Yargıtay: Merkezi kontrol elemanları sendika üyesi ve kurucusu olamaz

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili tarafından, davalı Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde müfettiş olarak misyon yapan 4 kamu çalışanının, üye sayılarının belirlenmesi bakımından dikkate alınmamasının kusurlu olduğu gerekçesiyle üye sayılarına ve 02.07.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış istatistiklere itiraz edilmiş; davalılar ise davanın reddini talep etmişlerdir.

İlk derece mahkemesince dava reddedilmiştir

Yargıtay: Belediye müfettişinin “merkezi kontrol elemanı”dır

4688 sayılı Kanun’un 15. unsurunun birinci fıkrasının (ı) bendinde ” Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların merkezi kontrol elemanları”nın sendika üyesi ve kurucusu olamayacağı belirtilmiştir.

İlgili Kanun kararı ile Kartal Belediyesi Teftiş Kurulu Müdürlüğü Yönetmeliği’nin Teftiş Kurulu Müdürlüğünün vazife ve yetkilerini düzenleyen 6. unsurunun kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 4 belediye müfettişinin “merkezi kontrol elemanı” olduğu anlaşılmakta olup davacı Sendikanın üyesi olarak kabul edilmeleri isabetli değildir.

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2025/6069

Karar No: 2025/7705

Tarihi: 13.10.2025

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve dahili davalılar Kartal Belediye Başkanlığı ve Buca Belediye Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; mutlaklık, mühlet, temyiz koşulu ve öteki metot eksiklikleri tarafından yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra belgedeki evraklar incelenip gereği düşünüldü:

DAVA

Davacı Tüm Belediye ve Lokal İdare Hizmetleri İşçileri Sendikası (Tüm Bel-Sen Sendikası) vekili dava dilekçesinde; 4688 sayılı Kamu Vazifelileri Sendikaları ve Toplu Kontrat Kanunu’nun (4688 sayılı Kanun) 30. hususu uyarınca 02.07.2022 gün ve 31884 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Vazifelileri Sendikalarının ve Konfederasyonlarının Üye Sayılarına Ait 2022 Temmuz İstatistikleri Hakkında Tebliğ” kapsamında Kartal Belediyesi ile Buca Belediyesi kamu işyerlerinde vazife yapan kamu vazifelilerinin sendika üyeliklerinin tespitine yönelik düzenlenen 16.05.2022 tarihli tutanakların hukuka ters olarak düzenlenmesi nedeniyle, müvekkili Sendikaya üye olan bir kısım çalışanların dikkate alınmadığını ve müvekkili Sendikanın üye sayısının yanlışlı olarak tespit edildiğini, Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde vazife yapan 4 müfettiş ile fiyatsız müsaadeli 2 kamu çalışanının üye sayılarına eklenmesi gerektiğini, tekrar Buca Belediye Başkanlığı kamu işyerinde çalışan üye sayılarının tespitine yönelik olarak düzenlenen 16.05.2022 tarihli tutanakta yer alan sendika üye sayılarının 15.05.2022 tarihli değil de 13.05.2022 tarihli kesinti listesinin temel alınarak belirlenmesinden kaynaklı olarak müvekkili Sendika üyesi 9 çalışanın dikkate alınmadığını ve müvekkili Sendikanın üye sayısının kusurlu olarak tespit edildiğini, kelam konusu 9 çalışanın üye sayılarına eklenmesi gerektiğini beyanla itirazlarının kabulü ile müvekkili Sendikanın toplam üye sayısının 26.171 olarak tespitini, 4688 sayılı Kanun’un 32. unsuru kapsamında Kartal Belediye Başkanlığı ile Buca Belediye Başkanlığı bünyesinde en fazla üyeye sahip kontrat imzalamaya yetkili sendikanın müvekkili olarak belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde; Bakanlığın 4688 sayılı Kanun’un 30. hususu mucibince hazırlanan istatistikte Kurumlardan gelen tutanakları temel aldığını, kendilerinde ayrıca bilgi ve evrak bulunmadığını, kelam konusu kanun hususları uyarınca sendika üyesi kamu vazifelilerinin üye ve üyelikten çekilme formları ile üye kesinti listelerine ilişkin bilgi ve evrakların kayıtlarında yer almadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı öbür sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Davalı Tüm Lokal İdare Çalışanları Sendikası (Tüm Yerel-Sen Sendikası) vekili yanıt dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun’da Kurumlarca yapılan tespitlere karşı rastgele bir itiraz yoluna yer verilmediğini, itiraza mevzu Belediyelerin davada taraf gösterilmesi gerektiğini, davaya husus süreçleri tesis etmeyen müvekkili Sendikanın davada taraf gösterilmesinin yanlışlı olduğunu, 4688 sayılı Kanun’un 15. hususu uyarınca müfettişlerin sendika üyesi olamayacağını, 15 Mayıs tarihi prestijiyle maaşından üyelik aidat kesintisi yapılmayan kamu vazifelilerinin yapılacak tespitte dikkate alınamayacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı öbür sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Dahili Davalı Kartal Belediye Başkanlığı vekili yanıt dilekçesinde; yargı yolunun caiz olmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, müvekkili Belediyede vazife yapan müfettişlerin “yasa gereği sendikaya üye olamayan çalışanlar” kapsamında bulunduğu konusunda davacı Sendikanın da itirazı olmadığını, 4688 sayılı Kanun’un 30. unsuru uyarınca sendika üye sayılarının belirlenmesinde aidat kesintisi yapılan üyelerin dikkate alınacağının düzenlendiğini, üyelik aidat kesintisi yapılmayan kamu vazifelilerinin yapılacak tespitte dikkate alınamayacağını belirterek ve dilekçesinde yazılı öteki sebeplerle davanın reddini istemiştir.

