TCMB Başkanı Karahan, para politikası ve makroekonomik görünüm hakkında değerlendirmelerde bulundu: (3)

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, tek bir maksat belirleyip o amaçla ilgili kararlı adım atanların muvaffakiyet bahtının çok yüksek olduğunu belirterek, “Şu an tek öncelikli gayemiz, bize kanunla da verilen fiyat istikrarı.” dedi.

TCMB Başkanı Karahan, para politikası ve makroekonomik görünüm hakkında, bankanın ABD merkezli X şirketinin toplumsal medya platformundaki hesabından yaptığı canlı yayında, bankaların mevcut kredi faizlerinin düzeyine ahengine ait mali transferin sağlıklı çalıştığını söyledi.

Kredi faizlerinin biraz daha önden yüklemeli düştüğünü lisana getiren Karahan, “Yani bir indirim döngüsü beklentisi oluştuğunda piyasadaki kredi faizleri, bilhassa bir yıllık ve daha kısa vadeli beklentilerde faizler aşağı gelmeye başlıyor. Bunların vadesi bir yıl kadar. O süreç içindeki Merkez Bankası siyaset faizi ne olacak buna bakıyorlar. Bir indirim döngüsü başladıysa da onun büyük bir kısmını fiyatlayıp en başında onu faizlere yansıtıyorlar.” diye konuştu.

Karahan, daha kısa vadeli olduğu için mevduat faizlerinin siyaset faizinden daha yakından etkilendiğini kaydederek, “Yani kredi faizleri, indirim döngüsü başlarken hatta daha sinyal geldiğinde aşağı inmeye başlayıp ondan sonra her bir indirimde daha az düşerken, mevduat faizleri daha çok her bir indirimle indirimin boyutuna nazaran şekilleniyor.” tabirlerini kullandı.

Türk lirasının bankacılık sistemindeki hissesini artırmak için bankalara TL mevduatlarını artırması tarafında maksatlar koyduklarını anımsatan Karahan, bankaların periyot devir bu amaçları tutturmakta zorlanabildiğini, o devirde mevduat faizlerinin siyaset faizinin ima ettiğinin üstüne çekilebildiğini bildirdi.

Karahan, “Buna karşılık, kredi faizleri de artabiliyor. O periyot transferde biraz sorun yaşanabiliyor fakat son periyoda baktığımızda indirime başladığımız yerle geldiğimiz noktaya baktığımızda aslında faiz indirimlerimizin piyasa faizlerine yansıdığını görebiliyoruz.” biçiminde konuştu.

“Altın fiyatlarındaki yükseliş en az 100 milyar dolarlık servet tesirine sebep oldu”

Bu etkenlerden birincisinin global şartlar olduğunu, nisanda müdafaacı tedbirlerin artmasıyla dış ticaret tarafında sermaye akımlarının farklılaştığını tabir eden Karahan, bu yıl kur tarafından almayı bekledikleri takviyesi tam alamadıklarını anlattı.

Karahan, ikinci etkenin “altın fiyatlarındaki yükseliş” olduğunu kaydederek, ABD siyasetlerinin sonucunda altına talebin artmasıyla fiyatlarının yükseldiğini bildirdi.

Altın rezervleri açısından bu yükselişin kritik olduğunu söz eden Karahan, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Bildiğiniz üzere ülkemizde önemli bir yastık altı altın stoku var. Bunun 400-500 milyar dolar ortasında olduğunu kestirim ediyoruz. Bu fiyat artışları bizim varsayımımıza nazaran en az 100 milyar dolarlık servet tesirine sebep oldu. Bu harcanmak zorunda değil lakin bir kısmı harcanıyordur. Bu da bizim talep idaremizi zayıflatan ögelerden bir tanesi. Bir öbür öge aslında olumlu ancak dezmaliyet artışları açısından biraz yavaşlatan bir faktör. O da zelzele konutlarının süratli tamamlanıyor olması. Bu, toplumsal açıdan, vatandaşımızın bir an evvel konutlara kavuşması açısından epeyce kritik. Biliyorsunuz inşaat lokomotif bir kesim. Oradaki inşaat faaliyetlerinin süratli gidiyor olması iktisadın geri kaldakikalar içinde da aktivitenin bir ölçü daha süratli gitmesine sebep oluyor. Bu da dezmaliyet artışlarıun biraz yavaşlamasına sebep oluyor.”

“Net faiz ödemeleri toplam talebi etkileyecek düzeyde değil”

TCMB Başkanı Karahan, “Faiz (politikası) dışında da bir şeyler yapılması gerektiğini düşünüyor musunuz, yüksek faiz mevduat sahiplerini zenginleştirirken dar gelirlileri zorluyor mu?” halindeki soruya karşılık, yüksek faiz ortamının üst gelir kümelerinin tüketimini desteklediğine yönelik kanıyı hakikat bulmadığını söyledi.

“Üst gelir kümesinin mevduat faizinden en çok faydalandığı, bu nedenle bu kümenin tüketiminin yüksek kaldığı, yüksek faizlerin üst gelir kümesinin tüketimini artırıcı tarafta etkilediği” halinde görüşe katılmadığını anlatan Karahan, şu açıklamalarda bulundu:

“Öncelikle şunu söylemek lazım. Faiz alan olduğu üzere faiz veren de var. Hasebiyle bankacılık bölümünün yaptığı net faiz ödemelerine, iktisada ne kadar faiz veriliyor diye bakabiliriz. Bunun sıfıra çok yakın olduğunu görüyoruz. Hele yıllık tüketime oranla çok düşük bir oran. Toplam talebi etkileyecek seviyede değil. Bu biraz daha kavramsal, teorik bir karşılık. Aslında tüketim talebi en çok düşen kesim gelir kümelerine nazaran en yüksek yüzde 20’ye giren kesim. Münasebetiyle bu yaygın kanının çok gerçek olduğunu düşünmüyorum.”

