Emekli tuğamirale 5 yıl orduevi yasağı hukuka uygun bulundu

Orduevleri ve askeri gazinolar ile toplumsal tesislerden yararlanacak çalışanın davranış ve üslup tarafından kabul edilebilir ölçütlere sahip olmasının gerekir

Orduevleri ve askeri gazinolar ile toplumsal tesislerin, Silahlı Kuvvetler mensupları ortasında dayanışmayı artırmak, mesleksel ve kültürel bağları, toplumsal ve moral gereksinimleri temin etmek gayesi ile kurulan tesisler olduğu, bu tesislerin, kanunda öngörülen maksat dışındaki bir gayeye hizmet etmesinin mümkün olmadığı, muvazzaf işçinin yanı sıra, alışılmış üye olarak kabul edilen emekli işçi tarafından ortaklaşa kullanılan ve askeri mahal niteliği bulunan bu tesislerin gayesine uygun olarak bir sistem içinde idamesi için yararlanma hakkına sahip olan bireylerin davranış ve üslup istikametinden kabul edilebilir ölçütlere sahip olmasının gerekli olduğu, bu nedenle anılan özellikleri taşımadığı açıkça belirlenen muvazzaf yahut emekli çalışanın toplumsal tesislerden istifadesine sınırlama getirilmesinin mümkün olduğu, TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. hususunda ise yasaklama kararı alınmasını gerektiren fiillerin ve bu fiillere uygulanacak yaptırımın açıkça düzenlendiği görülmüştür.

104 Amiral Bildirisi” olarak bilinen yazılı açıklamada bulunduğu için buralara alınmaması hukuka uygundur

T.C.

DANIŞTAY

ONİKİNCİ DAİRE

Esas No: 2022/5228

Karar No: 2025/3198

DAVANIN KONUSU:

Emekli tuğamiral davacının orduevi ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli süreç ile bu sürecin desteği olan 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. hususunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin iptali istenilmektedir

DAVACININ ARGÜMANLARI:

Dava konusu düzenleme uyarınca, yönetimin, yalnızca kendi müşahede ve değerlendirmelerine dayanarak, lakin kendi çalışanı ve özel statüye tabi bir TSK mensubu olmayan sivil bireylere, subjektif bir kıymetlendirme ile hak kaybı yaşatabileceği, düzenlemenin kaleme alınış biçiminde de açıklık bulunmadığı, bir sivile özel bir vazifesi kimin vereceği, muvazzaflık yapılan periyotta bulunulan misyon ve vazife yerleri ile ilgili bilginin yasalar ile tanımlanmış devlet sırrı niteliği taşımıyorsa açıklanmasında ne üzere bir sakınca olacağı, dava konusu sürece temel teşkil eden ve hala yargılaması süren “Amiraller Duyurusu”‘nun içeriği incelendiğinde, hiç bir kurum ya da kişiyi aşağılayıcı bir tabirin olmadığının görüleceği; düzenlemenin Anayasa’nın 10. 13. ve 38. unsurlarına karşıtlık teşkil ettiği, Anayasa Mahkemesince orduevine giriş yasağı getirilen bir TSK Emeklisinin yaptığı kişisel müracaat sonucunda bu cins yasaklama getiren düzenlemelerin yasallık prensibi uyarınca hangi koşullarda ve hangi müddetlerle uygulanacağı konusunda biçimi bir yasal düzenlemeye dayanması gerektiği, bu nedenlerle dava konusu süreçlerin hukuka alışılmamış olduğu tez edilmektedir.

DAVALI YÖNETİMİN SAVUNMASI:

