Şanlıurfa’da Neolitik Periyoda İlişkin Kabartmalar Bulundu

Şanlıurfa‘da yürütülen “Taş Zirveler Projesi” kapsamında Sefertepe’de ortaya çıkarılan iki insan yüzü kabartması, neolitik periyotta bölgesel üslup farklılıklarını ve sanatsal çeşitliliği gözler önüne seriyor.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Kısmı Tarih Öncesi Arkeolojisi Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi ve Hafriyat Lideri Doç. Dr. Emre Güldoğan, AA muhabirine, kazıların Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen “Şanlıurfa İli Neolitik Çağ Araştırmaları Taş Zirveler Projesi” kapsamında gerçekleştirildiğini söyledi.

Bu yılki hafriyatlarda dört bloktan oluşan kireç taşının ön yüzeyinde yüksek ve alçak kabartma teknikleriyle işlenmiş, yüz sınırları son derece bariz iki insan yüzü kabartması bulduklarını hatırlatan Güldoğan, yapıtların yaklaşık 10 bin 500 yıl öncesine tarihlendiğini vurgulandı.

“Betimlenen yüzlerin, etrafı blok taşlarla çevrili bir yapının kesimi olduğunu belirledik”

Bu figürlerin neolitik periyoda ilişkin sanat anlayışı hakkında yeni ipuçları sunduğunu lisana getiren Güldoğan, “Her ikisi de kuzey istikametine dönük olarak betimlenen yüzlerin, özel bir alanı sınırlayan biçimde etrafı blok taşlarla çevrili bir yapının modülü olduğunu belirledik.” dedi.

Güldoğan, yapıtlara ait şu bilgileri verdi:

“Göbeklitepe, Karahantepe ve Sayburç’ta gördüğümüz insan tiplerinden biraz daha farklı özellikler gösteren iki insan yüzüyle karşılaştık. Bunlardan bir tanesi alçak kabartma, oburu yüksek kabartma tekniğiyle yapılmış olup üslup olarak da farklılıklar gözükmekte. Bilhassa yüksek kabartma olanın gözbebekleri, göz etrafı, kaş kemeri, burun ve ağzı ihtimamla işlenmiş. Alçak kabartma olan örnekte ise gözler güya kapalı üzere. Ağız kısmı, bizim Karahantepe’den bildiğimiz o dolgun dudaklı formdan burun ve öteki özellikleri prestijiyle farklılıklar gösteriyor. Yüksek kabartma olan betimde kulaklar çok net bir biçimde karşımıza çıktı. Bir baş tam olarak betimlenmiş.”

Sefertepe’deki bu figürleri Göbeklitepe ve Karahantepe’deki örneklerden ayıran özelliklerin bulunduğuna dikkati çeken Güldoğan, en kritik farkın göz, kulak ve burun ayrıntılarına verilen kıymet olduğunu vurguladı.

Güldoğan, bu figürlerin neolitik periyoda ilişkin sanatsal çeşitliliği ve bölgesel üslup farklarını ortaya koyması açısından büyük kıymet taşıdığını söyledi.

Kabartmaların yer aldığı dört bloktan oluşan platformun alana özel olarak inşa edildiğine dikkati çeken Güldoğan, platformun etrafında ana kaya üzerine açılmış çukurların ve muhakkak bir yapının da bulunduğunu kelamlarına ekledi.