YÖK’ten staj ve uygulamalı eğitimde yeni standartlar

“Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlandı.

Yükseköğretim Kurulu Lideri Erol Özvar, “Uygulamalı eğitimde başlattığımız dönüşüm modeli öğrencilerin istihdama daha süratli geçmesini mümkün kılacak.” dedi.

Verimliliği sonlu kalan stajların yerine işyeri temelli uygulamalı mesleksel eğitim anlayışıyla hayata geçirilecek uzun devir stajlar, endüstriciler, öğrenciler ve kesim temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılanıyor.

Öğrencilerin sadece sınıf ortamında değil direkt iş hayatının içinde tecrübe kazanmalarını sağlayacak yeni modelin, mezunların donanımını artırması, üretkenliklerini güçlendirmesi ve istihdam süreçlerini hızlandırması amaçlanıyor.

Yeni staj uygulaması kapsamında, kısa ve verimsiz stajlar yerine, programların niteliğine nazaran ön lisans programlarında 3 devir teorik eğitim ve bir devir uygulamalı eğitim (staj) ya da 2 devir teorik eğitim ve 2 devir staj; lisans programlarında 7 devir teorik eğitim ve bir devir staj yahut 6 devir teorik eğitim ve 2 periyot staj modelleri hayata geçirilecek.

Model bölümden tam not aldı

Sektör temsilcileri, uzun periyodik staj uygulamalarının hem öğrencilerin mesleksel ahengini artırdığını hem de istihdama direkt katkı sağlayacağını vurguluyor.

Havacılık ve Uzay Endüstrisine yönelik hizmet veren firmada Mekatronik Mühendisi olan Oğuzhan Yılmaz, kısa vadeli stajların adaptasyon için yetersiz kaldığını söyledi. Yılmaz, “23 günlük staj, bilhassa bölüme ahenk açısından çok kısa. Mikro hassasiyetle çalışan bir bölümde bu müddette adapte olmak güç. Uzun periyot stajın hayata geçirilmesi çok gerçek bir fikir.” diye konuştu.

Aynı firmada Elektrik-Elektronik Mühendisi Yusuf Şahin, uzun devir stajın istihdama geçişi kolaylaştırdığını lisana getirdi. Dördüncü sınıfta bir periyot stajyer mühendis olarak çalıştığını aktaran Şahin, “Staj sonrası burada işe başladım. Dört aylık sürecin iş hayatıma katkısını şahsen deneyimledim. Kısa periyot stajlara nazaran çok daha avantajlı.” dedi.

Havacılık ve Uzay Mühendisi Bengisu Kama, kısa müddetli stajların verimsizliğine dikkat çekerek, “20 günlük stajda randıman almak çok güç. İş hayatına ahenk aslında iki-iki buçuk hafta sürüyor. 6 aylık bir stajda teorik bilginin pratikle birleşmesi çok daha mümkün.” tabirlerini kullandı.

Aynı firmadan Freze Kısmı Ustabaşı Hakan Şentürk de uygulamanın nitelikli iş gücü gereksinimine katkı sunacağını belirtti. Şentürk, “Kısa periyot stajlarda öğrenciler birçok şeyi tam öğrenemeden ayrılıyor. Uzun devir stajda teknik yeterlilik ve çalışma disiplini gelişiyor. Tecrübeli eleman bulmakta zorlanıyoruz, bu model buna tahlil olabilir.” değerlendirmesinde bulundu.

Firmanın ortağı Bekir Sağlamyürek, uzun periyot stajın patron açısından avantaj sağladığını vurgulayarak, “20 günlük stajda alana hakim olunamıyor. 6 aylık süreçte öğrenciyi daha uygun gözlemleyip direkt iş başı yaptırma imkanı oluyor. Bu bizim için önemli bir avantaj.” dedi.
Madencilik ve inşaat alanında hizmet veren bir diğer firmanın Genel Müdürü Ayşe Saraçoğlu, uzun vadeli stajların sorumluluk alma maharetini geliştirdiğini şu sözlerle aktardı: “Kısa periyot stajlar ekseriyetle oryantasyonla geçiyor. Uzun devir stajlarda öğrenciler bir projeyi baştan sona görüp sorumluluk alıyor. Mezuniyet sonrası bizimle çalışmaya devam eden arkadaşlarımız var.”