Davacı tarafından ileri sürülen; Anayasa Mahkemesinin 2015/9734 müracaat numaralı H.Ş. kararına mevzu edilen yasaklama sürecinin tesisi esnasında yürürlükte olan 211 sayılı Kanun kararlarında 2014 yılında değişikliğe gidildiği, bu bakımdan davacı bakımından emsal oluşturmasının mümkün bulunmadığı, AYM kararına husus edilen yasaklama sürecinin tesisi esnasında yürürlükte olan 211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nun 102. unsuru; “a) Ordu meskenlerinin takım, kuruluş, yönetim, murakabe ve muhasebeleri ile işletme formları ve müştemilatı yapılacak bir yönetmelik ile tesbit ve tayin olunur.” halinde olduğu, 211 sayılı Kanun’da AYM kararına bahis süreç tarihinden sonra yapılan değişikliğin 11/02/2014 tarihinde yürürlüğe girdiği, işbu dava konusu düzenlemenin hala yürürlükte olan 211 sayılı Kanun’un 98., 99. ve 100. hususları uyarınca tesis edildiği, münasebetiyle sürecin yasal desteğinin mevcut olduğu ve anılan hususlarda yönetimin takdir alanının hudutlarının kâfi açıklıkta belirlendiği, askeri toplumsal tesislere giriş yasağı uygulanmış işçiden, yalnızca MY 58-4 (A) Türk Silahlı Kuvvetleri Orduevleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönergesi’nin 3-10 hususu gereği bahse husus askeri mahallerde toplumsal tesis içinde evvelce belirlenmiş kurallara uyulmadığı eş vakitli tespit edilen çalışana bildirim yapılmasının karar altına alındığı, bahse bahis mahal dışında yapılan aksiyonlarda bulunan hiçbir işçiye bildirim yapılmasının karar altına alınmadığı, uygulamada Danıştayın, idari süreçlerin yetkili makamlarca kabul ve imza edilmekle tamamlanmış olacağını kabul eden kararlarının da olduğu dikkate alındığında, bu durumu yönetimin takdir yetkisinin sonları içinde olduğu, bu nedenle davacıya yazılı yahut şifahi bir bildirim yapılmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ KANISI:

211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun 98. hususunda; Türk Silahlı Kuvvetleri işçisinin toplumsal ve moral muhtaçlıklarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, mesleksel, toplumsal gelişmelerini mümkün kılacak imkanları hazırlamak gayesiyle ve Ulusal Savunma Bakanlığının müsaadesi ile; orduevi ve bağlısı şubeler, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin kurulabileceği, orduevi ve bağlısı şubeler ile askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin takım, kuruluş, yönetim, yapılacak denetleme ve işletme biçimleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart fiyatı alınmasına ait metot ve temellerin, gereksinimlerin tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerlerin ve başka konuların çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği düzenlemiş olup, kanunla verilen bu yetkinin, orduevlerinin kuruluşu ve yönetimine ait olup, kanun koyucunun hususla ilgili temel kuralları belirleyip yasal çerçeveyi çizdikten sonra bu çerçevenin içinde kalacak konuların düzenlenmesini yönetime bırakmasında, hukuksal bellilik ve yasama yetkisinin devredilmezliği unsurlarına ters düşen bir istikamet bulunmamakla birlikte, kanunla verilen yetkinin sırf orduevlerinin kuruluşu ve yönetimine ait olduğu, Anayasa’nın 13. unsuruna nazaran temel hakların sonlandırılması için kesinlikle kanuna gereksinim bulunduğu, uyuşmazlıkta ise yasaklama biçimindeki yaptırımın emekli ordu mensuplarına hangi kaidelerde ve hangi müddetlerle uygulanacağı konusunda biçimi manada bir kanun kararı bulunmadığı görüldüğünden, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmetleri Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin yasal bir desteğinin olmadığı ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen davacının orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl mühletle yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli dava konusu süreçte hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle sürecin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI KANISI:

Dava , Emekli tuğamiral olan davacının orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl müddetle yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli süreç ile bu sürecin desteği olan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa’nın 13.maddesinin “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması”na ait düzenlemede; temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın Anayasa’da belirtilen sebeplere bağlı olarak lakin kanunla sınırlanabileceği ve sınırlamaların Anayasa’nın kelamına ve ruhuna, demokratik toplum sisteminin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük prensibine ters olamayacağı kuralı yer almaktadır.

06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin “Ordu konutları ve askeri gazinolar” başlıklı 664. unsurunun (4) numaralı bendinde, “Subaylar, askeri memurlar ve astsubaylar ile bunların emeklileri orduevlerinin ve askeri gazinoların alışılmış üyeleridirler.

