurmaktadır.

“PİYASAYI BOZUCU UYGULAMALAR, KRİTİK MİNERALLER ALDAKİKALAR İÇİNDE GİDEREK DAHA KRİTİK HALE GELDİ”

Bakan Bolat, ihracat kısıtlamaları yahut vergileri üzere piyasayı bozucu siyaset ve uygulamaların da kritik mineraller aldakikalar içinde giderek daha kritik hale geldiğini vurguladı.

Bu durumun global tedarik zincirlerine ek bir karmaşıklık kattığını söz eden Bolat, “Önümüzdeki soru, kritik minerallerin kritik olup olmadığı değildir. Asıl soru, kritik minerallerin global tedarik zincirine ait yönetişimin eski dengesizlik ve bağımlılık kalıplarını derinleştirip derinleştirmeyeceğidir.” dedi.

Bolat, global iktisatta adil bir ikiz dönüşüm ve ortak refah sağlayacak istikrarlı ve hakkaniyetli bir memleketler arası tertip için kritik mineraller tedarik zincirinin idaresinin 4 temel sütuna dayanması gerektiğini vurguladı.

İlk olarak çeşitlendirme yoluyla dayanıklılık sağlanması gerektiğini kaydeden Bolat, “Üretimin, teknolojilerin, ulaşım koridorlarının ve finansman kaynaklarının çeşitlendirilmesi, global karşılıklı bağımlılığı daha istikrarlı hale getirmenin temel araçlarıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

“ADİL VE ÖNGÖRÜLEBİLİR TİCARETE MUHTAÇLIK VAR”

Bolat, “İkincisi, adil ve öngörülebilir ticarete muhtaçlık vardır. Öngörülemez kısıtlamalar, şeffaf olmayan sübvansiyon rekabeti ve tedarik bağımlılıklarının silah haline getirilmesi tüm global iktisat için maliyet oluşturuyor.” diye konuştu.

“MADEN ZENGİNİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN KAYNAKLARINDAN DAHA FAZLA PAHA ELDE ETMESİ GEREKİYOR”

Üçüncü olarak maden zengini gelişmekte olan ülkelerin kaynaklarından daha fazla paha elde etmesi gerektiğini tabir eden Bolat, şunları kaydetti:

Sanayi ihtilalinin birinci basamaklarında doğal kaynaklar bakımından varlıklı ülkeler, sanayi kapasitesi açısından fakir kalmıştır. Dördüncü ve son olarak, kritik mineraller arzında sırf çıkarımı düşünmemeliyiz. Geri dönüşüm, yine kullanım, ikame, materyal verimliliği ve batarya kimyası ile sanayi dizaynındaki yenilikler de tedarik idaresinin kesimi olmalıdır. Türkiye’nin, kritik mineraller alanı da dahil olmak üzere global yönetişimi ve ekonomik dayanıklılığı ortak bir sorumluluk olarak gördüğünü bilhassa vurgulamak isterim.

“DAHA ÂLÂ BİR DÜNYAYI HEDEFLEYEN YENİ BİR İŞ BİRLİĞİ KISSASINA İHTİYACIMIZ VAR”

Ticaret Bakanı Bolat, hiçbir ülkenin kritik minerallere ait global karşılıklı bağımlılığın getirdiği zorlukları tek başına çözemeyeceğini belirterek, daha güçlü ve daha kapsamlı milletlerarası iş birliğine gereksinim olduğunu vurguladı.

Bolat, şeffaf piyasa bilgisi, riskleri evvelce tespit edecek erken ihtar sistemleri, uyumlu standartlar, daha güçlü teknoloji iştirakleri, daha yeterli finansman araçları ve yatırımların riskten arındırılmasına yönelik muteber sistemler üzerinde çalışılması gerektiğinin altını çizdi.

“TÜRKİYE, KRİTİK MİNERALLER İÇİN FAAL ROL OYNAMAYA HAZIR”

Mevcut zorluklar karşısında, kritik minerallerin milletlerarası idaresinin eski bir öykünün yeni kısmı olmaması gerektiğini lisana getiren Bolat, kelamlarını şöyle tamamladı:

Ekonomik ikiz dönüşümün yeni çağı ortaya çıkarken, ortak refahı ve gelecek jenerasyonlar için daha güzel bir dünyayı hedefleyen yeni bir iş birliği kıssasına muhtaçlığımız var. Türkiye, kritik mineraller için daha çeşitlendirilmiş, inançlı ve verimli tedarik zincirlerini desteklemede faal rol oynamaya hazır.