İsteğe Bağlı İştirakçilik (Çalışmadan Emeklilik) Sistemi Devam Ediyor Mu?

Mevzuat ve Değerlendirmeler:

1 Ekim 2008 tarihinden evvel memurluğa başlamış olanlar ile yedek subaylık hizmeti, vekil öğretmenlik, vekil imamlık vb. üzere memuriyetle ilgi devam mecburiliği olan hizmetlerde bulunanlar hakkında 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu kararlarının uygulanmasına devam edilmektedir. Bunun yasal desteği da 5510 sayılı Kanunun Süreksiz hususları, bilhassa de Süreksiz 4 üncü hususunda yer alan kararlardır.

Bu nedenle de, 5434 kapsamında olanlar hakkında istisnai düzenlemelerle birlikte 5434 kararları uygulananlar (yani 5434 kapsamında olmalarına karşın tekrar 5510 sayılı Kanunla yeni getirilen düzenlemeler, örnek, ağır engelli çocuğu bulunan annelere verilen haklar, dul yetim aylığı bağlanması için hizmet mühletinin 10 yıldan 5 yıla indirilmesi vb. gibi) hariç yeniden 5434 kararları uygulanmaktadır.

5434 sayılı Kanunda yer alan isteğe bağlı iştirakçilik konusu da uygulamaya devam edilen bahislerden birisidir.

İsteğe bağlı iştirakçilik, yani memur iken istifa edip ayrılmış olan ve yeniden memurlukla ilişiğinin devam etmesini isteyenlerin kullandığı bir sistemdir. Bu sistemden yararlanacaklar 5434’e tabi memurlardır. 5434’e tabi olup da, 10 yıllık hizmetini doldurduktan sonra istifa edenler, rastgele bir yerde çalışmamak ve primlerini kendileri yatırmak kaydıyla, memurluk hizmetleri üzerinden emekli olabilmektedir. Bu bahis 5434 sayılı Kanun Unsur 12 kararında yer almaktadır.

Bu biçimdeki uygulama kamuoyunda oluşan ismiyle çalışmadan emeklilik, kanunda yer alan sözüyle de İsteğe bağlı iştirakçilik sistemidir.

İsteğe bağlı iştirakçilik genel olarak memurluk statüsünden emekli olmak için aranılan hizmet müddetini çalışmadan, lakin SGK prim meblağlarının tamamını bireyler tarafından SGK na yatırmak suretiyle bir manada hizmet satın almak ve bu halde emeklilik için gerekli olan hizmet müddetini tamamlamaktır.

İsteğe bağlı iştirakçilik hangi durumları tesirler, hangi durumları etkilemez;

-İsteğe bağlı iştirakçilikten kazanılan hizmet müddeti intibak süreçlerini, hasebiyle ek gösterge kazanımını olumlu etkilemez. İsteğe bağlı iştirakçilik müddetinde hizmet kazanılan müddetler kazanılmış hak aylık derecesinde ve kıdem aylıklarında kıymetlendirilmez. Örnek olarak, 4. derece 2. kademede ve 1600 ek göstergeli misyonda iken ayrılıp isteğe bağlı iştirakçilik müddetinde de 1. derece 1. Kademe 3600 ek göstergeye gelindiğini farz edelim, bu durumda 1. derecenin ek göstergesi uygulanmaz.

-İsteğe bağlı iştirakçilikten kazanılan hizmet müddeti emeklilik ikramiyesi hizmet müddetinde kıymetlendirilmez.

-İsteğe bağlı iştirakçilik mühleti memurların emeklilik ikramiyesi hesabında dikkate alınmaz. Yalnızca memurluk hizmet mühletinin tam yıllarına ödenir. Örnek; 2007 yılında memur olmuş, 2026 yılında da 19 yılını tamamlamış kişi, isteğe bağlı iştirakçilik sisteminden yararlanmak istediğinde 25 hizmet yılını tamamlayana kadar prim öder ve emekli aylığı bağlanması için gereken 58 yahut 60 yaşını beklemek üzere bu sistemden çıkar, fakat bu ödediği 6 yıllık müddet için emekli olunduğunda emekli ikramiyesi ödenmez, yalnızca 19 tam hizmet yılına emekli ikramiyesi ödenir.

-İsteğe bağlı iştirakçilik, sırf bireylerin emeklilik için gereken hizmet yıllarını tamamlamalarını sağlar.

İsteğe bağlı iştirakçilik sisteminin yararları, zararları

Bugün için isteğe bağlı iştirakçilik kapsamından yararlanmayı düşünenlerin genelde 8 Eylül 1999 tarihi ile 1 Ekim 2008 tarihi ortasında memur olarak misyona başlayanlar olduğunu değerlendirmekteyiz. Çünkü bu kapsamda olanlar 5434 kapsamındadırlar ve bayan ve erkek 25 yıl hizmet ve bayan 58, erkek memur da 60 yaşını doldurduklarında emekli olabilmektedirler.

8 Eylül 1999 tarihinden evvel misyona başlamış olanlar için ise bugün itibariyle değerlendirildiğinde genel olarak yaş kaidesi aranmadan yalnızca hizmete bağlı emeklilik hakkını kazanmış şahıslar olacağından, bu tercihi yapmalarına gerek olmadığını da değerlendirmekteyiz.

Öncelikli olarak isteğe bağlı iştirakçilik sisteminden yararlanmak her vakit için bireylerin kendi tercihleridir. Bu sistemden yararlanacak şahısların öncelikli olarak emeklilik hizmet müddetlerini kısa müddette tamamlayacak olanların tercih edecekleri bir sistem olduğunu belirtmek isteriz. Bunun yanı sıra emeklilik yaşının doldurulacağı tarihin de yakın bir tarih olması, yani yaş olarak emekli aylığını kazanacakları müddetin de az bir vakit kalmış bireylerin tercih etmeleri gereken bir konu olduğunu değerlendirmekteyiz. Lakin tekrar de belirttiğimiz üzere bu sistemin her vakit için bireylerin özel durumlarını düzelten/kolaylaştıran bir sistem olduğunu da belirtebiliriz.

Özetle, 5434 kapsamında olanlar için isteğe bağlı iştirakçilik uygulaması hala yürürlüktedir. Bu sistemin kıymetli avantajı hiçbir formda mecburî çalışma olmadan emeklilik için gereken hizmet müddetini tamamlayacak kadar süreyi Toplumsal Güvenlik Kurumundan hizmet satın alma durumudur ve emeklilik yaşını uzunca (genel olarak bayan ise 58, erkek ise 60 yaş) bir müddet mecburî çalışmadan beklemeye yarar sağlamaktadır. Yani ferdî emeklilik sistemi misal bir sistem üzere düşünülebilir.

Konu ile ilgili değerlendirmelerimiz için;

https://www.memurlar.net/haber/1038524/

https://www.memurlar.net/haber/1038518/

adreslerimiz ziyaret edilebilir.