Dahili Davalı Buca Belediye Başkanlığı vekili yanıt dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun’da Kurumlarca yapılan tespitlere karşı rastgele bir itiraz yoluna yer verilmediğini, müvekkilinin davada taraf gösterilmesinin kusurlu olduğunu, yetkili sendikanın belirlenmesi süreçlerinin adap ve yasaya uygun olarak tesis edildiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı öbür sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. BİRİNCİ DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde 15.05.2022 tarihi prestijiyle Kartal Belediye Başkanlığı Teftiş Kurulu Müdürlüğü nezdinde çalışan 4 müfettiş kamu vazifelisi ile birlikte sendika üyelik kesinti listesinde yer alması gereken üye sayısının davacı Tüm Bel-Sen Sendikası için 192 (188+4), davalı Tüm Yerel-Sen Sendikası için 191 olduğu, böylece Kartal Belediye Başkanlığında kamu işyerinde en fazla üyeye sahip ve kontrat imzalamaya yetkili sendikanın davacı olduğu, davalı Buca Belediye Başkanlığında 15.05.2022 tarihi prestijiyle sendika üyelik kesinti listesinde yer alması gereken üye sayısının davacı Tüm Bel-Sen Sendikası için 121(112+9), davalı Tüm Yerel-Sen Sendikası için 113(121-8) olduğu, böylece Buca Belediye Başkanlığı nezdinde en fazla üyeye sahip ve kontrat imzalamaya yetkili sendikanın davacı olduğu münasebeti ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin üstte belirtilen kararına karşı mühleti içinde davalı Bakanlık ile dahili davalılar vekilleri tarafından istinaf müracaatında bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararı ile müracaatlarının başka ayrı temelden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ

Temyiz Sebepleri

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili temyiz dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun’un 15. hususu yeterince belediye müfettişlerinin kamu vazifelileri sendikalarına üye olamayacağını, müvekkili nezdinde son tutanak dışında hiçbir üyelik bilgisi bulunmadığını, buna nazaran süreç tesis edildiğini, müvekkiline atfedilecek bir kusur bulunmadığını, müvekkili aleyhine vekalet fiyatı ve yargılama sarfiyatına hükmedilmemesi gerektiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı öteki sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Dahili Davalı Kartal Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; 4688 sayılı Kanun’un 15. hususu uyarınca müfettişlerin sendika üyesi olamayacağını, müvekkili nezdinde misyon yapan 4 müfettişin dikkate alınmasının ve kendilerine vekalet fiyatı yüklenmesinin kusurlu olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı öteki sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Dahili Davalı Buca Belediye Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf itirazlarını tekrar ederek Kurumca yapılan tespite karşı bir dava yolu öngörülmediğini, müvekkiline dava yöneltilmesinin yanlışlı olduğunu beyanla ve dilekçesinde yazılı başka sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 4688 sayılı Kanun kapsamında sendika üye sayılarına ait tespitin ve istatistiğin düzeltilmesi istemine ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta davacı vekili tarafından, davalı Kartal Belediye Başkanlığı kamu işyerinde müfettiş olarak misyon yapan 4 kamu çalışanının, üye sayılarının belirlenmesi bakımından dikkate alınmamasının yanlışlı olduğu gerekçesiyle üye sayılarına ve 02.07.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış istatistiklere itiraz edilmiş; davalılar ise davanın reddini talep etmişlerdir.

İlk Derece Mahkemesince anılan konular gözetilmeksizin, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı formda davanın kabulüne karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf müracaatının temelden reddine karar verilmesi kusurlu olup bozmayı gerektirmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, Birinci Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf müracaatının temelden reddine ait Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde dahili davalılara iadesine,

Dosyanın kararı veren Birinci Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.