Cevdet Yılmaz: Yüksek gelirli ülkeler ligine geçiş sürecindeyiz

Yılmaz, Yapay Zeka Siyasetleri Derneği (AIPA) tarafından bir otelde düzenlenen, Teknoloji Ekosistemi Stratejik Diyalog Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, dünyadaki ekonomik güç istikrarlarının dönüştüğünü, bununla kontaklı olarak jeopolitik tansiyonların yaşandığını, eş vakitli biçimde de bir teknolojik dönüşümün içinden geçildiğini söyledi.

Yapay zekanın bilhassa yatay bir teknoloji olarak ön plana çıktığını belirten Yılmaz, “Yapay zekayı dijitalleşme sürecinde teknolojilerden bir teknoloji olarak görmüyoruz. Kimileri elektriğin icadına benzetiyor. Bütün alanları etkileyen, her alana sirayet eden bir teknoloji olarak gelişiyor yapay zeka. Kamu idaresinden güce, sağlıktan tarıma her mevzuya dönüştürücü tesiri olan bir teknolojiden bahsediyoruz.” diye konuştu.

Türkiye’nin genel kamusal ve kalkınma stratejilerini formüle ederken global seviyedeki bu dönüşümleri dikkate alarak hareket ettiklerini lisana getiren Yılmaz, 12. Kalkınma Planı’nın özünü dijital ve yeşil dönüşümün oluşturduğunu anımsattı.

Dijital dönüşüm vizyonlarının, süreç gücü kapasitesini artıran, bilgi altyapısını tahkim eden ve teknoloji yatırımlarını bütüncül bir plan çerçevesinde büyüten kalkınma perspektifine dayandığını anlatan Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:

Geçmişte ‘dijital divide’ diye tabir edilen kavram bugün yapay zeka için de geçerli. Yapay zekayı eğitim sistemine entegre etmekten başlayarak tüm topluma, KOBİ’ler dahil olmak üzere yaygınlaştırarak bu riski bertaraf edebiliriz. Toplumsal adaleti de sağlayabiliriz diye düşünüyorum. Münasebetiyle, ben üçüz dönüşüm olarak bu tartışmaları yapmanın, dijital, yeşil ve toplumsal dönüşüm olarak soruna bakmanın daha manalı olacağını tabir etmek istiyorum.”

“Orta gelir tuzağını aşıp daha üst seviyeye çıkmanız lazım”

Yılmaz, sanayi siyasetlerinde yapay zekayı ve teknolojiyi önceliklendirdiklerini belirterek, “Türkiye olarak kritik bir eşikteyiz. Buna kalkınma literatüründe orta gelir tuzağı da deniyor. Ülkeler kalkınma seyahatinde o denli bir noktaya geliyorlar ki bunlar bir kırılma anları. Orta gelir tuzağını şöyle tanım edebilirim en kolay biçimde, o denli bir noktaya geliyorsunuz ki artık personellik maliyetleriniz, emek maliyetleriniz gelişmekte olan ülkelere nazaran çok daha yüksek. Kentleşmeyle artan beklentilerle, öbür faktörlerle birlikte işgücü maliyetleriniz yükseliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

İşgücü maliyeti bazında rekabetçiliğin kalmadığını yahut zayıfladığını aktaran Yılmaz, şöyle devam etti:

“Diğer taraftan teknolojik olarak da yüksek teknolojiye sahip ülkelerin düzeyine şimdi ulaşmamış oluyorsunuz. Yüksek teknoloji manasında da gelişmiş ülkelerle rekabette zorlanıyorsunuz. İki ortada bir derede denen bir vaziyetle, açmazla karşı karşıya kalıyorsunuz. Lakin her açmazın da bir açarı var. Bir biçimde bunlar aşılıyor. Orta gelir tuzağını aşıp daha üst seviyeye çıkmanız lazım. Burada daha düşük emekle bunu yapamayacağımıza nazaran yahut tercih etmeyeceğimize nazaran o denli bir yolu, gideceğimiz yol açık. daha yüksek teknolojiyle, daha yüksek katma kıymetle bu açmazın dışına ülkemizi çıkarmak ve üst gelir ligine ulaştırmak.”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’nin birinci kez Dünya Bankası sınıflandırmasına nazaran 2025’te üst gelir kümesine en alt basamaktan da olsa adım atacağını vurgulayarak, “Türkiye, son 23 yılda alt orta gelirden üst orta gelire yükseldi ve burada kalıcı hale geldi. Artık yüksek gelirli ülkeler ligine geçiş sürecindeyiz ve bunu da kalıcı hale getireceksek kesinlikle katma kıymeti yükselten yenilikçi, teşebbüsçü bir yapıyı tahkim etmemiz gerekiyor.” görüşünü paylaştı.

