Türkiye ve 7 ülkeden, soykırımcı İsrail’e kınama

Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve BAE Dışişleri Bakanları, İsrail’in Batı Şeria’daki atılımlarına ait ortak açıklama yayımladı.

“İşgal altındaki Batı Şeria’da hukuka alışılmamış İsrail egemenliği dayatmayı, yerleşim faaliyetlerini kökleştirmeyi ve yeni bir türel ve idari gerçeklik oluşturmayı amaçlayan, böylelikle Filistin halkını tehcir etme ve yasa dışı ilhak adımlarını hızlandırmaya yönelik İsrail’in yasa dışı karar ve önlemlerini en güçlü formda kınamışlardır.” sözüne yer verilen açıklamada, bakanların İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları üzerinde hiçbir egemenliğinin bulunmadığını tekrar teyit ettikleri bildirildi.

Açıklamada, bakanların, İsrail hükümeti tarafından işgal altındaki Batı Şeria’da “sürdürülen yayılmacı siyasetler ve yasa dışı tedbirlerin” bölgede şiddeti ve çatışmayı körüklediği konusunda ihtarda bulundukları belirtilerek, milletlerarası hukukun aleni bir ihlalini teşkil eden, iki devletli tahlili baltalayan ve Filistin halkının 4 Haziran 1967 sonları temelinde “başkenti işgal altındaki Kudüs” olan bağımsız ve hâkim devlet kurma istikametindeki vazgeçilmez hakkına yönelik bir hücum niteliği taşıyan bu yasa dışı hareketlerin kesin bir lisanla reddedildiği tabir edildi.

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Bu aksiyonlar ayrıyeten, bölgede devam eden barış ve istikrar uğraşlarını baltalamaktadır. Bakanlar, işgal altındaki Batı Şeria’daki bu yasa dışı uygulamaların kararsız olduğunu ve bilhassa 1967’den bu yana Doğu Kudüs dahil işgal edilen Filistin topraklarının demografik yapısını, karakterini ve statüsünü değiştirmeyi amaçlayan tüm İsrail uygulamalarını kınayan 2334 sayılı karar başta olmak üzere tüm BM Güvenlik Kurulu kararlarının yanı sıra İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki siyasetleri ve uygulamalarının ve devam eden mevcudiyetinin yasa dışı olduğunu tespit eden ve İsrail işgaline son verilmesinin gerekliliğini teyit eden Milletlerarası Adalet Divanı’nın 2024 yılındaki istişari görüşünün açık bir ihlalini teşkil ettiğini vurgulamışlardır.”

Bakanların milletlerarası topluma hukuksal ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirme, Batı Şeria’daki tehlikeli tırmandırma ve yetkililerinin kışkırtıcı açıklamalarını durdurmayı teminen İsrail’i zorlamaya yönelik davetlerini yineledikleri hatırlatılan açıklamada, bakanların memleketler arası meşruiyet kararlarına dayanan ve Arap Barış Teşebbüsü’ne uygun bir halde iki devletli tahlil temelinde Filistin halkının kendi yazgısını tayin ve devlet kurma tarafındaki yasal haklarının, bölgede güvenlik ve istikrarı sağlayacak adil ve kapsamlı barışa ulaşmanın tek yolu olmaya devam ettiğini vurguladıkları da bildirildi.

Batı Şeria meselesi

1995 tarihli Oslo II Mutabakatı’na nazaran Batı Şeria; büsbütün Filistin idaresindeki A Bölgesi, Filistin sivil yönetimi ve İsrail güvenlik denetimindeki B Bölgesi ile büsbütün İsrail denetimindeki C Bölgesi olarak üçe ayrılıyor. C Bölgesi, Batı Şeria’nın yaklaşık yüzde 61’ini kapsıyor.

İsrail güvenlik kabinesinin dün, işgal altındaki Batı Şeria’da Filistin idaresinin denetimindeki bölgelerde İsrail’in “denetim ve denetim faaliyetlerini” artıran bir dizi kararı onayladığı belirtilmişti.

İsrail basınında yer alan haberlerde, kimi kararların El Halil’deki mevcut düzenlemeleri etkilediği, Harem-i İbrahimi Mescidi ve etrafındaki planlama ile inşaat yetkilerinin, 1997 El Halil Mutabakatı’na karşıt formda belediyeden alınarak İsrail Sivil Yönetimi’ne bağlı kurumlara devredilmesinin kararlaştırıldığı belirtildi.

Birleşmiş Milletler ve memleketler arası toplum, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’yı işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ederken, İsrail’in Yahudi yerleşim faaliyetleri milletlerarası hukuka nazaran yasa dışı sayılıyor.

Uzmanlara nazaran statükoyu değiştiren tek taraflı adımlar, iki devletli tahlil ihtimalini zayıflatıyor.

İsrail’in Gazze’ye yönelik 8 Ekim 2023’te başlattığı savaşın akabinde Batı Şeria’daki askeri operasyonlarını ağırlaştırdığı, bu süreçte öldürmeler, gözaltılar, zorla yerinden etme ve yerleşim genişletme adımlarının arttığı söz ediliyor. Bu periyotta en az 1112 Filistinlinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 11 bin 500 kişinin yaralandığı ve 21 binden fazla kişinin gözaltına alındığı belirtiliyor.

Gazze Şeridi’nde de ateşkesi ihlal ederek hücumlarını sürdüren İsrail, işgal altındaki Batı Şeria’da da statükoyu değiştiren ve bölgenin ilhakına yer hazırlayan adımlarını sıklaştırıyor.

Batı Şeria’da 3 milyon Filistinli, İsrail işgali altında askeri idarede yaşıyor

İsrail’in 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’da yaklaşık 3 milyon Filistinli, İsrail askeri idaresi altında yaşıyor.

Buna rağmen, milletlerarası hukuka muhalif formda Filistin toprakları üzerine inşa edilen 365 Yahudi yerleşiminde 500 binden fazla İsrailli yerleşimci, İsrail maddelerine tabi halde hayatını sürdürüyor.

Toprakları ve tarım toprakları İsrail idaresi ve Yahudi yerleşimciler tarafından gasbedilen Filistinliler, İsrail ordusu ve ordu tarafından korunan yerleşimcilerin ataklarının giderek arttığı kurallar altında hayatlarını sürdürmeye çalışıyor.

Tel Aviv idaresi, Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsraillilere yönelik açılan soruşturmalar ve az sayıda tutuklamanın akabinde Yahudi çetelere mensup saldırganlara kâfi ceza verilmemesi nedeniyle eleştiriliyor.

İsrail’de bilhassa yerleşimcilerin desteklediği çok sağ partiler, uzun müddettir Batı Şeria’nın milletlerarası hukuka muhalif biçimde ilhak edilmesini savunuyor.