Emekli Sıhhat Memuru Açıktan Memurluğa Atanabilir Mi?

Mevzuat ve Değerlendirmeler:

2005 yılına kadar emekçi, esnaf memur statüsünden emekli olanlar, şartsız olarak yine kamu kuruluşlarının takımlarına açıktan atanabiliyorlardı. 2005 yılında çıkarılan 5335 sayılı Kanun ile bu formda atamalara kısıtlama getirilmiştir.

5335 sayılı Kanununun 30 uncu hususunda yer alan kararlar şöyledir:

Emekli de olsa koşulsuz olarak tekrar vazifeye başlanılabilecek olan vazifelerle ilgili 1 inci fıkrası:

“Cumhurbaşkanı tarafından atanan yahut görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda vazife verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sıhhat Bakanlığının tabip ve uzman tabip takımlarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, rastgele bir toplumsal güvenlik kurumundan emeklilik yahut yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli yönetimlerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, toplumsal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların takımlarına açıktan atanamazlar. Öteki kanunların bu fıkraya muhalif kararları uygulanmaz.”

Emekli yahut yaşlılık aylıkları kesilip vazife yapılabilecek olan durumlarla ilgili 2 nci fıkrası:

“Herhangi bir toplumsal güvenlik kurumundan emeklilik yahut yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli yönetimler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, vilayet özel yönetimleri, belediyeler ve vilayet özel yönetimleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, toplumsal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş öteki kamu kurum, şura, üst heyet ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı iştirakleri ile kuruluş ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ilişkin olan öteki iştiraklerde rastgele bir takım, durum yahut misyonda çalıştırılamaz ve vazife yapamazlar.”

Emekli yahut yaşlılık aylıkları kesilmeksizin vazife yapılabilecek vazifeleri belirten 4 üncü fıkrası:

“Bu unsurun ikinci ve üçüncü fıkra kararları;

a) Cumhurbaşkanlığına seçilenler,

b) Cumhurbaşkanı yardımcılığı yahut bakanlığa atananlar,

c) Yasama Organı üyeliğine seçilenler,

d) Mahalli idareler seçimleri sonucuna nazaran misyon alanlar,

e) Yalnızca toplantı yahut huzur fiyatı ya da hakkı ödenen misyonları yürütenler ile yönetim ve denetim kurulu üyeliği fiyatı karşılığında görevlendirilenler,

f) Yaş haddini aşmamış olmaları kaydıyla her derece ve çeşitteki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders fiyatı karşılığı ders misyonu verilenler (üniversitelerde ders fiyatı karşılığı ders vazifesi verilenler hakkında yaş haddini aşmamış olmaları kaydı aranmaz.),

g) Vakıf üniversitelerinde misyon alanlar,

h) Özel kanunlarında yahut Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde emeklilik yahut yaşlılık aylığı kesilmeksizin çalıştırılma yahut misyon yapma hakkı verilenlerden Cumhurbaşkanı tarafından atanan yahut görevlendirilenler ve Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda vazife verilenler,

i) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 60 ıncı hususunun (a) fıkrası uyarınca Yasama Organı üyeliğinin bitiminden sonra öğretim üyesi olarak atanmış olanlar,

..

Hakkında uygulanmaz.”

Ayrıca, 5434 sayılı Kanun kapsamında emekli olanların tekrar memurluğa atanma halinde emekli aylıklarının kesilmesi gerektiği istikametinde 5434 sayılı Kanun Husus 99 kararı de bulunur. Bu karar de şu biçimdedir.

“Emekli, ismi malullük, görev malullüğü, dul yahut yetim aylığı, son hizmet artırımı alanlardan; hiçbir kaideye bağlı olmaksızın emeklilik hakkı tanınan görevlere tayin edilenlerin, aylıklarının tamamı, bu görevlere tayinleri tarihini takip eden aybaşından itibaren kesilir.”

Bu bağlamda kıymetlendirmemiz şöyle olacaktır:

Maddenin birinci fıkrasında yalnızca “Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına” ataması yapılanlardan daha evvel emekli olsalar da tekrar bu vazifelerde bulunmaları yani açıktan atanmama açısından bir kısıtlama gelmemiş, lakin bu misyonlar dışında emekli yahut yaşlılık aylığı alanların genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli yönetimlerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, toplumsal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların takımlarına açıktan atanma tarafında kısıtlama getirilmiştir.

Dolayısıyla da, 5335 sayılı Kanun kararı uyarınca yalnızca “tabip ve uzman tabip kadroları” açıktan memur olarak atanabilecek takımlar ortasında istisna olarak belirtilmiş olduğundan, emekli olduktan sonra tekrar sıhhat memuru takımı ile memur olarak atanmanın mümkün olmadığını belirtebiliriz.

Ayrıca, takıma atanma hali, genelde o kurumun takımının doldurulması ve Devlet memuru statüsünün kazanılması biçiminde olabilmektedir. Emeklilerin memur takımlarına atanmaları da genelde kurumların gereksinim duyması, boş takım olması ve açıktan atama müsaadesinin olması halinde mümkün olabilecek bir bahistir. Esasen, mevcut yasal düzenleme dikkate alındığında emeklilerin genel itibariyle Cumhurbaşkanlığı kararnameli misyonlara ve mahalli yönetimler (belediyelere) emekli aylıkları kesilmek suretiyle başlamaları mümkün olmakla birlikte, merkezi yönetimlere direkt başlamaları mümkün olmamaktadır.