Avrupa, ödeme sistemlerinde ABD bağımlılığından kurtulmak istiyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen yıl ikinci sefer başkanlık koltuğuna oturmasının akabinde, en yakın müttefikleri Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve İngiltere ile diplomatik, savunma ve ticari münasebetler gergin seyrediyor.

Trump’ın Avrupa’nın savunma alanında daha fazla harcama yapması ve sorumluluk üstlenmesi talebi, diplomatik alanda bilhassa AB üyesi Danimarka’ya ilişkin özerk bölge Grönland’ın ilhakına yönelik tehdidi ve bu ülkelerle ticarette uygulamaya koyduğu gümrük tarifeleri, transatlantik münasebetleri zedeledi.

Bu çerçevede Avrupa ülkeleri, tüm bu tansiyon ve uyuşmazlıkların bir yansıması olarak ödeme sistemlerinde ABD’nin üstünlüğünü kırmak ve bu alanda kendine kâfi hale gelmek için somut adımlara yöneliyor.

Avrupa ülkeleri, bilhassa nakit kullanımının giderek azaldığı bu devirde ödeme sistemlerindeki zafiyeti sırf ekonomik değil, tıpkı vakitte jeopolitik bir risk olarak pahalandırıyor ve mümkün bir siyasi ya da ticari kriz halinde bu sistemlerin öbür ülkelerin denetiminde olmasını önemli bir tehdit olarak görüyor.

Avrupa’daki mevcut kart ve taşınabilir ödemelerin büyük bir kısmı Visa, Mastercard, PayPal yahut Alipay üzere dış sistemler üzerinden gerçekleştiriliyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, bu mevzuda “Avrupa’nın ivedilikle kendi dijital ödeme sistemini kurması gerektiği” ihtarında bulunarak, durumun değişmesi gerektiğine dikkati çekti.

ECB uzun müddettir dijital euro ödeme sistemi üzerinde çalışıyor fakat şimdi bu bahiste somut bir adım atılamadı.

Dijital euro, ECB tarafından ihraç edilecek fizikî ve nakit paranın elektronik versiyonu olarak planlanıyor.

Dijital euro, kripto paraların tersine merkezi bir otorite tarafından denetlenecek ve yasal ödeme aracı olarak kabul edilecek.

Fakat bu bahiste sonuncu yasal çerçevenin bu yıl tamamlanması ve gelecek yıl pilot uygulamaya geçilmesi hedeflenirken, tam kullanımın 2029’u bulabileceği öngörülüyor.

AB ülkelerinde son devirde ABD merkezli ödeme şirketlerine bağımlılığı azaltmak hedefiyle dijital euro konusunda daha süratli adım atılması gerektiği istikametindeki görüşler ağır basıyor.

Ayrıyeten Avrupa bankalarının öncülüğünde kurulan Avrupa Ödemeler Teşebbüsü (EPI) ile kıta çapında birleşik bir ödeme altyapısı kurulması amaçlanıyor. Bu yapıyla Visa ve Mastercard üzere sistemlere Avrupa merkezli alternatif bir sistemin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Misal bir hazırlık İngiltere için de geçerli. İngiltere’de bankacılık bölümünün birtakım üst seviye yöneticileri Visa ve Mastercard’a alternatif ulusal bir sistem kurmak için bugün birinci toplantılarını yapacak. Toplantıya, Barclays İngiltere’nin Üst Yöneticisi Vim Maru başkanlık edecek.

İngiltere Ödeme Sistemleri Düzenleme Kurumu 2025 bilgilerine nazaran, İngiltere’de geçen yıl kart süreçlerinin yaklaşık yüzde 95’i Mastercard ve Visa’ya ilişkin ödeme sistemleri kullanılarak yapıldı.

İngiltere’de nakit kullanımının süratle azalmasıyla kartlı ödeme sistemlerindeki ABD hakimiyeti giderek daha fazla kıymet kazanıyor.

Visa ödeme sistemlerinde birinci sırada

AA muhabirinin şirket ve piyasa bilgilerinden derlediği bilgilere nazaran, ödeme sistemlerinde global çapta Visa birinci sırada yer alıyor.

Visa üzerinden yapılan süreç sayısı geçen yıl dünyada 257,5 milyar ile birinci sırada yer aldı ve bu süreçlerin büyüklüğü 14,2 trilyon dolar oldu.

Mastercard ile yapılan süreç adedi ise 2024’te 160 milyar olarak açıklandı. Bu süreçlerin ekonomik büyüklüğü ise 9,8 trilyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

Dünyada en fazla kullanılan öteki büyük ödeme sistemleri ortasında Hindistan merkezli UPI, Çin merkezli UnionPay, Alipay ve WeChat Hisse, sırf euro cinsinden süreç yapılabilen SEPA, Brezilya Merkez Bankası’nın hayata geçirdiği PIX, Tayland merkezli PromptPay ve PayPal öne çıkıyor.

Türkiye’de ise TROY, finansal teknolojilerde bağımsızlık ve dijital ödemeler ekosisteminin gelişimi için kritik rol üstleniyor. TROY logolu kartlarla yapılan süreçlerin toplam fiyatı, 2025’te bir evvelki yıla nazaran yüzde 125 artışla 4,8 trilyon liraya ulaştı ve TROY’un tutarsal pazar hissesi yüzde 25,3 oldu.