Öğrenciler memnun ve heyecanlı

Ön lisans ve lisans seviyelerinde staj müddetlerinin bir devir ve üzerine çıkarılmasına yönelik planlama, üniversite öğrencileri tarafından da olumlu karşılandı.
Hacettepe Üniversitesi Toplumsal Hizmet Kısmı 2. sınıf öğrencisi Sudenur Gültekin, uzun müddetli stajların kendi kısmı açısından alanda tecrübe kazanmak için değerli olduğunu vurguladı.
Hacettepe Üniversitesi Makine Mühendisliği Kısmı öğrencisi Metehan Dağ, staj mühletinin uzatılmasının mezuniyet sonrası istihdam açısından değerli bir avantaj sağlayabileceğini belirtti. Uzun müddetli stajların firmalarla öğrenciler ortasında direkt bir köprü kurduğunu söz eden Dağ, bu modelin üniversite-sektör iş birliğini güçlendireceğini lisana getirdi.
Hacettepe Üniversitesi Nükleer Güç Mühendisliği Kısmı 4. sınıf öğrencisi Mert Karan, üniversite eğitiminin son yılının staja ayrılmasının iş hayatına hazırlık sürecini güçlendireceğini kaydetti. Üniversitede yüklü teorik eğitim alındığını; kısa müddetli stajlarla iş hayatına girildiğinde önemli bir acemilik yaşandığına dikkat çeken Karan, bu nedenle mecburî ve nitelikli staj uygulamalarını olumlu bulduğunu söyledi.

“Uzun müddet staj daha fazla sorumluluk almamızı sağlıyor”

Uzun devir iş yeri temelli eğitim modelinin halihazırda uygulandığı örneklerden biri olan Hacettepe Üniversitesi ASO 1. OSB Meslek Yüksekokulunda, öğrenciler ve öğretim elemanları uygulamanın yansımalarını paylaştı.
Makine Kısmı 2. sınıf öğrencisi Şevval Kılıçarslan, uzun periyot stajın mesleksel gelişime katkısını sağladığını lisana getirdi. Kılıçarslan, şunları kaydetti:
“Uzun periyot stajda okulda öğrendiğimiz bilgileri şirket ortamında pratiğe dönüştürüyoruz. Tıpkı yerde uzun müddet staj yapmak şirket kültürüne alışmamızı, itimat kazanmamızı ve daha fazla sorumluluk almamızı sağlıyor. Bu süreç meslek planlaması açısından da yanlışsız mesleği seçip seçmediğimizi görmemize yardımcı oluyor.”
Elektrik Programı öğrencisi Uğur Çelen, uzun devir stajın istihdama katkısına dikkat çekerek, “Piyasadaki pek çok ön lisans ve lisans programında staj müddetlerinin kısa olması, öğrencilerin mezuniyet sonrası ne yapacağını bilememesine ve boşlukta kalmasına yol açıyor. Ar-Ge ve üretim süreçlerinde öğrendiklerimizi birebir uygulama imkanı buluyoruz.” dedi.
Elektrik Ön lisans Programı 2. sınıf öğrencisi Yaşar Talha Şen, “Yaklaşık 145 gün süren stajda iş yerini tanımayı geçip işi öğrenmeye başlıyoruz. Staj müddetinin artırılması, öğrencinin deneyim kazanması ve yeni mezun işsizliğinin azalması açısından çok değerli.” diye konuştu.
MYO Elektrik ve Güç Kısım Lideri Prof. Dr. Murat Kademli de yaptığı değerlendirmede, uzun müddetli staj uygulamalarının olumlu sonuçlar ortaya çıkardığını tabir etti. Kademli, “Uzun devir stajlarda öğrenciler iş yerini, işi ve disiplin süreçlerini tam manasıyla öğreniyor. MYO’muzdaki dört programda istihdam oranları yüzde 90’ın üzerinde.” bilgisini verdi.

