“Mekankırım” belgeseli İstanbul’da izleyiciyle buluştu

İsrail‘in Filistin‘deki işgal siyasetlerinin yer üzerindeki tesirlerini gözler önüne seren “Mekankırım” belgeseli izleyicinin beğenisine sunuldu.

Taksim Camii Kültür Sanat Merkezi’nde düzenlenen aktiflikte, Kasas Üretim tarafından Mimarlık Araştırmaları Derneği (Mimarder) ile Mimari Fikir Platformu’nun katkılarıyla hazırlanan belgeselin ön gösterimi yapıldı.

Gösterimin akabinde gerçekleştirilen söyleşide Filistin‘deki işgalin mekansal boyutları ve belgeselin araştırma çerçevesi ele alındı.

İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Gün, çalışmanın Filistin‘de gerçekleştirilen “mekankırım” ve işgal sürecine yönelik mimari manadaki işgal pratiklerinin deşifre edilmesi bakımından kritik olduğunu söyledi.

Ahmet Gün, kelamlarına şöyle devam etti:

“Mekankırım, yerin yaşanılamaz hale gelmesi manasına geliyor. Bugün Kudüs’te bir demografik planlama var. Fizikî şiddete uğramadan, masa başındaki planlama ve imar hareketleriyle Filistin‘in, Kudüs’ün ve başka bölgelerin Filistinliler açısından yaşanılamaz hale getirilip, o bölgenin terk edilmesi manasına gelen bir kavram mekankırım.”

“Şehirkırım” kavramının kentlerin fizikî olarak tahrip edilmesi manasına geldiğini lisana getiren Gün, Gazze’de birinci olarak cami ve medreselerin, Gazze’nin simge yapılarının maksat alınmasının buna örnek olduğunu söyledi.

Gün, mekankırımın ise daha çok mimarlık planlama yoluyla yerlerin yaşanılamaz hale getirilmesi ve insanların yerlerinden sürgün edilmesi için bir taktik hareketi olarak kullanıldığını belirtti.

Ahmet Gün, Mimarder ve Mimari Niyet Platformu ile bilhassa son 2 yıldır nizamlı olarak görüştüklerini, yaklaşık 15 kişilik bir takım ve 5 farklı komiteyle çalışmalara yürüttüklerini aktardı.

“Bizim bir taraftan da umut inşa etmemiz lazım”

Filistin

İsrail‘in yasadışı yerleşimlerde hem mimariyi kullanarak mekankırım yaptığını hem de Filistinlilerin yaşadığı topraklara erişimi engellediğini söz eden Gün, “Kudüs taşını günümüz yapılarında kullanarak İsrailliler bir mimari kimlik elde etmek istiyor. Tahminen 5 yıl evvel inşa edilmiş bir yapı lakin 500 yıl evvel inşa edilmiş üzere gösteriliyor. Bugün işgal edilmiş kimi bölgeler bahçeleriyle, cephesiyle, materyaliyle, tipolojisiyle oranın güya yüzlerce yıldır İsrail yerleşimi üzere görünüyor lakin 10 yıldan eski değildir.” diye konuştu.

“Belgesel büyük bir boşluğu dolduruyor”

Yüksek Mimar Safa Meral, Filistin odaklı belgesellerde genelde mimarinin es geçilen bir bahis olduğunu belirterek, “Bu noktada Mekankırım belgeselinin büyük bir boşluğu doldurduğunu ve bir başlangıç olduğunu düşünüyorum.” dedi.

Mimarinin tıpkı vakitte ahlakın da bir eseri olduğunu vurgulayan Meral, “Biz mimarlar olarak mevzuyu ahlak çerçevesinden ele aldığımızda bir mesuliyet şuurunda olmamız gerekiyor. Medyada izlediğimiz vefat sayılarından yahut siyasetçilerin açıklamalarından çok daima gündemimizde kalması gereken bu mevzuyu mimari manada incelememiz gereken bir durumdayız.” görüşünü paylaştı.

“Barınmada acil, süreksiz ve kalıcı barınma üzere aşikâr evreler var. Ateşkes çok yakın bir vakitte zati gerçekleşti ve şu an acil barınma kısmından daha yeni çıkabildik. Mimarlar olarak bu noktada gerekli itinası, çabayı, hiçbir ümitsizliğe kapılmadan ilerletmemiz, kendi alternatiflerimizi sunmamız gerekiyor. “