TCMB Başkanı Karahan para politikası ve makroekonomik görünüm hakkında değerlendirmelerde bulundu: (1)

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, maliyet artışlarıda en son gayeye ulaşma konusunda kuşku duymadıklarını belirterek, “Maliyet artışları aslında bir virüs üzeredir. Bedende uzun mühlet kalınca onu def etmek zorlaşır. Biraz daha uzun müddet alabilir lakin biz yanlışsız bir reçete uyguluyoruz. Bugüne kadar da oldukça olumlu sonuçları aldık. Yalnızca reçetenin tesir etme vakti bünyeden bünyeye değişebiliyor.” dedi.

TCMB Başkanı Karahan, para politikası ve makroekonomik görünüm hakkında, bankanın ABD merkezli X şirketinin toplumsal medya platformundaki hesabından yaptığı canlı yayında, mevcut durumda talep şartlarının dezmaliyet artışlarıla uyumlu olduğunu bildirerek, “Son devirde dezmaliyet artışlarıda bir yavaşlama var lakin bu olsa da alacağımız önlemlerle, atacağımız adımlarla para siyasetinin sıkılığını tekrar kalibre ederek maliyet artışlarıun amaçlarımızla uyumlu biçimde düşmesi için elimizden geleni yapacağız.” dedi.

Artık irtibatı bir adım öteye taşımaya karar verdiklerini vurgulayan Karahan, bu sene öncelikle çeşitli kentleri gezdiklerini ve bu vilayetlerdeki sanayi, ticaret odaları, esnaf ve sivil toplum kuruluşlarıyla bir ortaya gelmeye çaba ettiklerini söyledi. Karahan, bu toplantılarda onlara nereye varmak istedikleri hakkında bilgi verdiklerini kaydetti.

Karahan, Merkez Bankası olarak makro finansal istikrar açısından 3 öncelikli emellerinin bulunduğunu belirterek, bunların rezerv konumunu düzeltmek, Kur Muhafazalı Mevduat (KKM) bakiyesini aşağı çekmek ve dezmaliyet artışlarıu tesis ederek maliyet artışlarıu tek haneli sayılara getirmek olduğunu kaydetti. Bu hedef doğrultusunda öncelikle sıkı para siyasetini tesis ettiklerinin altını çizen Karahan, şu değerlendirmeleri yaptı:

“Burada sıkı para siyasetinin tesiri birinci olarak rezervlerde görüldü. Bunu daha nispeten daha süratli olarak gördük. Bu süreçte baktığımızda brüt rezervlerimizde şu ana kadar 80 milyar doların üzerinde bir artış kaydettik. Rezervlerimize net olarak da bakıyoruz. Yani yükümlülüklerimizi düşerek de baktığımızda aslında çok daha büyük bir güzelleşme kelam konusu. Burada neredeyse 120 milyar doları bulan bir güzelleşme kelam konusu.”

Rezerv artışına dikkati çeken Karahan, bu artışın çok büyük bir kısmının yurt içi kaynaklı olduğunu söyledi.

Türk lirasına inancın tekrar tesis edilmesiyle birlikte vatandaşların dövizlerini bozdurduğunu kaydeden Karahan, “Bu bozdurulan dövizleri de Merkez Bankası rezervlerimizle biriktirdik ve böylelikle rezerv durumumuzu düzeltmiş olduk.” dedi.

Karahan, KKM’de de büyük uzaklık kat edildiğine dikkati çekerek, yaklaşık 140 milyar doları aşan bakiyenin şu anda 600 milyon dolar civarına indiğini belirtti. Fiyat istikrarı konusunu da değinen Karahan, yüksek maliyet artışlarıun vatandaşlar için bir refah kaybına sebep olduğunu söyledi.

Talepteki dengelenme maliyet artışlarıun gerilemesine katkı sağladı

Karahan, öncelikle tek haneli maliyet artışlarıa iniş ve daha sonra yüzde 5’te maliyet artışlarıu sabitlemeyi hedeflediklerini bildirdi.

Bugüne kadar aslında maliyet artışlarıdaki yavaşlamada siyaset tesirinin çok net olduğunu lisana getiren Karahan, maliyet artışlarıu aldıkları önlemlerle yüzde 75’te sınırladıklarını söyledi.

Karahan, maliyet artışlarıu düşürerek şu anda yüzde 33’ün altına indirdiklerini tabir ederek, talepteki dengelenmenin bu sürece katkı sağladığını kaydetti. Bu dengelenmenin ve olağanlaşmanın, fiyatlar üzerindeki baskıları bir nebze hafiflettiğine dikkati çeken Karahan, Türk lirasındaki gerçek pahalanmanın de maliyet artışlarıun yavaşlamasını sağlayan ögelerden olduğunu belirtti.

Karahan, beklentilerden yakın periyotta daha çok takviye almayı istediklerini söyleyerek, “Son devirde dezmaliyet artışlarıda bir yavaşlama var fakat bu olsa da alacağımız önlemlerle, atacağımız adımlarla para siyasetinin sıkılığını tekrar kalibre ederek maliyet artışlarıun amaçlarımızla uyumlu biçimde düşmesi için elimizden geleni yapacağız.” dedi.