Özvar: “7 pilot vilayette başlatılacak modeli bütün üniversitelere yaygınlaştıracağız”

Yükseköğretim Kurulu Lideri Erol Özvar, hiçbir endüstricinin 20 gün için bir çocuğa yatırım yapmak istemediğine dikkat çekerek, “20-30 gün üzere kısa vadeli ve verimliliği tartışmalı stajların yerine daha kapsamlı, güzel yapılandırılmış ve bölümle iç içe bir staj sistemi kuruyoruz. Öğrencilerimizin sırf sınıfta değil, direkt iş hayatının içinde tecrübe kazanmalarına imkan verecek bu model, onları daha donanımlı, üretken ve istihdam odaklı bireyler haline getirecek.” dedi.
Birinci kademede Konya, Gaziantep, İstanbul, Bursa, Kocaeli, İzmir ve Ankara olmak üzere 7 pilot vilayette başlatılacak uygulamalı eğitim modelini kısa müddet içinde bütün üniversitelere yaygınlaştıracaklarını belirten Özvar, “Böylece öğrencilerimizin eğitim süreçlerini gerçek iş ortamlarıyla bütünleştiren, istihdamla direkt irtibat kuran bir yükseköğretim anlayışını kurumsallaştıracağız.” değerlendirmesinde bulundu.

“Öğrenciler iş dünyası ile daha erken temas kuracak”

Yükseköğretimde Uygulamalı Eğitimler Çerçeve Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle “İşletmede mesleksel eğitim” kavramı, Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi (TYYÇ) ile uyumlu hale getirildi.
Düzenlemeyle; Yükseköğretim Kurulu tarafından stratejik önceliklere nazaran belirlenecek yükseköğretim kurumları ve programlarındaki öğrencilerin, teorik bilgilerini alanda pratiğe dönüştürmeleri; iş dünyası ile daha erken ve tesirli temas kurmaları ve istihdam edilebilirliklerinin artırılması amaçlanıyor.
Uygulamalı eğitimin müddeti güçlendirilerek öğrencinin mesleksel yetkinlik kazanımı garanti altına alınacak ve bölümün beklentilerine karşılık veren bir uygulama modeli oluşturulacak. Böylece, uygulamalı eğitim ve öğretim programları iş dünyasının muhtaçlık duyduğu bilgi, maharet ve yetkinlik temelli bir yapıya kavuşturulacak.
Değişiklikle, Yükseköğretim Kurulu, TYYÇ kazanımlarına nazaran program tasarımı yapma, uygulamalı eğitim müddetini belirleme ve uzun periyotlu uygulamalı eğitimlerin yol ve temellerini oluşturmaya yetkili olacak.
Yönetmelik uyarınca, uygulamalı eğitim en az bir periyot olacak.
Kesim gereksinimleri ve TYYÇ öğrenme kazanımlarıyla ahenk, mecburî hale getirilecek.
Uygulamalı eğitimin mühleti ve kapsamı açıkça belirlenerek, yükseköğretim kurumları ortasında bir standartlaşma sağlanacak.
Değişiklikle, öğrencilerin işyeri kontratlarının içeriğine ait kalite kriterleri tanımlandı; öğrencinin işletmedeki öğrenme kazanımları, vazife tarifi, kıymetlendirme usulleri ve iş sıhhati ve güvenliği tedbirlerinin kontratta yer alması mecburî hale getirildi.
Sistemin bütüncül yönetilmesi amacıyla, Yükseköğretim Kurulu seviyesinde ve yükseköğretim kurumlarında koordineli çalışan bir komite yapısı oluşturulacak.