Tabii üyeler ile orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip başka şahısların (…);

a) (Ek ibare: 17/11/2007-26703) Bu Mahallerde siyasi konuşma yapmaları, siyasi telkin ve teklifte bulunmaları, yasal ve yasa dışı kurulmuş bulunan siyasi amaçlı parti, kuruluş, dernek ve örgütlerden rastgele biri hakkında propaganda yapmaları yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında gerektiğinde yasal süreç yaptırılmakla birlikte, emekli üyeler ile toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip başka şahıslardan birinin bu cins faaliyette bulunduğu rastgele bir biçimde tesbit edilenler anılan toplumsal tesislerden yararlanma haklarını kaybederler.

b) Kelam atma, sarkıntılık, ırz ve iffete tecavüz, askerlik haysiyet ve gururuna dokunan fillleri işlemeleri yahut orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri toplumsal tesislerde uyulması öngörülen kurallara uymamakta ısrar etmeleri halinde bunlar hakkında gerektiğinde yasal süreç yaptırılmakla birlikte bu tesislere girişleri Genelkurmay Başkanlığınca yasaklanabilir. Yapılan yasal süreç sonucunda bu fiilleri işlemedikleri anlaşılanlar hakkında, daha evvel alınmış olan yasaklama kararı Genelkurmay Başkanlığınca kaldırılır.

c) (Değişik: RG-14/02/1999-23611) Emekli üyeler ile bunların aile fertlerinden birisinin, irticai, bölücü, yıkıcı faaliyetler içerisinde yer aldığının ya da Türk Silahlı Kuvvetleri aleyhinde beyanda yahut faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi halinde, bu kimselerin, orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.

ç) (Ek: RG-İ7/11/2007-26703) Kendisine özel bir misyon verilmediği halde misyonu ve sıfatı icabı muvazzaflık yaptığı periyotta bulunduğu misyon ve misyon yerleri hakkında beyanat veren, yazı yazan yahut sair surette açıklamada bulunan, astlık-üstlük münasebetlerini zedelemeye, amir yahut kumandanlara karşı inanç hissini yok etmeye yönelik olarak açıkça aşağılayıcı kelam ve davranışta bulundukları çeşitli komutanlık ve resmi kaynaklardan intikal eden bilgi ve dokümanlardan tespit edilenlerin orduevleri, askeri gazinolar ve öteki askeri toplumsal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.

d) (Ek:RG-16/10/2020-31276) İlgili mevzuat gereği açığa alınan, terör örgütlerine yahut Ulusal Güvenlik Kurulunca Devletin ulusal güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum yahut kümelere üyeliği, mensubiyeti yahut iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu kıymetlendirilerek 30 iş gününden daha fazla müddet ile süreksiz vazifeden uzaklaştırılan Türk Silahlı Kuvvetleri işçisi ile birebir münasebetlerle misyondan uzaklaştırılan Jandarma Genel Komutanlığı ve Kıyı Güvenlik Komutanlığı işçisinin orduevleri, askeri gazinolar ve başka askeri toplumsal tesislere girişleri, misyondan uzak kaldıkları müddet zarfında; emekli üyeler ile toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip öbür şahıslardan bu durumları nedeniyle soruşturma yahut kovuşturma altında bulunanların orduevleri , askeri gazinolar ve öteki askeri toplumsal tesislere girişleri ise soruşturma yahut kovuşturma mühletince Millii Savunma Bakanlığınca süreksiz olarak yasaklanabilir ”düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyada mevcut doküman ve bilgilerin incelenmesinden; emekli tuğamiral olan davacının basına, kamuoyunda “104 Amiral Bildirisi” olarak bilinen yazılı açıklamada bulunduğundan bahisle, hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 316. hususu yeterince Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatıldığı ve davacının TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendi kapsamında astlık üstlük münasebetlerini zedelemeye, kumandanlarına karşı itimat hissini yok etmeye yönelik olarak beyanda bulunduğu gerekçesiyle orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişi 5 yıl mühletle yasaklandığına ait süreç tesis edildiği ve anılan süreç ile desteği Yönetmelik unsurunun iptalinin istenildiği görülmektedir.Davacı hakkında tesis edilen ferdî sürecin desteğini oluşturan Yönetmelik unsurunda, yasaklama münasebetlerinin belirlendiği; bu belirlemenin akabinde “…Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.” ibaresi ile unsurda sayılan fiillerden ötürü uygulanacak yaptırımın da belirtildiği ve davacı hakkında yasaklama kararının belirlenmiş olan alt sonunun uygulanmış olduğu dikkate alındığında, anılan düzenlemede hakkın sınırlanmasında; bireyin hakkına yapılan müdahalenin makullüğü istikametinden hukuka karşıtlık bulunmadığı; Anayasanın 124. unsurunda öngörülmüş olan yetki kullanımı kapsamında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu gaye ve kapsamı çerçevesinde hizmet gerekleri doğrultusunda yapılmış bir düzenleme olduğu ve üst hukuk normlarına terslik içermediği sonucuna varılmaktadır.

