Sigorta Eksperliğinde yeni devir: Atama ve fiyat tarzları değişti!

Sigortacılık kesimine olan inancı artırmak ve tarafların haklarını korumak emeliyle hazırlanan “Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlükteki eski yönetmeliği ortadan kaldırdı. Yeni periyotta eksperlerin atanmasından raporlama süreçlerine kadar pek çok kritik başlık dijital sistemlerle takip edilecek.

Eksper Atamalarında “EKSİST” ve Sıralı Sistem Dönemi

Yeni yönetmeliğe nazaran, trafik sigortalarında eksper atamaları kısa ismi EKSİST olan Eksper Atama ve Takip Sistemi üzerinden sıralı olarak yapılacak. Trafik sigortası belgelerinde, hasar meblağının minimum maddi teminatın 1/10’unu aşması durumunda eksper görevlendirilmesi zarurî olacak. Kasko sigortalarında ise ağır yahut tam hasar kararı gerektiren durumlarda tekrar sistem üzerinden sıralı atama yolu uygulanacak.

İtiraz Sistemi ve “Hakem Eksper” Uygulaması

Eksper raporlarına yönelik itiraz süreçleri de netlik kazandı. Taraflar, raporun sisteme girişinden itibaren üç iş günü içinde itiraz edebilecek. İtiraz durumunda sistem üzerinden yeni bir eksper atanacak. Şayet bu kademede da uzlaşı sağlanamazsa, en az 10 yıl tecrübeli isimler ortasından bir “Hakem Eksper” görevlendirilecek ve hazırlanan rapor kesin karar olarak kabul edilecek.

Taban Fiyatlar Enflasyon Oranında Artacak

Ekspertiz fiyatları, belirlenen taban fiyat tarifesinin altında olmamak kaydıyla serbestçe belirlenebilecek. Taban fiyat tarifesi, her yıl başında TÜİK tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında artırılacak. Birinci eksper raporunun fiyatını sigorta şirketi öderken, itiraz ve hakem eksper süreçlerindeki ödeme yükümlülüğü, raporun sonucuna ve haklılık hissesine nazaran taraflar ortasında belirlenecek.

Dijital Raporlama ve Müdahale Yasağı

Yeni devirde eksper raporlarının Sigorta Bilgi ve Nezaret Merkezi (Merkez) nezdindeki sistem üzerinden düzenlenmesi mecburî hale getirildi. İnançlı elektronik imza ile hazırlanan raporlar dijital ortamda saklanacak. Yönetmelik, rapor tanzimi sırasında ekspere hiçbir surette müdahale edilemeyeceğini de karar altına aldı.

Bursa ve Ordu’da Pilot Uygulama Başlıyor

Yönetmeliğin tam kapasiteyle uygulanmasından evvel motorlu araç sigortalarında sıralı atama sistemi için pilot bölge seçildi. Bursa ve Ordu vilayetlerinde yürütülecek olan pilot uygulama 3 ay sürecek. Konsey, gereksinim halinde bu süreyi 6 aya kadar uzatabilecek. Öteki vilayetlerde ise pilot süreç tamamlanana kadar eski yöntem uygulamalar devam edecek.

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

SİGORTA EKSPERLERİ ATAMA YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin emeli, sigorta eksperliği faaliyetinin sigortacılık dalına olan inancı artırıcı biçimde sürdürülmesini ve tarafların hak ve menfaatlerinin korunmasını teminen eksperlik faaliyetine ait atama ile iş kabul ve fiyat temellerinin belirlenmesidir.

(2) Bu Yönetmelik, sigorta eksperinin sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren yahut sigorta mukavelesinden menfaat sağlayan şahıslar tarafından atanması, eksperin iş kabulü, taban fiyat tarifesinin tespiti de dahil olmak üzere ekspertiz fiyatının belirlenmesi ile ilgili metot ve asılları kapsar.