“Yapay zeka çağında da olsak gerçek beşerlerle bu çağı yaşayacağız”

Gelecek devir iktisatta farklı bir perspektifin giderek güç kazanacağı periyot olacağını tabir eden Yılmaz, bu çerçevede yapay zekanın, dijitalleşmenin, çok daha merkezi bir pozisyona geleceğini lisana getirdi. Cevdet Yılmaz, şunları kaydetti:

“Sanayi Bakanlığımızın burada HİT-30 programı var, somut olarak bu hususları önceliklendirdiği, 30 milyar dolarlık bir program. Bunun 3,1 milyar doları data merkezi ve yapay zeka stratejik yatırımlarını desteklemek üzere planlanmış durumda. KOBİ’lere, start-up’lara çeşitli finansal kaynaklarla dayanaklar sunuyoruz. Büyük Lisan Modeli çalışmaları yürütüyoruz bir taraftan. Milletlerarası manada Avrupa Komitesi’nden OECD’ye, NATO’ya birçok alanda yeniden memleketler arası tartışmaların bir modülü olarak tüm bu çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Büyük ölçekli data merkezleri kurma, bulut bilişim ve yapay zeka yatırımlarını daha aktif bir halde yürüteceğimiz bir tüzel çerçeveyi, bir etik çerçeveyi de geliştirmeye çaba ediyoruz. Burada şahsî dataların korunmasından siber güvenliğe, ulusal güvenlik ve savunma sıkıntılarına varıncaya kadar bir çerçeve içinde hareket ediyoruz.”

Yılmaz, bu alanda yapılacak düzenlemelerin, piyasanın gelişimini ve dinamizmini köreltmeyen, tam tersine bir öngörülebilirlik sağlayıcı, çerçeve düzenlemeler niteliğinde olması gerektiğini söyledi.

Bütün teknolojilere, ekonomik siyasetlerine insanı merkeze alan bir anlayışla bakılması gerektiğine işaret eden Yılmaz, “Yapay zeka çağında da olsak gerçek beşerlerle bu çağı yaşayacağız, gerçek, doğal zekalarla. Münasebetiyle, bütün bunların insanlığa, insanlığın etik kıymetlerine, refahına, özgürlüğüne, demokratik standartların gelişimine hizmet etmesi gerekiyor.” değerlendirmesini yaptı.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, birinci Yapay Zeka Strateji Belgesi’ni 2021-2025 periyodu için hazırladıklarını hatırlatarak, “Şimdi önümüzdeki devirde yeni bir stratejiye, geldiğimiz noktada yeni bir bakış açısına gereksinimimiz var. Bunu dar bir alan olarak görmüyoruz. Genel kalkınma stratejilerimizin bütüncül bir kesimi olarak kıymetlendiriyoruz. Bundan sonra da bu türlü bakmaya devam edeceğiz. Birinci periyotta yaptığımız çalışmaların sonuçlarını da görüyoruz. 2021’de Türkiye, Yapay Zeka Endeksi’nde 44. sıradaymış. 2024 yılında 34. sıraya yükselmiş durumdayız. Lakin bu kâfi değil natürel. Daha ileriye bu endekslerde yerimizi taşımamız gerekiyor.” tabirini kullandı.

“Bir yandan doğal ki güvenlik fakat başka yandan yenilik, ilerleme”

Siber Güvenlik Başkanlığıyla, güvenlik ve teknolojik gelişim boyutunun birebir kurumsal yapı içinde dengelendiği bir yaklaşımın hayata geçtiğini lisana getiren Yılmaz, “Bir yandan olağan ki güvenlik lakin başka yandan yenilik, ilerleme. İkisini tıpkı anda başarmak durumundayız. Tek bir parametre ile hareket ederseniz işiniz kolay. Tek bir maksadınız varsa her şeyi maksimize etmeye çalışırsınız.” diye konuştu.

Yılmaz, birden fazla amaç olduğunda dengelerin âlâ korunması gerektiğinin altını çizerek, “Asıl maharet de bu diye düşünüyorum. Bunu daima birlikte başarabilirsek hem şahıslar ve ülkeler için inançlı hem de yeniliklere açık bir sistemi daima birlikte kurgulamamız, geliştirmemiz gerekiyor. Biz de bu yaklaşımla hareket ediyoruz.” dedi.

Cevdet Yılmaz, bu mevzularda kamu ile iş dünyası ve yeni teşebbüsler ortasındaki istişarelerin süreklilik arz eder biçimde gerçekleşmesinin kıymetli olduğunu kelamlarına ekledi.