Anayasa Mahkemesince; Anayasa’nın 26. hususta yer alan tabir özgürlüğünün demokratik bir toplumun zarurî temellerinden olduğu , toplumun ilerlemesi ve her bireyin gelişmesi için gerekli temel kaidelerden birini oluşturduğu bir çok kararında tabir edilmiş ; Söz özgürlüğü, insanın kendini ve diğerlerini tanımlamada, anlamada ve algılamada, bu çerçevede diğerleriyle ilgilerini belirlemede gereksinim duyduğu bir kıymet olarak kabul edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve evraktaki evraklar incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE TÜZEL SÜREÇ:

Emekli Tuğamiral olan davacı hakkında, basına, kamuoyunda “104 Amiral Bildirisi” olarak bilinen yazılı açıklamada bulunduğundan bahisle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 316. hususu mucibince Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılmış ve davalı yönetim tarafından, davacının TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurun 4. fıkrasının (ç) bendi kapsamında astlık üstlük münasebetlerini zedelemeye, kumandanlarına karşı inanç hissini yok etmeye yönelik olarak beyanda bulunduğundan bahisle, davacının orduevi ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli süreç ile bu sürecin desteği olan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasa’nın “Yönetmelikler” başlıklı 124. hususunda; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri kendi vazife alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara ters olmamak kuralıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” kararı düzenlenmiştir.

211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nun “Orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları yahut vardiya yatakhaneleri ile öbür tesisler” başlıklı 98. hususunda; “Türk Silahlı Kuvvetleri çalışanının toplumsal ve moral muhtaçlıklarını karşılamak, dayanışmayı artırmak, mesleksel, toplumsal gelişmelerini mümkün kılacak imkanları hazırlamak niyetiyle ve Ulusal Savunma Bakanlığının müsaadesi ile;

a) Orduevi ve bağlısı şubeler,

b) Askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhaneleri,

kurulabilir.

Orduevi ve bağlısı şubeler ile askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin takım, kuruluş, yönetim, yapılacak denetleme ve işletme halleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart fiyatı alınmasına ait adap ve temeller, gereksinimlerin tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve öteki konular Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yönetmelik ile belirlenir.

Orduevi ve bağlısı şubeler, askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin yılı merkezi yönetim bütçe kanunu ile belirlenen sarfiyatları genel bütçeden karşılanabilir.” kararına, “II-Özel, mahallî yahut kış eğitim merkezleri” başlıklı 99. unsurunda; “Belirli vakitlerde özel askeri eğitimlerin yapılması, çalışanın moral ve motivasyonuna katkı sağlanması gayesiyle Ulusal Savunma Bakanlığının müsaadesi ile özel, mahallî yahut kış eğitim merkezleri kurulabilir.

Bu tesislerin işletilmesi ve öteki konulara ait metot ve temeller yönetmelikle belirlenir.

Özel, lokal yahut kış eğitim merkezlerinin yılı merkezi yönetim bütçe kanunu ile belirlenen masrafları genel bütçeden karşılanabilir.” kararına, 100. hususunda; ” Ordu konutları, askeri gazinoları ve kışla gazinoları askeri bina olup askeri mahal vasıf ve mahiyetini haizdir.” kararına yer verilmiştir.

TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin “Ordu meskenleri ve askeri gazinolar” başlıklı 664. unsurunda; “Bunlar askeri binalar olup askeri mahal vasıf ve mahiyetini haizdir.

…

4 – Subaylar, askeri memurlar ve astsubaylar ile bunların emeklileri orduevlerinin ve askeri gazinoların doğal üyeleridirler.

