Ateşle dans eden son ustalar

Anadolu’nun derinliklerinden gelen ve yüzyıllardır yankılanan çekiç sesleri, çağdaş dünyanın seri üretim çarklarına karşı direnmeye devam ediyor. Unutulmaya yüz tutan sıcak demir ustalığının son temsilcileri, bin derecelik ateşin karşısında yalnızca demiri değil, yok olmaya yüz tutan bir kültürü de dövüyor.

İzmir‘in tarihi Kemeraltı Çarşısı, binlerce iş yerini bünyesinde barındıran, kentin kültürel ve ticari belleğinin en kritik duraklarından biri olarak öne çıkıyor. Pek çok eski mesleğin hala yaşatıldığı çarşı, bu tarafıyla İzmir’in vazgeçilmezleri ortasında yer alıyor. Tarihi çarşı içindeki asırlık demirci dükkanı ise geçmişten günümüze direnen yapısıyla vakte meydan okumaya devam ediyor. Anadolu’nun pek çok noktasında bir vakitler çarşıların kalbi sayılan demirci dükkanları şimdilerde sessizliğe bürünse de, mesleğin son ustaları her sabah birebir heyecanla dükkanlarını açıyor. Günün birinci ışıklarıyla birlikte körüklerin başına geçen ustalar, kızgın ateşin karşısında ter dökerek demire biçim veriyor. ‘Demir tavında dövülür’ kelamını hayat ideolojisi haline getiren zanaatkar baba Ömer Akdemir ve oğlu Süleyman Akdemir, fabrikasyon eserlerin piyasayı kuşatmasına karşın el emeğinden ödün vermiyor ve yapıtlarıyla adeta görsel şölen yaşatıyor.

“Bu iş sabır ve zerafet işi”

Yarım asırdır örs başında çekiç sallayan emektar ustalar baba Ömer Akdemir ve oğlu Süleyman Akdemir, mesleğin zorluklarını anlattı. Mesleğin yalnızca bir geçim kaynağı değil, tıpkı vakitte bir karakter terbiyesi olduğunu belirten ustalar, “Bizim işimiz sabır işi. Ateş seni yakar, duman seni yorar lakin o kızgın demir örsün üzerinde istediğin hali almaya başladığında tüm yorgunluğun uçar sarfiyat. Şimdiki gençler ‘zor’ diyor lakin bu zorluğun içinde büyük bir zarafet ve ruh var” tabirlerini kullandı.

Fabrikasyona karşı ‘moleküler’ direniş

Hızlı ve ucuz üretim yapan fabrikaların bilakis, sıcak demir ustalarının elinden çıkan eserler yüzyıllara meydan okuyor. Uzmanlar ve ustalar, el dövmesi eserlerin moleküler yapısının seri üretime nazaran çok daha dirençli olduğunu vurguluyor. Ayrıyeten bu kadim meslek, atık metallerin geri dönüştürülerek yine hayat bulmasıyla dünyanın en eski ‘çevreci’ iş kollarından biri olarak dikkat çekiyor.

Demirci dükkanları sanat atölyesine dönüşüyor

Sönmeye yüz tutan bu ateş, son yıllarda genç sanatkarların ve tasarımcıların ilgisiyle tekrar canlanıyor. Klâsik tarım aletleri üretiminden ‘demir heykeltıraşlığı’ ve ‘butik bıçakçılık’ üzere alanlara evrilen zanaat, çağdaş atölyelerde sanatla buluşuyor. İnsan elinin değdiği her yapıtın makineden daha değerli olduğunu kanıtlayan son ustalar, körüğün nefesi ve çekicin ritmiyle bu mirası gelecek jenerasyonlara aktarmaya kararlı. – İZMİR