Kars’ta Kaz Yetiştiriciliği ve Ekonomik Değeri

Kaz varlığı bakımından Türkiye’de birinci sırada yer alan Kars‘ta, yıllık 510 bin anaç kazdan yaklaşık 2,5 milyon kaz yetiştiriliyor.

Kaz yetiştiriciliği kent iktisadında kritik bir yer tutuyor.

Damızlık kazlardan elde edilen kaz yavruları, nisan ayında yumurtadan çıktıktan sonra kasım ayına kadar titizlikle besleniyor. Yaz boyunca meralarda beslenen kazlar, daha sonra çiftliklerde besiye alınıyor.

İl genelinde büyük ölçüde aile işletmelerinde yetiştirilen kazlar klasik prosedürlerle büyütülüyor.

Kars‘ın ünlü kaz etinin 2023’te Türk Patent ve Marka Kurumunca tescillenmesiyle kazlara ilgi arttı. Kentte 510 bin anaç kazdan yıllık yaklaşık 2,5 milyon kaz üretiliyor.

Türkiye’nin toplam kaz varlığının yüzde 40’ına sahip olan Kars, bu bakımdan birinci sırada yer alıyor.

Tarım ve Orman Vilayet Müdürü Enver Aydın, AA muhabirine, Türkiye’de kaz denilince akla Kars‘ın geldiğini belirterek, “İlimiz kaz yetiştiriciliğinde Türkiye’nin yüzde 40’lık bir potansiyeline sahip. Yaklaşık 510 binin üzerinde anaç kaz varlığımız mevcut. Burada kaz yetiştiriciliği büsbütün klasik prosedürlerle meralarda yapılıyor.” dedi.

Kars‘ta yetiştirilen kazların etinin aromasının farklı olduğunu lisana getiren Aydın, ” Kars‘ta yıl içinde yaklaşık 2,5 milyon civarında bölümlük kaz yetiştiriciliği gerçekleşiyor. Vilayetimizde kaz yetiştiriciliği klasik usullerle yapıldığından elde edilen etler yöreye has bir halde tuzlanıp kurutuluyor ve kendine has bir aroma oluşuyor. Bu aromaya sahip kaz etimiz coğrafik işaretli ve tescillenmiş durumda.” diye konuştu.

“Duman ırkımızı tekrar Kars bölgesine kazandırmış olacağız”

Kentte kaz yetiştiriciliğinin çok eski devirlere dayandığını belirten Aydın, şunları vurgulandı:

“Yerelde insanımız tarafından ‘duman’ ırkı olarak bilinen ırkımız var. Süreç içinde gelişen ağır talepten ötürü çeşitli bölgelerden ırkın gelmesiyle bu ırkımız biraz daha yok olmaya ve genetik olarak karışım göstermeye başlamış. Tarım ve Orman Bakanlığının teknik dayanakları, Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütünün finansmanıyla kazla ilgili bir proje yaptık. Projenin bir boyutunda da bölgede yetiştiriciliğin nasıl olduğu hakkında teknik ayrıntılar ve eğitimler yapıldıktan sonra Macaristan’a teknik seyahat gerçekleştirdik. Bu programda, aslında bizim duman ırkımızın bölgemizden Avrupa’nın birçok bölgesine yayılım göstermiş olduğunu gördük. Saf ırk yumurtalarından temin ederek vilayetimizde kuluçkaya yatırdık. Çıkan kazların da gelişimi, bölgeye ahengi, canlı yük artışı üzere özelliklerini takip ediyoruz. İnşallah bölgemize has duman ırkımızı yine Kars bölgesine kazandırmış olacağız.”

“Kar yağınca kesip temizliyoruz daha sonra yıkayıp tuzluyoruz”

Kaz üreticisi Saliha Öztürk de Kars hafriyatın her taraftan ilgi gördüğünü belirterek, “Yetiştirdiğimiz kazları kesmeden evvel bir ay besiye alıyoruz ve kar yağınca kesip temizliyoruz daha sonra yıkayıp tuzluyoruz.” dedi.

Çiftlik sahibi ve kaz üreticisi Muhammet Gündoğdu da klasik tarzlara nazaran Kars hafriyat yetiştirdiklerini belirtti. Gündoğdu, Kafkas Üniversitesinin dayanağıyla yurt dışı seyahatlerine katılıp üretim alanlarını gördüklerini kaydetti.

Yaklaşık 7 yıldır profesyonel olarak bu işi yaptığını lisana getiren Gündoğdu, “Kazlarımızı yöresel kazlardan seçtik, makul ırkları alarak devam ettik. Anaç kaz seçimi yaptık, yumurtaları kuluçkahanemizde yatırdık daha sonra civciv çıktı. Kars kazını yöresel adabına nazaran otlayarak arpa ile beslemeye başladık. Kar yağınca ve havalar yeterlice soğuduktan sonra kesitini yapıyoruz.” dedi.