Tabii üyeler ile orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip öteki şahısların (.);

a) Bu Mahallerde Siyasi konuşma yapmaları, siyasi telkin ve teklifte bulunmaları, yasal ve yasa dışı kurulmuş bulunan siyasi amaçlı parti, kuruluş, dernek ve örgütlerden rastgele biri hakkında propaganda yapmaları yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında gerektiğinde yasal süreç yaptırılmakla birlikte, emekli üyeler ile toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip başka şahıslardan birinin bu cins faaliyette bulunduğu rastgele bir biçimde tesbit edilenler anılan toplumsal tesislerden yararlanma haklarını kaybederler.

b) Kelam atma, sarkıntılık, ırz ve iffete tecavüz, askerlik haysiyet ve gururuna dokunan fiilleri işlemeleri yahut orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri toplumsal tesislerde uyulması öngörülen kurallara uymamakta ısrar etmeleri halinde bunlar hakkında gerektiğinde yasal süreç yaptırılmakla birlikte bu tesislere girişleri Genelkurmay Başkanlığınca yasaklanabilir. Yapılan yasal süreç sonucunda bu fiilleri işlemedikleri anlaşılanlar hakkında, daha evvel alınmış olan yasaklama kararı Genelkurmay Başkanlığınca kaldırılır.

c) Emekli üyeler ile bunların aile fertlerinden birisinin, irticai, bölücü, yıkıcı faaliyetler içerisinde yer aldığının ya da Türk Silahlı Kuvvetleri aleyhinde beyanda yahut faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi halinde, bu kimselerin, orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.

ç) (Ek: RG-17/11/2007-26703) Kendisine özel bir misyon verilmediği halde vazifesi ve sıfatı icabı muvazzaflık yaptığı periyotta bulunduğu vazife ve misyon yerleri hakkında beyanat veren, yazı yazan yahut sair surette açıklamada bulunan, astlık-üstlük münasebetlerini zedelemeye, amir yahut kumandanlara karşı inanç hissini yok etmeye yönelik olarak açıkça aşağılayıcı kelam ve davranışta bulundukları çeşitli komutanlık ve resmi kaynaklardan intikal eden bilgi ve evraklardan tespit edilenlerin orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.

d) İlgili mevzuat gereği açığa alınan, terör örgütlerine yahut Ulusal Güvenlik Kurulunca Devletin ulusal güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum yahut kümelere üyeliği, mensubiyeti yahut iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu kıymetlendirilerek 30 iş gününden daha fazla müddet ile süreksiz vazifeden uzaklaştırılan Türk Silahlı Kuvvetleri çalışanı ile tıpkı münasebetlerle misyondan uzaklaştırılan Jandarma Genel Komutanlığı ve Kıyı Güvenlik Komutanlığı çalışanının orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri misyondan uzak kaldıkları mühlet zarfında; emekli üyeler ile toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip öteki şahıslardan bu durumları nedeniyle soruşturma yahut kovuşturma altında bulunanların orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri ise soruşturma yahut kovuşturma müddetince Ulusal Savunma Bakanlığınca süreksiz olarak yasaklanabilir.”

HUKUKİ KIYMETLENDİRME:

Dava, iptali istenilen ve 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. hususunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin iptali istemi istikametinden incelendiğinde;

Bakanlıklar ile öteki kamu kurum ve kuruluşları, vazife alanlarına ait olarak yönetmelik, yönerge, bildiri, genelge üzere çeşitli isimler altında düzenleme yapabildiğinden, anılan düzenlemeler ortasında uyulması gereken “normlar hiyerarşisi” kuralına nazaran hukuk sistemi, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve başka düzenleyici süreçlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına muhalif karar ihtiva etmeleri mümkün değildir.

