İran tansiyonu, Avrupa’da Rus gazı yasağını tartışmaya açtı

ABD-İsrail hücumları ve Tahran’ın mümkün misillemeleri, doğal gaz piyasasında risk primini artırarak fiyatları yükseltti. Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerindeki aksama, dünya LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu stratejik hatta arz kesintesi kaygılarını güçlendirdi.

Katar’dan gelen üretim kesintileri de piyasadaki tedirginliği artırdı. QatarEnergy, Ras Laffan’daki LNG tesisinde üretimi durdurdu ve kısıtlamaların kapsamını genişleterek LNG ile ilişkili eserlerin üretimini askıya aldı.

AVRUPA GAZ FİYATLARI REKOR ARTIŞLAR YAŞADI

Hollanda merkezli TTF sanal ticaret noktasında nisan vadeli kontratlar, 27 Şubat’ta 31,95 avrodan kapanmıştı. Jeopolitik tansiyonla birlikte 2 Mart’ta yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya yükselen fiyatlar, 3 Mart’ta yüzde 20,4 artışla 54,29 avroya ulaştı. Böylelikle akınlar öncesine kıyasla fiyatlar toplam yüzde 69,9 artmış oldu.

AVRUPA’NIN RUSYA’YA BAĞIMLILIĞI AZALIYOR

Rusya-Ukrayna Savaşı öncesi AB gazının yaklaşık yüzde 45’i Rusya’dan karşılanıyordu. Bugün bu oran yüzde 13’e kadar gerilerken, Avrupa ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı yaklaşık yüzde 30 düzeyinde bulunuyor.

Energy Aspects Kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, AB’nin Rus gazından uzaklaşma kararının sürdüğünü belirterek, “Rusya-Ukrayna ortasında barış sağlansa bile AB’nin 2027’de yürürlüğe girecek Rus LNG yasağını geri çevirmesi beklenmiyor” dedi.

Pasko, arz-talep esnekliğinin kaybolduğunu ve Orta Doğu kaynaklı kalıcı kayıpların fiyatları yükselteceğini vurguladı.

AVRUPA, ABD LNG’SİNE DAHA BAĞIMLI HALE GELİYOR

ICIS Global LNG Uzmanı Ed Cox, 2026’da Avrupa’ya gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 60’ının ABD’den gelmesinin beklendiğini belirterek, “ABD LNG’sine bu seviyede bağımlılık riskler içeriyor lakin AB’nin önceliği Rus gazını büsbütün bırakmak” dedi.

Cox, ABD LNG bağımlılığının avantaj ve riskleri olduğunu söz ederek, Avrupa’nın farklı kaynaklardan LNG ithalatı yaptığını ve Katar’dan istikrarlı akışın kıymetini vurguladı.

AB STRATEJİSİ: LNG İTHALATINI ÇEŞİTLENDİRMEK VE YENİLENEBİLİR GÜCE GEÇİŞ

Cox, Avrupa’nın önümüzdeki 10 yıl boyunca LNG’ye bağımlı kalacağını ve AB’nin gaz talebini azaltıp yenilenebilir güce geçişi hızlandırmayı hedeflediğini söyledi. Lakin Katar ve yeni projelerden gelecek arz artışlarının, muhtemel kesinteleri telafi etmede hudutlu kalacağı ikazında bulundu.

Avrupa, İran tansiyonu ve Katar’daki üretim kesintileriyle birlikte güç piyasasında kırılgan bir periyoda girerken, Rus gazı yasağının uygulanabilirliği ve LNG arz güvenliği tartışmalarının süreceği öngörülüyor.