KBÜ kuraklıkla çabada yol haritasını açıkladı

Karabük Üniversitesi (KBÜ) Kamu Siyasetleri Araştırma ve Geliştirme Merkezinin (KAPGEM) hazırladığı “Türkiye Kuraklıkla Uğraş Siyaset Raporu”, Karabük Üniversitesi Safranbolu Yerleşkesi Taş Bina’da düzenlenen tanıtım toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. Rapor, kuraklığı dönemsel bir etraf sorunu olarak değil, ulusal su güvenliğini ve sürdürülebilir kalkınmayı etkileyen yapısal bir risk olarak ele alıyor.

Toplantıya KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Vilayet Müdürü Şenol Ayyıldız, Karabük Vilayet Tarım ve Orman Müdürü Yasin Önder, Karabük Vilayet Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürü Mustafa Avcı ile akademisyenler ve davetliler katıldı.

Rektör Kırışık: “Yeni Kuraklık Yaklaşımına Geçmeliyiz”

Tanıtım toplantısında konuşan Rektör Prof. Dr. Fatih Kırışık, kuraklığın artık süreksiz bir sorun olmadığını vurguladı. İklim değişikliğiyle birlikte kuraklığın yılın her periyodunda hissedildiğini belirten Kırışık, su idaresinde eski metotların kâfi olmadığını söz ederek şöyle konuştu:

“Kuraklık konusu yalnızca yaz aylarında konuştuğumuz bir bahis olmaktan çıktı. Kış aylarında kuraklık konuşuyoruz. Artık geçmiş devirlerdeki kuraklık yaklaşımını bırakmamız, yeni kuraklık yaklaşımına nazaran hareket etmemiz gerekiyor.”

Rektör Kırışık, raporun temel maksadının; merkezi yönetimden mahallî idarelere kadar tüm karar verici aktörlere kuraklıkla uğraşta yol gösterecek, uygulanabilir ve sistematik bir siyaset çerçevesi ortaya koymak olduğunu vurguladı. Kırışık, hazırlanan çalışmanın kurumsal seviyede stratejik planlamaya katkı sunacak bir rehber niteliği taşıdığını da tabir etti.

%34’lük Yağış Azalışı: Risk İdaresine Geçiş

Rapor sunumunda, yağış bilgilerinin kuraklık riskini büyüttüğüne dikkat çekildi. Sunumda paylaşılan grafiklere nazaran 1970-2025 devri ortalama yağış bedelinin 618,1 mm düzeyinde olduğu; 2025 gerçekleşen yağışın ise 407,2 mm’ye gerilediği ve bunun yaklaşık %34’lük bir düşüşe karşılık geldiği belirtildi.

Çevre Siyasetleri Masasından Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray yaptığı sunumda kuraklığın artık yapısal bir tehdit boyutuna ulaştığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Kuraklık artık ülkemiz için bir sorun değil, sürdürülebilir kalkınmayı direkt etkileyen yapısal bir risk haline gelmiştir. Bu nedenle çabamız sırf kriz periyotlarına odaklanan siyasetler üretmek değil, uzun vadeli, bilim temelli ve bütüncül siyasetler geliştirmektir. Hedefimiz kriz idaresinden çok risk idaresine geçiştir.”

Politika Teklifleri: 13 Başlıkta Tahlil Seti

Rapor, “13 hususta kuraklıkla mücadele” çerçevesinde; su kayıp ve kaçaklarının azaltılması, su kullanım haritaları, gri suyun arıtılarak kullanımı, yağmur suyu hasadı, yeraltı suyunun korunması, kurakçıl peyzaj uygulamaları, endüstride sıfır sıvı deşarj (ZLD), yüzeysel sularda buharlaşmanın azaltılması, kuraklık indeksleri, kompost ve su tutma kapasitesi, bulut tohumlama, erken ihtar sistemleri ve havza bazlı su idaresi üzere başlıklarda teklifler içeriyor.

Öneriler ortasında, su kayıp-kaçaklarının azaltılması için altyapı yenilemeleri ile dijital izleme/SCADA ve sensör tabanlı takip düzeneklerinin güçlendirilmesi; binalarda gri su ve yağmur suyu uygulamalarının yaygınlaştırılması; su verimliliği sağlayan yapılara “Beyaz Sertifika” teşviki üzere başlıklar öne çıkıyor. Bu yaklaşımın, hane ölçeğinde yüzde 20-30 bandında tasarruf potansiyeli oluşturabileceği söz ediliyor.

Rapor ayrıyeten, idari sonlar yerine havza sonlarını temel alan bir planlama modeliyle stratejik havzalarda periyodik havza su bütçesi güncellemeleri yapılmasını; izleme ve erken ikaz sistemleriyle proaktif risk idaresine geçilmesini öneriyor.

Editörlük ve Akademik Ekip

“Türkiye Kuraklıkla Çaba Siyaset Raporu”nun editörlüğünü KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık üstlenirken; çalışma Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray, Dr. Öğr. Üyesi Fatih Saka, Doç. Dr. Ayhan Kocaman, Doç. Dr. Songül Kaskun Ergani, Dr. Öğr. Üyesi Saim Yıldırımer, Mehmet Selami Güler ve Shams Ayad İbrahim’den oluşan grup tarafından hazırlandı.

Karabük Üniversitesi, KAPGEM bünyesinde hazırlanan bu raporla bilimsel bilgiyi uygulanabilir siyaset tekliflerine dönüştürmeyi hedefliyor. Çalışmanın; merkezi yönetimden mahallî idarelere, üretim dallarından ferdî kullanıcıya kadar geniş bir paydaş kümesi için kuraklık riskini azaltmaya yönelik yol haritası sunması amaçlanıyor.