211 sayılı TSK İç Hizmet Kanunu’nun 98. hususunda orduevi ve bağlısı şubeler ile askeri gazinolar, kışla gazinoları ve vardiya yatakhanelerinin takım, kuruluş, yönetim, yapılacak denetleme ve işletme biçimleri, verilecek hizmetler, üye aidatı ve kart fiyatı alınmasına ait adap ve temeller, gereksinimlerin tespit ve temini ile elde edilen gelirlerin harcanacağı yerler ve öbür konuların yönetmelik ile belirleneceği kurala bağlandığı, anılan hususta düzenlenen yetki uyarınca tesis edilen TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinde ise; kendisine özel bir vazife verilmediği halde misyonu ve sıfatı icabı muvazzaflık yaptığı devirde bulunduğu vazife ve vazife yerleri hakkında beyanat veren, yazı yazan yahut sair surette açıklamada bulunan, astlık-üstlük münasebetlerini zedelemeye, amir yahut kumandanlara karşı itimat hissini yok etmeye yönelik olarak açıkça aşağılayıcı kelam ve davranışta bulundukları çeşitli komutanlık ve resmi kaynaklardan intikal eden bilgi ve evraklardan tespit edilenlerin orduevleri, askeri gazinolar ve öteki askeri toplumsal tesislere girişlerinin, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabileceği kurala bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat kararlarının incelenmesinden; orduevleri ve askeri gazinolar ile toplumsal tesislerin, Silahlı Kuvvetler mensupları ortasında dayanışmayı artırmak, mesleksel ve kültürel münasebetleri, toplumsal ve moral muhtaçlıkları temin etmek gayesi ile kurulan tesisler olduğu, bu tesislerin, kanunda öngörülen hedef dışındaki bir emele hizmet etmesinin mümkün olmadığı, muvazzaf çalışanın yanı sıra, olağan üye olarak kabul edilen emekli işçi tarafından ortaklaşa kullanılan ve askeri mahal niteliği bulunan bu tesislerin gayesine uygun olarak bir sistem içinde idamesi için yararlanma hakkına sahip olan şahısların davranış ve üslup istikametinden kabul edilebilir ölçütlere sahip olmasının gerekli olduğu, bu nedenle anılan özellikleri taşımadığı açıkça belirlenen muvazzaf yahut emekli işçinin toplumsal tesislerden istifadesine sınırlama getirilmesinin mümkün olduğu, TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. hususunda ise yasaklama kararı alınmasını gerektiren fiillerin ve bu fiillere uygulanacak yaptırımın açıkça düzenlendiği görülmüştür.

Bu durumda; TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin dava konusu 664. hususunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin, Anayasa’nın 124. unsurunda öngörülen yetki kullanımı kapsamında 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu’nun hedef ve kapsamı çerçevesinde hizmet gerekleri doğrultusunda yapılmış bir düzenleme olduğu ve üst hukuk normlarına karşıtlık içermediği sonucuna varılmıştır.

Dava, davacının orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl müddetle yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli kişisel sürecin iptali istemi tarafından incelendiğinde;

Bu durumda, TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendi uyarınca davacının Türk Silahlı Kuvvetlerine ilişkin toplumsal tesislere girişinin beş yıl müddetle yasaklanması yolunda tesis olunan dava konusu süreçte de hukuka terslik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Dava konusu 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendi tarafından DAVANIN REDDİNE,

2. Dava konusu 07/04/2021 tarihli süreç tarafından DAVANIN REDDİNE,

3. Detayı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama sarfiyatının davacı üzerinde bırakılmasına,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Minimum Fiyat Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekalet fiyatının davacıdan alınarak davalı yönetime verilmesine,

5. Posta masrafı avansından artan meblağın kararın katileşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,

6. Bu kararın bildiri tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Şurasına temyiz yolu açık olmak üzere, 18/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X)-KARŞI OY :

Dava; emekli tuğamiral olan davacının, orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişinin 5 yıl müddet ile yasaklanmasına ait 07/04/2021 tarihli süreç ile bu sürecin desteği olan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. hususunun dördüncü fıkrasının (ç) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması” başlıklı 13. unsurunda; temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın Anayasa’da belirtilen sebeplere bağlı olarak lakin kanunla sınırlanabileceği belirtilmiş ve sınırlamaların Anayasa’nın kelamına ve ruhuna, demokratik toplum tertibinin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük unsuruna alışılmamış olamayacağı karara bağlanmıştır.

Dava konusu edilen, 06/09/1961 tarih ve 10899 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği’nin “Ordu meskenleri ve askeri gazinolar” başlıklı 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendi, “Subaylar, askeri memurlar ve astsubaylar ile bunların emeklileri orduevlerinin ve askeri gazinoların natürel üyeleridirler.

