Rizeli genç matematikçiler asal sayı keşfi ile dünya literatürüne girdi

Rize’den bilim dünyasına uzanan gurur verici bir muvaffakiyet daha geldi. Rize TOBB Fen Lisesi öğrencileri Elif Beyza Özer ve İrem Yıldız, danışman öğretmenleri Oğuz Serdar Uzunlar rehberliğinde uzun soluklu ve titiz bir çalışma yürüttü. Öğrenciler, geliştirdikleri özgün matematik prosedürüyle 11 bin 329 basamaklı dev asal sayı keşfi yaparak, OEIS memleketler arası matematik literatürüne ismini yazdırdı. Öğrencilerin bu keşfinin siber güvenlik ve şifreleme sistemleri için ehemmiyet taşıdığı belirtildi.

Geometriden doğan keşif

Genç araştırmacılar, çalışmalarında dikkat alımlı bir geometrik bağdan yola çıktı. Bir açısı başkasının iki katı olan özel üçgenlerin matematiksel kontaklarını inceleyen grup, bu yapının sayı dünyasında farklı ve dikkat alımlı sonuçlar verdiğini fark etti. Bu geometrik bağıntıları sayı doğrusu üzerinde takip eden öğrenciler, asal sayıların alışılmışın dışında ağırlaştığı özel bir bölge keşfetti. Bu bölgeye ulaşmak için Geometrik Asal Polinom (GAP) ismini verdikleri özel bir formül geliştiren öğrenciler, akabinde bu formülü matematiğin klasik mevzularından biri olan Pell denklemleriyle birleştirerek güçlü ve süratli bir formül ortaya koydular.

Dijital güvenlik ve şifreleme için büyük kıymet taşıyor

Geliştirilen bu özgün usul sayesinde tam 11 bin 329 basamaklı dev bir asal sayı keşfedildi. Bu büyüklükteki asal sayılar bilhassa dijital güvenlik ve şifreleme (kriptografi) sistemleri açısından büyük ehemmiyet taşıyor. Algoritmanın en dikkat çeken istikameti ise sayıları tek tek denemek yerine direkt çok büyük sayı alanlarına süratli biçimde ulaşabilmesi oldu. Bu özellik projeye hem teorik hem de uygulamalı açıdan paha kazandırdı.

Rize’den dünyaya bilim mesajı

Ortaya çıkan sonuçla milletlerarası Tam Sayı Dizileri Ansiklopedisi’ne kabul edilen öğrencilerin başarısı, gerçek rehberlik ve kararlılıkla gençlerin dünya çapında ses getiren çalışmalara imza atabileceğini gösterdi. Rize’den çıkan bu bilimsel adım, sadece bir okulun değil, kentin ve ülkenin bilim seyahati ismine umut verici bir tablo ortaya koydu.

“Heyecan verici bir keşifti”

Rize TOBB Fen Lisesi 11. sınıf öğrencisi İrem Yıldız, geçen yıl yürüttükleri projede bir açısı oburunun iki katı olan tam sayı kenarlı üçgenleri incelediklerini belirterek, tahliller sırasında beklenmedik bir polinom keşfettiklerini söyledi. Yıldız, “Bu polinomu PAL entegrasyonuyla geliştirerek 11 bin basamaklı bir asal sayıya ulaştık. Geometriden asal sayılar teorisine uzanan bu sonuç bizim için büyük bir sürpriz ve heyecan verici bir keşifti” dedi.

“Hem memnun hem motive olduk”

11. sınıf öğrencisi Elif Beyza Özer de, projenin iki yıllık bir emeğin eseri olduğunu vurgulayarak, “Geçen yıl ortaya koyduğumuz kenar bağıntıları bu yıl ulaştığımız denklemin temelini oluşturdu. Çalışmamızın dünya literatüründe kabul görmesi bizim için çok değerliydi. Emeklerimizin fark edilmesi hem memnun etti hem de motive etti. Artık amacımız projeyi makale haline getirerek kalıcı hale getirmek” diye konuştu.

“Siber güvenlik için uygulama kıymeti taşıyor”

Rize TOBB Fen Lisesi Matematik Öğretmeni Oğuz Serdar Uzunlar, öğrencileriyle gurur duyduğunu söz ederek, “Öğrencilerimiz çok büyük asal sayılara ulaşmayı sağlayan verimli bir algoritma geliştirdi. Asal sayılar şifreleme sistemlerinin temelini oluşturuyor. Bu nedenle çalışmamız siber güvenlik alanında potansiyel uygulama bedeli taşıyor. Matematik birikimli ilerleyen bir bilimdir. Bugün atılan küçük bir adım ileride büyük tesir oluşturabilir” halinde konuştu.