Merkez Bankası rezervlerinin güçlü olmasının inanç sağladığına işaret eden Karahan, kur konusunda beklenen oynaklıkların önemli manada gerilediğını anlattı.

“Doğru reçete uyguladığımız için sonuç alacağımızı düşünüyoruz”

TCMB Başkanı Karahan, maliyet artışlarıda kesin maksada ulaşma konusunda kuşku duymadıklarını belirterek, “Maliyet artışları aslında bir virüs üzeredir. Bedende uzun mühlet kalınca onu def etmek zorlaşır. Biraz daha uzun müddet alabilir. Lakin biz yanlışsız bir reçete uyguluyoruz. Bugüne kadar da hayli olumlu sonuçları aldık. Yalnızca reçetenin tesir etme vakti bünyeden bünyeye değişebiliyor.” dedi.

Türkiye’de 2000’lerin başındaki dezmaliyet artışları serüvenine bakıldığında, orada çok daha süratli sonuç alındığını söz eden Karahan, o dönemki konjonktürle bu dönemki konjonktürün hayli farklı olduğunu kaydetti.

Dolayısıyla mühlet açısından farklılık göstermesinin aslında olağan olduğuna atıfta bulunan Karahan, şunları kaydetti:

“Doğru reçete uyguladığımız için sonuç alacağımızı düşünüyoruz. Eylül verisinden sonra oldukça bir karamsarlık oluştu. Çünkü piyasa beklentilerin üzerinde gelmişti maliyet artışları. Aslında o periyot bunu anlamak için biraz eylül ayı verisinin ayrıntılarına bakmak gerekiyordu. Çünkü sapma hangi kalemlerden gerçekleşti? Bu kalemler burada sapmanın süreksiz mi olduğuna işaret ediyor yoksa kalıcı mı olacak? Bunu anlamak için biraz ayrıntılara bakmak gerekiyordu. Baktığımızda aslında şunu görüyoruz, eylül ayı verisinde, sapmanın hayli bir kısmı besin kaynaklı oldu. Bu yıl zirai don ve daha sonra da önemli bir kuraklık yaşadık. Kuraklık nedeniyle bilhassa tahıl kaynaklı eylülde barizleşen besin fiyatlarında bir artış yaşamış olduk. Sapmanın birinci kaynağı, en büyük kaynağı bu.”

Fatih Karahan, maliyet artışlarıdaki sapmada başka bir faktörün eğitim fiyatları kaynaklı olduğuna dikkati çekerek, “Bu biraz daha teknik. Ancak biliyorsunuz yeni yılın üniversite fiyatları endekse eylül ayında geliyor. Münasebetiyle mevsimsel olarak eylülde eğitim maliyet artışlarıu yüksek oluyor. Ancak geçen sene bunu istatistik kurumumuz ağustos ve eylül aylarında bölmüştü. Bu sene eylül ayında. O yüzden tek ayda ölçtüğü için daha yüksek bir data gördük.” diye konuştu.

Bu iki kalemin aslında bahsedilen sapmanın çok büyük bir kısmını açıkladığını anlatan Karahan, “Kasım özelinde öncü dataların misal halde yani dezmaliyet artışlarıun sağlıklı bir biçimde sürdüğünü gösteriyor. Hem manşette hem de ayrıntılara baktığımızda daha düzgün bir data göreceğimizi düşünüyoruz.” sözünü kullandı.

“Beklentiler kanalından da önümüzdeki periyot biraz daha fazla takviye almamız gerekiyor”

Fatih Karahan, manşet maliyet artışlarıun makûs geldiği aylarda bile aslında alt kalemlerde olumlu gelişmelere işaret ederek, bunlardan birinin kira maliyet artışlarıu tarafında meydana geldiğını belirtti.

Karahan, kira maliyet artışlarıunun bir müddettir yüksek seyrettiğini ve katılık gösterdiğini kaydederek, aylık bazda oldukça bir müddettir yüzde 4’ün üzerinde seyreden kira maliyet artışlarıunun yüzde 4’ün altına indiğini söyledi.

Karahan, önümüzdeki periyotta maliyet artışlarıdaki düşüşün bir kısmının da kira maliyet artışlarıundan geleceğini vurguladı. Misal formda hizmet maliyet artışlarıunun da son bir yılda yüzde 70’li düzeylerden yüzde 44’e gerilediğine dikkati çeken Karahan, buradaki güzelleşmenin sürmesinin de gelecek periyot için kritik olduğunun altını çizdi.

Son periyotta kurdaki artışların biraz daha yavaşladığını tabir eden Karahan, kurdaki artışın daha düşük olması sebebiyle mal maliyet artışlarıunun da biraz daha aşağı gelmesini beklediklerini söyledi. Karahan, “Genel olarak önemli bir dengelenme kelam konusu. Bu da fiyatlar üzerindeki talep istikametli baskıları zayıflatıyor. Tekrar vurgulamak istersek beklentiler kanalından da önümüzdeki devir biraz daha fazla takviye almamız gerekiyor. Özetle, hem kısa vadeli göstergelerimiz hem de orta vadede maliyet artışlarıun ana belirleyicileri dezmaliyet artışlarıun devam ettiğini bize gösteriyor.” dedi.

(Sürecek)