Osman Eşme, Van’da Çömlekçilik Geleneğini Yaşatıyor

Van‘da, Kültür ve Turizm Bakanlığı Çömlek Sanatçısı Osman Eşme, yaklaşık 3 bin yıllık esaslı bir geçmişe sahip olan ve Urartulardan günümüze uzanan klasik çömlekçilik sanatını ayakta tutmak için yıllardır tek başına direniyor.

Mesleği babasından öğrenen ve Tuşba ilçesine bağlı Bardakçı Mahallesi’ndeki atölyesinde yıllarca çalışmalarını sürdüren Eşme, artık sanatını kentin yeni cazibe merkezi olan Bedesten Çarşısı’ndaki yeni yerinde tanıtıyor. Bardakçı Mahallesi’nde yüzyıllardır devam eden çömlekçilik geleneği, 1976 yılında plastik kullanımının yaygınlaşmasıyla büyük ölçüde terk edilmiş, ustaların meslekten uzaklaşması nedeniyle üretim durma noktasına gelmişti. Günümüzde Van’da bu kültürel mirası sürdüren tek usta olan Osman Eşme, mesleğini yaşatmak ve gelecek kuşaklara aktarmak azmiyle yeni atölyesinde çalışmalarını azimle sürdürüyor.

“Günümüzde hak ettiği kıymeti görmüyor”

İHA muhabirine konuşan çömlek sanatkarı Osman Eşme, uzun müddettir tek usta olarak geleneği yaşatmanın gayretini verdiği belirtti. Yaşadıkları mahallede plastik kullanımının yaygınlaşmasıyla mesleğin 1976 yılından itibaren büyük ölçüde terk edildiğini anlatan Eşme, “O devir köyümüzdeki ustalar bu işi bırakmaya başladı. Ben ise 1977 doğumluyum ve bu sanatı merhum babamdan öğrendim. 2003 yılında işi büsbütün devraldım ve günümüze kadar da sürdürdüm. Şayet ben sahip çıkmasaydım, bu sanat büsbütün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktı. Yaptığımız işin kökeni Urartulara dayanıyor. Üniversitelerde hobi emelli misal çalışmalar yapılsa da bizim yaptığımız klâsik yolun birebir devamıdır. Ayaklı torna, eski fırınlar, atölye tertibi hala eski adapla çalışıyor. Fakat ne yazık ki günümüzde hak ettiği kıymeti görmüyor. Mesleğimize ilgi geriledi ve takviyeye muhtaçlığımız var” dedi.

“Doğal eserlere yöneliş olmasını istiyoruz”

Yerli vatandaşa nazaran yabancı turistlerin çömleklere daha çok ilgi duyduğunu lisana getiren Eşme, “Van’ın mahallî küplerini, peynir küplerini ben yapıyorum. Fakat eskiye nazaran peynir küplerine olan ilgi de düşmüş durumda. Bunun en büyük sebebi ise plastik bölümünün yaygınlaşması. Plastik ucuz ve kırılmaz olduğu için birçok usta mesleği terk etti. Lakin sıhhat açısından baktığınızda bizim ürettiğimiz doğal eserler plastikten çok daha sağlıklıdır. Evvelce bu kadar hastalık yoktu. Plastik biliyorsunuz, kanserojen hususlar içeriyor. Bu yüzden tekrar doğal eserlere yöneliş olmasını istiyoruz” diye konuştu.

Mesleğin geleceği için yeni adımlar attığını ve bunun için de büyük oğlunu çömlekçiliğe hazırladığı söyleyen Eşme, “Elimizden geldiğince bu sanatı yaşatmaya çalışacağız. Bu sanatın yok olup gitmesini istemiyorum” biçiminde konuştu. – VAN