Asrın ihyasında 3 yılda 3,6 trilyon lira harcandı

Başkanlık tarafından hazırlanan “Kahramanmaraş ve Hatay Sarsıntıları Yine İmar ve Gelişme Raporu”nda zelzelelerin neden olduğu felaketin boyutlarına ve bölgedeki projelere yer verildi.

Rapora nazaran, Merkezi İdare Bütçesi kaynaklarından sarsıntının yol açtığı kayıp ve zararın telafisi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 yılı sonu prestijiyle toplam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) harcama yapıldı.

Zelzelelerin akabinde geçen 3 yılda kamu kurum ve kuruluşları, özel dal, sivil toplum kuruluşları (STK) ve milletlerarası kuruluşlarla işbirliği içinde yapılan muhtaçlık değerlendirmeleri sonucu sarsıntı hasarlarının telafisine yönelik çalışmalar ağır halde sürdürülüyor. Afetzedelerin barınma gereksiniminin karşılanmasına öncelik verilirken kalıcı konutların imaline yönelik çalışmalarda sona gelindi.

Sarsıntı bölgesinde, bugüne kadar gerçekleştirilen kura merasimleri sonucu toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin kurası tamamlandı.

Bölgede eğitim-öğretim faaliyetlerinin devam edebilmesini teminen yürütülen çalışmalar kapsamında 13 bin 321 derslik inşası için toplam 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirmesi için 6,9 milyar lira harcandı. Bölgede tüm inşaat çalışmaları tamamlandığında sarsıntı öncesine nazaran derslik sayısında yüzde 15 artış sağlanması planlanıyor.

Bölgede bulunan üniversitelerin fakülte binalarının tekrar imal, güçlendirme ve bakım-onarımları ile yerleşke altyapılarının yenilenmesi işleri kapsamında 5,1 milyar lira harcama yapıldı. 2026 Yılı Yatırım Programı’nda sarsıntıda hasar gören yapıların tekrar inşası, güçlendirilmesi, bakım ve tamirleri kapsamında kelam konusu üniversitelere 2,4 milyar lira ödenek ayrıldı.

İş gücü piyasasını destekleme çalışmalarına ehemmiyet verildi

Zelzele bölgesinde istihdam kaybının önüne geçmek ve iş gücü piyasasını desteklemek emeliyle etkin iş gücü siyasetlerine büyük kıymet gösterildi.

Bu kapsamda zelzele bölgesindeki 11 vilayette toplam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı, yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak bu alana aktarıldı.

Sarsıntı bölgesindeki vilayetlerde bulunan lokal idareler tarafından verilen hizmetlerin aksamadan yürütülebilmesi için altyapı yatırımlarının yanında etraf düzenlemesi ile araç, gereç ve ekipmanların temini hedefiyle Merkezi İdare Bütçesi kaynaklarından mahallî idarelere yaklaşık 4 milyar lira nakdi kaynak gönderildi.

Toplam proje meblağı 21,9 milyar lira olan projelerle sarsıntı bölgesindeki belediyelerin acil nitelikli altyapı ve araç ekipman talepleri karşılanıyor.

Yüklü olarak elektrik dağıtım şebekesi olmak üzere güç altyapısında meydana gelen hasarların giderilmesine yönelik 2025 sonu prestijiyle yaklaşık 51,1 milyar lira harcandı.

Tarım, ulaştırma ve sanayi projeleri

Kara yolu ve otoyollarda hasarın giderilmesine yönelik geçen yıl sonu prestijiyle yaklaşık 19,8 milyar lira harcama yapıldı.

Kurulacak yeni yerleşim yerleri ile konut ve toplumsal tesis alanlarına erişim sağlanması için 40 milyar lira, kent içi yolların tamiratı için yaklaşık 8,5 milyar lira harcandı.

Demir yolu çizgilerinin tamiri için 2025 sonu prestijiyle 26,4 milyar lira yatırım gerçekleştirildi, bu sınırlar için 2027 yılına kadar 31,5 milyar lira harcama yapılması planlanıyor.

Tarım bölümünde 2025’te 11 vilayette toplam 17,4 milyar lira takviye ödemesi yapıldı.

Türkiye için kıymetli üretim ve ihracat üssü olan zelzele bölgesinde bilhassa imalat endüstrisi başta olmak üzere iktisadi faaliyetlerin uygunlaştırılması ve bölgenin ayağa kaldırılması için çalışmalar sürdürülüyor.

Küçük sanayi sitesi (KSS) yatırımları, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme Yönetimi Başkanlığı (KOSGEB) ve kalkınma ajanslarının bölgedeki sanayicilere yönelik dayanakları aracılığıyla sanayi kesitinin toparlanabilmesi için toplam 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi.

Çalışmalarda büyük ilerleme kaydedildi

Ekonomik ve toplumsal tesiri bu derece büyük olan sarsıntının akabinde yürütülen uzun vadeli ve ağır çalışmalar sonucunda toparlanma sürecinin büyük ölçüde tamamlandığı belirtilen raporda, şunlar kaydedildi:

“İyileştirme çalışmalarında kapsayıcı, planlı ve birbirini tamamlayan yatırımlar gerçekleştirilerek gerekli finansman ve insan kaynağı seferber edilmiştir. Kaynak tahsislerinde bölgenin sarsıntı sonrasında tekrar imar edilmesine yönelik çalışmalara öncelik verilmiştir. Sarsıntıdan etkilenen vatandaşların kalıcı konut gereksinimlerinin büsbütün karşılanması, tüm kamu hizmetlerinin aktif bir formda yürütülmesi için gerekli altyapının sağlanması ile ekonomik ve toplumsal hayatın güzelleştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük ölçüde ilerleme kaydedilmiştir.”