Dayanak

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 22 nci unsuruna dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte yer alan;

a) EKSİST: Kurumca yol ve temelleri belirlenen Eksper Atama ve Takip Sistemini,

b) İcra Komitesi: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nezdindeki Sigorta Eksperleri İcra Komitesini,

c) Kanun: 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununu,

ç) Kurum: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

d) Konsey: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Konseyini,

e) Merkez: Sigorta Bilgi ve Nezaret Merkezini,

f) Rapor: Sigorta eksperleri tarafından düzenlenen ve içeriği, eksperlik kısımlarına nazaran ve sigorta kontratı kararları göz önünde tutularak Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğinin görüşü alınarak İcra Komitesince belirlenen ve Kurumca onaylanan tek tip ekspertiz raporunu,

g) Sigorta eksperi: Sigortacılık Kanununun 2 nci hususunun birinci fıkrasının (n) bendinde tarifi yapılan sigorta eksperlerini,

ğ) Sigorta şirketi: Türkiye’de kurulmuş sigorta şirketleri ile yurt dışında kurulmuş sigorta şirketlerinin Türkiye’deki teşkilatını,

h) TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini,

ı) Trafik sigortası: 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu mucibince yaptırılması zarurî olan karayolları motorlu araçlar mecburî mali sorumluluk sigortasını,

i) TSB: Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliğini,

j) TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumunu,

k) Uzaktan ekspertiz: Levhaya kayıtlı sigorta eksperlerince yapılacak; çerçevesi, adap ve temelleri İcra Komitesi tarafından önerilen ve Kurumca onaylanan ekspertizi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Atamaya, İş Kabulüne ve Fiyata Ait Hükümler

İhbar

MADDE 4- (1) Hasar ihbarlarının, sigortalı yahut sigorta mukavelesinden menfaat sahibi olan bireyler tarafından sigorta şirketine yapılması gerekir.

(2) Sigorta şirketleri, hasara ait belge bilgisini Kurumca belirlenecek şablona uygun olarak ilgili sigorta poliçeleriyle irtibatını kurmak suretiyle en geç hasar ihbarının yapıldığı günü takip eden birinci iş günü içerisinde Merkeze iletir ve Merkezden alınan referans numarası ile hasar evrakını şirket nezdinde açar.

Talep ve atama

MADDE 5- (1) Sigorta eksperi, Kurumca belirlenecek yöntem ve asıllar çerçevesinde sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren yahut sigorta kontratından menfaat sağlayan şahısların talebi üzerine atanır.

(2) Belgede halihazırda atanmış eksper bulunmaması kuralıyla, sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta mukavelesinden menfaat sağlayan kişi tarafından her etapta eksper atanabilir.

(3) Sigorta şirketleri, sigorta poliçelerinde sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta mukavelesinden menfaat sağlayan bireyler tarafından da eksper atanabileceği bilgisine yer vermek zorundadır.

(4) Kurum, eksper talep ve atamalarının inançlı ve şahsen ilgili kişi tarafından yapılmasını sağlamak için gerekli önlemleri alır.

(5) Eksperin hasar tespitinde ve raporunda kullanılmak üzere, ilgili maddi varlıklar ve taraflara ait gereksinim duyacağı geçmiş poliçe ve hasar dataları; sigorta şirketleri ve Merkez tarafından, atama ile eş vakitli olarak eksperin erişimine açılır.

Motorlu araç sigortalarında atama

MADDE 6- (1) Trafik sigortasında eksper atanacak ise ilgili atama EKSİST üzerinden sıralı olarak yapılır.

(2) Trafik sigortasında, ilgili evraka ait muallak hasar fiyatının yahut yapılacak birinci inceleme ve hasar sürecinde sonraki incelemeler sonucunda belirlenecek toplam hasar fiyatının, taban maddi teminat fiyatının 1/10’unu aşması durumunda hasar tespitinin eksper tarafından yapılması zaruridir. Bu oranı sıfıra kadar indirmeye yahut iki katına kadar artırmaya Kurum yetkilidir.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında atanan eksper tarafından kıymet kaybı tazminatı da gerçek ziyan prensibi gözetilerek ve ayrıntılara yer verilerek tıpkı raporda hesaplanır.

