Sığırların sağlığı yerli projeyle artık anlık takip edilecek

TÜBİTAK-1005 Ulusal Yeni Fikirler ve Eserler Araştırma Dayanak Programı kapsamında desteklenmeye hak kazanan “Sığır Sıhhatinin İzlenmesine Yönelik Yerli Rumen Sensör Boluslarının Geliştirilmesi” Projesi, Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi uyumunda Atatürk Üniversitesi, Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesinin (EBYÜ) iş birliğiyle hayata geçiriliyor.

Projeyle, hala büyük ölçüde ithal edilen rumen sensör boluslarının (hayvanların midesine yerleştirilen sensör kapsülü) yerli imkanlarla geliştirilerek, Türkiye’de hayvancılıkta dijital dönüşümün hızlandırılması ve sığır sıhhatinin anlık izlenmesi amaçlanıyor.

EBYÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Agah Oktay Ertay, sığır sıhhatinin güzelleştirilmesine yönelik rumen sensör bolusunun geliştirilmesi projesi çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

“Türkiye’deki sığır yetiştiriciliğinde süt ve et randımanının artırılmasını hedefliyoruz”

Projenin, dört üniversiteden alanında uzman akademisyenlerin yer aldığı multidisipliner bir çalışma olduğunu belirten Ertay, şöyle konuştu:

“Rumen sensör bolusu, ithal edilerek kullanılan bir eser. Bu eseri ülkemizde, yerli ve ulusal imkanlarla üreterek Türkiye’deki sığır yetiştiriciliğinde süt ve et randımanının artırılmasını hedefliyoruz. Bu sensörü hayvanın midesinde yer alan, ‘rumen’ dediğimiz bölgesine yerleştiriyoruz. Bunu yerleştirdikten sonra artık hayvanın midesindeki ortam sıcaklığını ve pH kıymetlerini daima datalarla dışarıya almış oluyoruz. Yani hayvanın midesinde o anda gerçekleşen tüm aktiviteleri gözlemlenebilir hale getiriyoruz ve bu yolla bu bilgileri kendi bilgisayarımıza yahut tabletimize alıyoruz. Bunları aldıktan sonra da artık hayvanın 6 ay sonraki süreçte süt randımanı nasıl, kızgınlık vakti geldi mi, et kapasitesini artırabilir miyiz üzere geleceğe yönelik öngörülerimizi artık kuvvetlendirmiş oluyoruz. Bu rumen sensör bolusunu yerleştirdiğimiz vakit, hayvanın doğumu yaklaştı mı, hastalık durumu var mı, hastalanmak üzere mi yahut hastalanacak mı üzere sorulara yanıt arayabiliyoruz.”

Ertay, Türkiye’deki buzağı ölümlerinin yaklaşık yüzde 15 düzeyinde olduğunu, bu oranın rumen sensör bolusunu etkin biçimde kullanan ülkelerde yüzde 2-3 düzeylerinde olduğunu kaydetti.

“Bir çiftçimiz, tabletini alacak bakacak, hayvanın datalarını inceleyecek”

Geliştirilecek eserin Türkiye’de yaygın halde kullanılabilir hale gelmesiyle buzağı ölümlerinin azalacağına işaret eden Ertay, şunları kaydetti:

“Bu rumen sensör bolusunun dışı polimer materyalden yapılmış bir eser. Yani biz bunu hayvanın midesine yerleştirdiğimiz vakit rastgele bir halde hayvanın midesine ziyan vermiyor ve 5 yılın üzerinde olacak formda hayvanın midesinde kalabiliyor. Hayvanın midesinde kaldığı vakit artık mideden her türlü bilgiyi dışarıya aktarabiliyoruz. Münasebetiyle bu dışarıya aktardığımız bilgiyi de bir veteriner yahut rastgele bir çiftçimiz, tabletini alacak bakacak, hayvanın datalarını inceleyecek. Dataları inceledikten sonra diyecek ki ‘Bunun kızgınlık periyodu yaklaşıyor’ yahut ‘Doğumu yaklaşıyor’ yahut ‘Hastalanmak üzere.’ Bu dataları tabletten okuyabilecek.”

Rumen sensör bolusunun üretiminin akabinde 10 hayvanın midesine yerleştirilerek testleri yapacaklarını anlatan Ertay, “18 aylık bir proje, tarımda ve hayvancılıkta dijitalleşmeyi hedeflemekteyiz. Bu projenin muvaffakiyetle sonuçlanması halinde sürdürülebilir tarım ve hayvancılığın gelişmesine değerli katkı sunmayı hedefliyoruz. Ayrıyeten 12. Kalkınma Planı’nda yer aldığı üzere Türkiye’deki sığır sayısının daha yüksek noktalara ulaşması gayesi kelam konusu” tabirlerini kullandı.