“Kurun rastgele bir formda baskılanması katiyetle kelam konusu değil”

Fatih Karahan, kurun yıl başında para siyaseti maksatlarına uyumlu mu gerçekleştiğine yönelik soru üzerine, şu karşılığı verdi:

“Kur konusunda bir amacımız ya da projeksiyonumuz kelam konusu değil. Münasebetiyle kurun şu anda geldiği nokta hakkında çok bir kıymetlendirme yapmam mümkün değil lakin şunu söylemek lazım, kur gelişmeleri büyük ölçüde faiz siyasetinin bir sonucu. İktisatta dengelenme sağlayabilmek için mali sıkılaşma yapıyoruz. Bu da Türk lirasının cazibesini artırıyor, artırdı da. Bunun sonucunda de birçok vatandaşımızın döviz bozduğunu gördük. Bunun sonucunda Türk lirasına talep arttı ve TL’nin bedeli öteki para ünitelerine nazaran gerçek olarak arttı. Bu, bizim bilhassa zorladığımız bir gelişme değil. Kurun rastgele bir formda baskılanması mutlaka kelam konusu değil.”

Karahan, geçmişte yaşadıkları ve şu anda içinden geçtikleri yüksek maliyet artışları ortamı nedeniyle döviz piyasasının tek taraflı hale geldiğini, birçok günde piyasanın daha çok alım ya da satım tarafında olabildiğini, çift taraflı piyasa oluşmadığını belirterek, “Bu da, biz müdahale etmezsek oynaklığın çok yüksek olmasına sebep olabilir devir periyot. Bu türlü olduğu periyotlarda biz müdahale ediyoruz. Müdahalelerimiz bazen alım istikametinde bazen de satım tarafında oluyor. Rastgele bir düzey gayemiz kelam konusu değil.” dedi.

“İhracat performansında temel belirleyici gerçek kur değil”

Fatih Karahan, kurun ihracatçıların rekabet şartlarını olumsuz etkilediği konusundaki tartışmaların hatırlatılması üzerine, çalışmalarının gerçek kurun ihracat performansı üzerindeki tesirinin hudutlu olduğunu gösterdiğini söyledi.

Karahan, “İhracat performansında temel belirleyici gerçek kur değil. Aşikâr dallarda, biraz daha emek ağır dallarda tesir biraz daha fazla lakin genel olarak ihracatın temel belirleyicisi dış talep. Talebi olmayan bir eseri satamazsınız. Fiyatın ne olduğu o kadar da kritik değil. Dünyanın içinden geçtiği ortamı da göz önünde bulundurduğumuzda aslında ihracat performansımız epeyce âlâ.” biçiminde konuştu.

Mevcut devrin muhafazacı tedbirler nedeniyle ihracatçılar açısından çok kolay olmadığını lisana getiren Karahan, “Önümüzdeki periyotta dış talep bundan evvel olduğu üzere ihracat performansı üzerinde daha belirleyici olacak.” dedi.

“(Faizlerin düşmesine rağmen) TL hissesi artmaya devam ediyor”

TCMB Başkanı Karahan, faizlerin düşmesinin dolarizasyonu ve dövize yönelimi artırıp artırmayacağına yönelik soruya karşılık, şu açıklamalarda bulundu:

“İki sene geriye gittiğimizde Türk lirasının bankacılık sistemindeki hissesi yüzde 30’lardaydı, 3’te bir ordakikalar içindeydı. Şu anda yüzde 60’lara gelmiş durumda ve tarihi ortalamalara yakın. Son periyotta, ‘faizler düşüyor, hatta stopaj da arttı, hasebiyle TL’nin cazibesi azalacak mı, tekrardan dolarizasyon başlar mı?’ soruları ile çok karşılaşıyoruz. Bunun için elimizde kâfi bilgi var. Baktığımızda son devirde hem mevduat faizleri 11 puan düştü hem de stopaj arttı. Mevduatın getirisi hayli düştü diyebiliriz. Lakin bu süreçte altın fiyatlarının artması üzere olumsuz olabilecek bir sürü global gelişmeye karşın Türk lirası hissesinin yüksek kaldığını hatta azalmak bir yana artmaya devam ettiğini görüyoruz.”

Karahan, ihtiyatlı gittikleri ve para siyasetini hakikat kalibre ettikleri sürece olumsuz bir durum yaşanmasını beklemediklerini vurguladı.

“Şu an tek öncelikli maksadımız fiyat istikrarı”

Fatih Karahan, faiz dışında hangi para siyaseti gayelerinin olduğu ve buna ulaşmak için neler yapıldığı formundaki soruya karşılık, tarihin merkez bankacılarına “ne kadar çok amaç olursa onlara ulaşmanın o kadar sıkıntı olduğunu” öğrettiğini söyledi.

Karahan, “Tek bir amacınız varsa, tek bir maksat benimserseniz ve yalnızca o gaye hakkında kararlı konuşup kararlı adımlar atarsanız muvaffakiyet bahtınız o vakit çok daha yüksek oluyor. Biz de bu şuurla hareket ediyoruz. Hasebiyle şu an tek öncelikli gayemiz, bize kanunla da verilen fiyat istikrarı.” diye konuştu.

(Bitti)