İran’dan Avrupa’ya Hürmüz resti: “Savaş gemisi göndermeyin”

İran ile ABD ortasındaki nükleer müzakerelerde sır perdesi aralanıyor. İran devlet ajansı IRNA, Al Mayadeen ve Wall Street Journal gazetesinde yer alan haberlere nazaran, Tahran idaresinin Washington’a sunduğu kaideli teklifin ayrıntıları netleşti. Diplomatik trafik sürat kazanırken, İran’dan Avrupa ülkelerine Hürmüz Boğazı üzerinden çok sert bir askeri ihtar geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Avrupa ülkelerinin kendi çıkarlarına ziyan verecek ataklardan kaçınması gerektiğini vurguladı. Basra Körfezi’ne yapılacak muhtemel bir askeri müdahalenin global güç fiyatlarında şok tesiri yaratacağına dikkat çeken Bekayi, durumu şu sözlerle özetledi:

“Bu savaş etik dışı olduğu kadar hukuksuzdur. ABD ve İsrail saldırganlığı başlattı; Avrupa ülkeleri bu sıkıntıya dahil edilmek için kandırılmamalıdır.”

KIRMIZI ÇİZGİMİZ LÜBNAN’DA ATEŞKES

IRNA’nın aktardığına nazaran, Tahran’ın cevabı Pakistan’ın arabuluculuğuyla Washington’a iletildi. Wall Street Journal ve Al Mayadeen’in isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberler, İran’ın denizcilik kısıtlamalarının hafifletilmesi karşılığında çatışmaların durdurulmasını ve 30 günlük müddet içinde etaplı nükleer görüşmelere geçilmesini önerdiğini ortaya koydu. Tahran, yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmını seyreltmeyi ve kalan stokları üçüncü bir ülkeye aktarmayı masaya yatırırken, nükleer altyapısının büsbütün sökülmesine kesin bir lisanla karşı çıkıyor.

Öte yandan, İran İhtilal Muhafızları Ordusu’na yakınlığıyla bilinen Tasnim haber ajansına konuşan İranlı bir yetkili, Amerikan basınına sızan argümanların birtakım kısımlarını yalanladı. Dışişleri Sözcüsü Bekayi ise dondurulmuş varlıkların hür bırakılması, İran gemilerine yönelik müdahalelerin son bulması ve Hürmüz Boğazı’nda inançlı seyrüseferin sağlanmasını legal talepler olarak sıraladı. Bekayi, mümkün bir mutabakatın çerçevesini çizerken şu tabirleri kullandı:

“Herhangi bir muahede, İran için kırmızı çizgi olan Lübnan’da ateşkesi kesinlikle içermelidir.”

ZAMANI GELDİĞİNDE ELE ALACAĞIZ

Bölgedeki tansiyon, başkanların karşılıklı açıklamalarıyla daha da tırmanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın uranyum stoklarına erişim sağlanacağını belirterek mümkün bir askeri harekat sinyali verirken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu nükleer kapasitenin büsbütün ortadan kaldırılması için askeri seçeneklerin masada olduğunu yineledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uranyumun Rusya’ya transfer edilmesi istikametindeki teklifine de değinen Bekayi, önceliklerinin savaşı bitirmek olduğunu belirterek bahse şu sözlerle açıklık getirdi:

“Nükleer sorun, İran’ın gereçleri ve zenginleştirme ile ilgili bahislerde daha sonra ne üzere kararlar alınacağı ve hangi seçenekleri değerlendirebileceğimize gelince, bunlar vakti geldiğinde ele alacağımız mevzulardır.”

ATOM GÜCÜ KURUMU’NA SERT TEPKİ

Haberin art planında, İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ortasındaki derin kriz de yatıyor. Bekayi, nükleer tesislere derhal erişim talep eden Kurumun Genel Yöneticisi Rafael Grossi’yi teknik vazifesini terk etmekle suçladı. Grossi’nin kurumun güvenilirliğini yine tesis etmesi gerektiğini savunan Bekayi, kelamlarını şöyle noktaladı:

“Grossi, İran’ın nükleer tesislerine yönelik ABD ve İsrail akınlarını açıkça kınamalı ve bunların tekrarlanmasını tedbire taahhüdünde bulunmalıdır.”