Tabii üyeler ile orduevleri, askeri gazino ve öteki askeri toplumsal tesislerden yararlanma hakkına sahip öteki şahısların (.);

ç) Kendisine özel bir vazife verilmediği halde misyonu ve sıfatı icabı muvazzaflık yaptığı periyotta bulunduğu vazife ve misyon yerleri hakkında beyanat veren, yazı yazan yahut sair surette açıklamada bulunan, astlık-üstlük münasebetlerini zedelemeye, amir yahut kumandanlara karşı itimat hissini yok etmeye yönelik olarak açıkça aşağılayıcı kelam ve davranışta bulundukları çeşitli komutanlık ve resmi kaynaklardan intikal eden bilgi ve dokümanlardan tespit edilenlerin orduevleri, askeri gazinolar ve öbür askeri toplumsal tesislere girişleri, Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.” biçiminde düzenlenmiştir.

Anayasa Mahkemesinin 19/12/2013 tarih ve B:2013/817 sayılı M.A. ve Başkaları müracaatına ait kararında, “Ölçülülük unsuru; ‘elverişlilik’, ‘gereklilik’ ve ‘orantılılık’ olmak üzere üç alt unsurdan oluşmaktadır. ‘Elverişlilik’, öngörülen müdahalenin, ulaşılmak istenen hedefi gerçekleştirmeye elverişli olmasını; ‘gereklilik’, ulaşılmak istenen emel bakımından müdahalenin zarurî olmasını yani tıpkı hedefe daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, ‘orantılılık’ ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen gaye ortasında makul bir istikrarın gözetilmesi gerekliliğini söz etmektedir.” denilmektedir.

Belirlilik, bir kuralın keyfiliğe yol açmayacak bir içerikte olmasını söz eder. Temel hakların sonlandırılmasına ait yasal düzenlemenin içerik, maksat ve kapsam bakımından makul ve muhataplarının hukukî durumlarını algılayabilecekleri açıklıkta olması gerekir. Bir yasal düzenlemede, hangi davranış yahut olgulara hangi hukukî sonuçların bağlanacağı ve bu bağlamda kamusal makamlar için nasıl bir müdahale yetkisinin doğacağı muhakkak bir mutlaklık ölçüsünde ortaya konmalıdır. Bu durumda bireylerin hak ve yükümlülüklerini öngörerek davranışlarını bu doğrultuda tanzim etmeleri imkanlı hale gelebilir. Böylelikle hukuk güvenliği sağlanarak kamu gücünü kullanan organların keyfi davranışlarının önüne geçilmiş olur (Hayriye Özdemir, §§ 56,57; Eğitim ve Bilim İşçileri Sendikası ve başkaları, § 56).

Dava evrakının incelenmesinden; emekli tuğamiral olan davacı hakkında, basına, kamuoyunda “104 Amiral Bildirisi” olarak bilinen yazılı açıklamada bulunduğundan bahisle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 316. unsuru yeterince Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatılmış ve davalı yönetim tarafından, davacının TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 664. unsurunun dördüncü fıkrasının (ç) bendi kapsamında astlık üstlük münasebetlerini zedelemeye, kumandanlarına karşı inanç hissini yok etmeye yönelik olarak beyanda bulunduğu gerekçesiyle orduevleri ve askeri toplumsal tesislere girişi 5 yıl müddetle yasaklandığına ait ferdi süreç tesis edilmiş olup; bakılan davanın, anılan sürecin ve desteği Yönetmelik hususunun iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı hakkında tesis edilen ferdi sürecin desteğini oluşturan Yönetmelik unsurunda, yasaklama münasebetlerine yer verildikten sonra “…Genelkurmay Başkanlığınca süreksiz yahut daima olarak yasaklanabilir.” ibaresi ile hususta sayılan fiillerden ötürü uygulanacak yaptırım belirtilmiş olmakla birlikte, yasaklama kararının hangi durumda süreksiz ve muhakkak bir müddetle alınacağı, hangi durumda daima olarak alınacağı konusunda açıklık bulunmamakta olup, bu durum, bellilik prensibine karşıtlık içermektedir.

Ayrıca, davacıya uygulanan yasakla birlikte, toplumsal tesislerden yararlanma hakkı beş yıl elinden alınmış olup, anılan hakkın sınırlanmasında; bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen maksat ortasında makul bir istikrarın gözetilmesi gerekliliğine ters formda hareket edildiği görülmekte olup, anılan düzenleme, bu istikametiyle orantılılık prensibine de terslik oluşturmaktadır.

Öte yandan; Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen iddianamenin kabulü ile … Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davada, davacı hakkında beraat kararı verilmiş olup, yargılama istinaf kademesinde devam etmektedir.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu süreçlerin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.