Türkiye’de kamu frene bastı, vatandaş ve şirket borcu artıyor

Global borçlar 2025’te yaklaşık 29 trilyon dolar artarak 348,3 trilyon dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine ulaştı.

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), “Küresel Borç Monitörü” raporunu yayımladı.

Rapora nazaran, global borç birikim suratı geçen yıl keskin bir biçimde hızlanarak salgın periyodundaki artıştan bu yana en süratli yükselişini kaydetti.

Toplam global borç geçen yıl yaklaşık 29 trilyon dolar artarak 348,3 trilyon dolarla tüm vakitlerin en yüksek düzeyine çıktı.

Borç artışının yaklaşık üçte ikisi gelişmiş piyasalardan kaynaklandı

Küresel borç artışının yaklaşık üçte ikisi bütçe açığı harcamalarının yükselmesiyle gelişmiş piyasalardan kaynaklandı.

Borç stokları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerde yeni tepelere ulaşarak birikimin geniş tabanlı yapısını ortaya koydu.

Gelişmiş iktisatların toplam borcu geçen yılın son çeyreğinde 231,7 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerde toplam borç 116,6 trilyon dolara ulaştı.

Borcun GSYH’ye oranındaki düşüş beşinci yıla taşındı

Küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranı arka arda beşinci yıl düşüş kaydederek 2025’te yaklaşık yüzde 308’e geriledi.

Söz konusu düşüş yüklü olarak gelişmiş piyasalardan kaynaklanırken, gelişmekte olan piyasalarda borcun GSYH’ye oranı yükselmeye devam etti ve yüzde 235’in üzerine çıkarak rekor tazeledi.

Global borçtaki artışın 10 trilyon dolardan fazlası kamu borçlanmalarından kaynaklandı

Küresel borcun dağılımına bakıldığında, hane halkına ilişkin borçlar geçen yılın dördüncü çeyreğinde 64,6 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlere ilişkin borçlar 100,6 trilyon dolara, kamu borçları 106,7 trilyon dolara ve finansal kesim borçları 76,4 trilyon dolara yükseldi.

Kamu borçlanmaları 2025’te global borç artışının 10 trilyon dolardan fazlasını oluşturdu ve artışın neredeyse dörtte üçü Çin, ABD ve Avro Bölgesi’nden kaynaklandı.

Avrupa içinde kamu borçlarındaki genişleme yüklü olarak Fransa ve İtalya’da ağırlaşırken, bu ülkeleri Almanya izledi. Çin’deki artışın yanı sıra gelişmekte olan piyasalarda devlet borçlarındaki birikim en besbelli halde Brezilya, Meksika ve Rusya’da görüldü.

Global borç birikiminin güçlü seyrinin sürmesi bekleniyor

GSYH’ye oranları dikkate alındığında, hane halkına ilişkin borçlar 2025’in son çeyreğinde evvelki yılın tıpkı periyoduna kıyasla yüzde 57,5’ten yüzde 57’ye, finansal olmayan şirketlere ilişkin borçlar yüzde 88,4’ten yüzde 88,2’ye ve finansal bölüme ilişkin borçlar yüzde 69,8’den yüzde 68,2’ye geriledi. Birebir devirde kamu borçlarının oranı yüzde 93’ten yüzde 94,8’e çıktı.

Türkiye’de ise borçların GSYH’ye oranları dikkate alındığında, geçen yılın son çeyreğinde evvelki yılın birebir devrine kıyasla hane halkına ilişkin borçlar yüzde 9,9’dan yüzde 10,1’e ve finansal olmayan şirket borçları yüzde 37,3’ten yüzde 38,2’ye çıkarken, kamu borçları yüzde 27,5’ten yüzde 26,8’e ve finansal dal borçları yüzde 17,5’ten yüzde 17,3’e geriledi.

Raporda, ileriye bakıldığında bilhassa ABD, Çin, Almanya, Japonya ve Hindistan’da artan kamu borçlanma muhtaçlıkları nedeniyle global borç birikiminin güçlü kalmasının beklendiği belirtildi.