Uzay tarımı için Türkiye’den kritik adım

Uzilday, tıpkı kısımdaki eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Tansel Dertsiz tarafından hazırlanan “Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi ve Regolit Simülantlarında Yetiştirilen Bitkilerde Gerilim Karşılıklarıyla Bağlı Sinyal Yolaklarının Araştırılması” isimli proje çerçevesindeki çalışmalar sürüyor.

Yaklaşık 15 ay evvel başlayan TÜBİTAK takviyeli çalışmalar için ABD’den Ay ve Mars regolit simülantları (yapı bakımından benzeri) getirtildi.

Birinci evvel yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık yahut tuzluluk üzere kuvvetli çevresel şartlarda hayatta kalan, turpgiller familyasından “schrenkiella parvula”, “arabis alpina” (kazteresi) ve “noccaea sempervivum” bitkileri yetiştirildi.

Bu sayede yapısal olarak regolitlere benzeyen yapıda yüksek ölçüde bulunan metal ve tuz içeriğinin azaltılmasına yönelik güzelleştirme sağlandı ve domates yetiştirilme kademesine geçildi.

“Meyve elde ettik”

Doç. Dr. Uzilday, “Ay ve Mars toprağı” olarak bilinen regolitlerin organik unsur bakımından son derece yoksul olduğunu belirterek, Dünya’daki toprağın tersine bu ortamlarda doğal bir canlılık bulunmadığını kaydetti.

Dünya’dan Ay ya da Mars’a toprak götürmenin mümkün olmadığını lisana getiren Uzilday, regolitleri tarıma elverişli hale getirmeye çabaladıklarını, insanların Ay ya da Mars’ta koloni kurmaya başladığında elde edilen bilgileri direkt oraya aktarmayı hedeflediklerini söyledi.

Çalışmanın ikinci etabında ise metal ve tuz içeriği azaltılan regolit benzerlerinde domates yetiştirdiklerini belirten Uzilday, “Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitki yetiştirdik. Domates bitkisini yetiştirmeye başladık, kimilerinde yüksek ölçüde meyve de elde ettik. Bundan sonraki basamaklarda meyvelerin kalitesini ve moleküler sistemlerini araştıracağız” dedi.

Analiz yapılacak

EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Kısmı Dr. Öğretim Üyesi Tansel Dertsiz ise bitkilerin gelişiminin sürdüğünü, hasat olgunluğuna gelen domateslerde ayrıntılı kalite tahlilleri yapacaklarını söz etti.

Hem Dünya toprağında hem de regolit simülasyonlarında yetişen meyvelerin karşılaştırılacağını belirten Dertsiz, elde edilecek bilgilerin eserlerin tüketilebilirliği konusunda yol gösterici olacağını kaydetti.