(4) Kıymet kaybına ait eksper atama süreci, kriterleri ve iş kabulü üzere konulara dair tarz ve temeller Kurumca belirlenir.

(5) Kara araçları kasko sigortasında, ilgili evraka ait muallak hasar meblağının yahut yapılacak birinci inceleme ve hasar sürecinde sonraki incelemeler sonucunda belirlenecek meblağın, ağır hasar ve tam hasar kararını gerektirmesi halinde tespitin EKSİST üzerinden sıralı olarak atanacak eksper tarafından yapılması zaruridir. Ağır hasar ve tam hasar dışındaki eksper atama süreci ve kriterleri, iş kabulü, rapor şablonu üzere konulara dair tarz ve temeller Kurumca belirlenir.

Motorlu araç sigortaları dışındaki sigortalarda atama

MADDE 7- (1) Sigorta şirketi, ilgili belge için eksper atanıp atanmayacağına ait bilgiyi 4 üncü hususun ikinci fıkrasında belirtilen müddet içerisinde Merkeze iletir ve varsa eksper atama bilgisini hasar belgesinde gönderir. Kelam konusu sigortalara ait sıralı atama da dahil olmak üzere eksper atama süreci ve kriterleri, iş kabulü, rapor şablonu üzere konulara dair tarz ve asıllar Kurumca belirlenir.

İtiraz süreci ve hakem eksper ataması

MADDE 8- (1) Eksper tarafından yapılan tespitlere, üç iş günü içinde sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren ya da sigorta mukavelesinden menfaat sağlayan bireyler tarafından itiraz edilebilir. İtiraz mühleti, eksper raporunun Merkez nezdindeki eksper rapor sistemine girişine ait olarak muhataplara yapılan bildirimle başlar. İtiraz halinde, EKSİST üzerinden eksper ataması yapılır.

(2) İtiraz üzerine atanan eksper tarafından düzenlenen raporun Merkez nezdindeki eksper rapor sistemine girişine ait bildirim yapılmasından itibaren üç iş günü içinde taraflardan birinin talebi halinde hakem eksper ataması yapılır.

(3) Hakem eksper, ilgili branşta en az on yıl bilfiil sigorta eksperliği yapmış olan sigorta eksperleri ortasından EKSİST üzerinden atanır.

(4) İtiraz üzerine atanacak eksper ve hakem eksper atamaları sıralı olarak yapılır.

(5) İtiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksper, motorlu araç sigortalarında atama tarihinden itibaren en geç üç iş günü içinde, öteki branşlarda ise on iş günü içinde evrak üzerinden inceleme yaparak raporunu hazırlar.

(6) Hakem eksper tarafından düzenlenecek olan rapor, kesin rapor olarak kabul edilir.

Atama kriterleri ve liste

MADDE 9- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak sıralı eksper atamaları, eksper hakkında yapılacak performans değerlendirmesi ile İcra Komitesi ve TSB görüşü alınarak Kurumca belirlenecek coğrafik sınıflandırma, branş, alt uzmanlık, iş dağılımı üzere objektif kriterler dikkate alınarak yapılır.

(2) İcra Komitesi tarafından, sigorta eksperleri ortasından Kanunun 3 üncü unsurunun ikinci fıkrasının (a) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen cürümler istikametinden kuşkulu yahut sanık olanlar hariç tutularak atama kriterleri çerçevesinde talebe istinaden liste oluşturulur ve Merkeze bildirilir. Listeye ait adap ve asıllar Kurumca belirlenir.

