Diyarbakır’da İçkale surlarının 100 yıldır toprak altında olan kısmı gün yüzüne çıkarıldı

DİYARBAKIR’ın Sur ilçesinde bulunan İçkale’deki Artuklu Sarayı hafriyat çalışmalarında, İçkale surlarının yaklaşık 100 yıldır toprak altında kalan kısmı gün yüzüne çıkartıldı. Hafriyat Lideri Prof. Dr. İrfan Yıldız, “Alay Meydanı’nda yaptığımız çalışmalarda Diyarbakır surlarının en eski kısmı olan tahminen Huriler periyodunda yapıldığı düşündüğümüz yaklaşık 100 yıldır toprak altında olan 1,35 metre yükseklikte 17 metrelik uzunluğu olan kısmı ortaya çıkartıldı” dedi.

Sur ilçesinde yer alan İçkale’de, Artuklu Sarayı hafriyat çalışmaları sürüyor. Hafriyat Lideri Prof. Dr. İrfan Yıldız, bu yıl çalışmaların bilhassa sarayın kuzeyinde bulunan ve ‘Alay Meydanı’ olarak isimlendirilen kısımda ağırlaştığını söyledi. Prof. Dr. Yıldız, Alay Meydanı’nda 5×5 metre ölçülerinde 26 açmada çalışma yapıldığını belirterek, “Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dicle Üniversitesi rektörlüğünün iş birliği ile yürütülen Diyarbakır İçkale Artuklu Sarayı’nın hafriyat çalışmaları, 2025 yılı ‘Geleceğe Miras’ projesi kapsamında devam ediyor. Hafriyat çalışmalarına 2 Ocak 2025 tarihinde ofis çalışmalarıyla başlandı. 23 Haziran 2025 yılından itibaren de arazi çalışmalarına devam edildi. Arazi çalışmalarımız devam ediyor. 31 Aralık tarihinde sonlanacak. Bu yıl bilhassa sarayın kuzey tarafında bulunan ve alay meydanı olarak isimlendirilen kısımda hafriyat çalışmaları yaptık. Şimdiye kadar yaptığımız çalışmalarda toplamda 5×5 metre ölçülerinde 26 açmada arkeolojik hafriyat çalışmaları yapıldı. Toplamda 650 metrekarelik bir alanın arkeolojik hafriyatı tamamlandı. Bilhassa Alay Meydanı açık hava toplantıların, merasimlerin yapıldığı yerdi. Buranın etraf düzenlemesinin yapılması maksadıyla 2025 hafriyat çalışmalarında yüklü olarak Alay Meydanı çalışıldı. Alay Meydanı’nda yaptığımız çalışmalarda Diyarbakır surlarının en eski kısmı olan tahminen Huriler periyodunda yapıldığını düşündüğümüz yaklaşık 100 yıldır toprak altında olan 1,35 metre yükseklikte 17 metrelik uzunluğu olan kısmı ortaya çıkartıldı” dedi.

‘AMİD KENTİ DÜNYANIN EN ESKİ 2’NCİ KENTİ’

Kazı çalışmalarında yeni bulguların da gün yüzüne çıkartıldığını tabir eden Prof. Dr. Yıldız, “Tabi bu sur kısmı Diyarbakır surlarının birinci kısmı olduğu için birebir vakitte o devirde surların yapıldığı teknik, kullanılan taşlar hakkında da bilgi vermektedir. Büyük ebatlı blok taşlar kullanılmıştır, düzgün kesme taş formunda. Lakin bunların temel kısmında daha küçük boyutlu kırma taş materyalinin kullanılması da dikkat caziptir. Yapılan hafriyat çalışmalarında birebir vakitte Osmanlı periyodunda bu surların çabucak önüne çeşitli yerlerin eklendiğini de görüyoruz. Bu yerlere ilişkin şu anda iki kemerin özengi düzeyinin, başlangıç düzeyinin olduğu kısımlar ortaya çıkartıldı. Alan tabi Cumhuriyet periyodunda çok ağır bir halde kullanıldığından ötürü tıpkı vakitte betonarme yapılara ilişkin izler de var. Bu yıl da yaptığımız çalışmalarda eksi 4,45 metre derinlikte Diyarbakır’ın altını kaplayan taban kayalığa ulaşıldı. Bilhassa birinci çağlardan o yer kayalıktan taşların kesilmesi dikkat caziptir. Anlıyoruz ki aslında birinci beşerden günümüze kadar beşerler teknolojiyi kullanmış ve bulunduğu alanda o teknolojiden yararlanarak yapılar inşa etmişlerdir. Amida Höyük ve Artuklu Sarayı, aslında bölgenin yıllarca yönetildiği bir merkez pozisyonundadır. Şu ana kadar yaptığımız çalışmalarda 10 bin yıllık kesintisiz hayatıyla Diyarbakır Amida Höyük, eski ismiyle Amid kenti, Filistin’in Eriha kentinden sonra kesintisiz hayatın devam ettiği dünyanın en eski 2’nci kenti pozisyonundadır. Alay Meydanı’nda düzenlemeler devam ediyor. Hafriyatın bitimi ile bir arada etraf düzenlemesi yapılacak. Burası birebir vakitte Diyarbakır içinde bir açık hava aktiflik alanı olacak” dedi.