Eksper performans değerlendirmesi

MADDE 10- (1) Eksperlerin performans değerlendirmesine ait yol ve asıllar, Kurum tarafından TSB, İcra Komitesi ve Merkezin görüşü alınarak hazırlanır.

(2) Merkez, performans değerlendirmesine ait yöntem ve asılları dikkate alarak eksperler hakkında yapılacak puanlamaya nazaran sıralı eksper atamalarını gerçekleştirir.

(3) Bu Yönetmelik kapsamında yapılacak sıralı eksper atamalarına ve atama sonrasına ait operasyonel süreçler ile arşiv süreçleri TOBB tarafından yürütülür.

Raporların hazırlanması ve saklanması

MADDE 11- (1) Eksper raporlarının Merkez nezdindeki rapor yazım sistemi üzerinden düzenlenmesi gerekir.

(2) Eksperler tarafından inançlı elektronik imzalı olarak hazırlanan raporlar, Merkez sistemlerinde saklanır ve gerekli kimlik doğrulamasının sağlanması ya da hak sahipliğinin ispatlanması kuralıyla eş vakitli olarak Merkezce ilgili tarafların erişimine açılır.

(3) Raporun düzenlenmesi esnasında ekspere hiçbir surette müdahalede bulunulamaz.

Bilgilendirme

MADDE 12- (1) Sigorta şirketi, 4 üncü unsurun ikinci fıkrasında belirtilen müddet içerisinde ilgili evrak için eksper atanıp atanmayacağına ait bilgiyi Merkeze iletir.

(2) Merkez, ihbarın alınması, eksper atanıp atanmayacağı, rapor tanzim edilmesi ve itiraz sürecine ait her evrede gerekli tüm bilgileri ilgili taraflara gecikmeksizin iletir.

İş kabulü

MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik çerçevesinde EKSİST üzerinden atama bildirimini alan eksper, kendisine teklif edilen işi kabul edip etmediğini bildirimden itibaren en geç altı saat içinde EKSİST üzerinden bildirmediği takdirde işi kabul etmiş sayılır.

(2) Eksperin işi kabul etmemesi halinde, iş kabul edilene kadar birinci atama metoduna nazaran yine atama yapılır.

(3) Eksperler, Kanunun 22 nci hususunun on üçüncü fıkrasında düzenlenen iş kabul temellerine uygun hareket etmek zorundadır.

(4) Kurum, zarurî sigortalarda ilgili branşta ruhsat sahibi eksperlerin iş kabulünü mecburî tutabilir.

(5) Kurum, iş tayininin adil dağılımı için gerekli önlemleri alır.

Ücret

MADDE 14- (1) Ekspertiz fiyatı, atama tarihinde geçerli olan taban ekspertiz fiyat tarifesinden az olmamak üzere taraflar ortasında serbestçe belirlenir.

(2) Tanzim edilen birinci eksper raporunun fiyatı sigorta şirketi tarafından ödenir.

(3) İtiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksper fiyatı, itiraz üzerine hazırlanan raporlar ile itiraz edilen eksper raporu ortasında fark bulunmuyorsa taban ekspertiz fiyat tarifesine nazaran atamayı talep eden tarafça ödenir. İtiraz üzerine hazırlanan raporlar ile itiraz edilen eksper raporu ortasında kıymetli bir fark bulunuyorsa itiraz üzerine atanan eksper ile hakem eksper fiyatı, taban ekspertiz fiyat tarifesine nazaran itiraz üzerine hazırlanan raporun itiraz edilen eksper raporuna kıyasla aleyhine dönen tarafça ödenir.

(4) Ekspertiz için yapılan ulaşım, konaklama ve öteki masraflar ekspertiz fiyatına ek edilir.

(5) Dövizli poliçelerde ekspertiz fiyatı, rapor tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru baz alınarak hesaplanır.

(6) Ekspertiz fiyat hesaplamasına baz teşkil eden brüt hasar fiyatı, eksper tarafından tespit edilen hasar fiyatı olup koasürans, sovtaj, eksik sigorta, muafiyet üzere kesintiler uygulanmadan evvelki meblağdır.

(7) Sigortalının talebinden vazgeçmesi, hasarın teminat dışında kalması, suiistimal tespiti üzere nedenlerle ekspertiz raporunun kapatılması talep edilirse; rapor tamamlandıysa ekspertiz fiyatının tamamı, rapor tamamlanmadıysa tamamlanma yüzdesine isabet eden fiyat ödenir. Rapora hiç başlanmamış ise ekspertiz fiyatı ödenmez.

(8) Birden fazla eksperin çalıştığı hasar evraklarında, tarifeye tabi ekspertiz fiyatı hasar fiyatı üzerinden her eksper için başka farklı hesaplanır.

(9) Eksper atamasının, atamayı yapan tarafça geri alınması eksperin fiyat hakkına mahzur olmaz.

Taban ekspertiz fiyat tarifesi

MADDE 15- (1) Uygulanacak taban ekspertiz fiyat tarifeleri EK-1 ve EK-2 ile belirlenmiştir.

(2) Taban ekspertiz fiyat tarifesi, her takvim yılı başında TÜİK tarafından yayımlanan tüketici fiyat endeksinde (bir evvelki yılın tıpkı ayına nazaran değişim oranı) gerçekleşen artış oranında artırılarak uygulanır. Kurumca uygun görülmesi halinde kelam konusu uygulama aylık değişim oranları dikkate alınarak altı aylık devirler prestijiyle da yapılabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Onarım servislerinin kıymetlendirilmesi ve personellik maliyetleri

MADDE 16- (1) Tamir servislerinin kıymetlendirilmesi, Kurumca belirlenecek temeller dahilinde ilgili branşta ruhsat sahibi olan eksperler tarafından yapılabilir.

(2) İcra Komitesi tarafından, TSB’nin görüşü alınarak tamirat personellik maliyetlerine ait vilayet ya da bölge bazında rehber tarife yayımlanır ve gerekli hallerde güncellenir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 17- (1) 25/8/2015 tarihli ve 29456 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Tüketici fiyat endeksi hesaplaması

GEÇİCİ HUSUS 1- (1) EK-1 ve EK-2’de yer alan tarifelerin yürürlüğe girdiği birinci yıl için tüketici fiyat endeksindeki değişim, kelam konusu tarifelerin yürürlüğe girdiği tarihten o yıl sonuna kadar geçen devir için hesaplanır.

Rapor yazım sistemi

GEÇİCİ UNSUR 2- (1) 11 inci unsur kapsamında, Merkez tarafından yapılacak eksper rapor yazım sistemine ait yapısal geliştirmeler tamamlanıncaya kadar eksper raporları, bir iş günü içerisinde Merkeze aktarılmak koşuluyla, farklı rapor yazım sistemleri üzerinden düzenlenebilir. Kelam konusu raporlara ait 11 inci hususun ikinci ve üçüncü fıkrası kararları uygulanır.

Pilot uygulama

GEÇİCİ HUSUS 3- (1) Motorlu araç sigortalarında sıralı eksper atamalarına ait pilot uygulama bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 3 ay müddet ile Bursa ve Ordu vilayetlerinde uygulanır. Konsey, pilot uygulamaya ait vilayet değiştirmeye ve süreyi 6 aya kadar uzatmaya yetkilidir.

(2) Motorlu araç sigortalarında sıralı eksper atamalarına ait pilot uygulama süreci tamamlanıncaya kadar pilot uygulama yapılmayan vilayetlerde, 17 nci unsur ile yürürlükten kaldırılan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliğinin ilgili kararları uygulanmaya devam olunur.

Yürürlük

MADDE 18- (1) Bu Yönetmelik 1/4/2026 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 19- (1) Bu Yönetmelik kararlarını Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme