İktisatta yeni dönem! Kanun teklifi TBMM Plan ve Bütçe Kurulu’nda kabul edildi

TBMM Plan ve Bütçe Komitesinde, iktisada ait düzenlemeleri de içeren Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi kabul edildi.

Teklifle, Masraf Vergileri Kanunu’nda değişikliğe gidiliyor. Buna nazaran, “kripto varlık süreç vergisi” ihdas edilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yapılan yahut aracılık edilen kripto varlık satış ve transfer süreçleri kripto varlık süreç vergisine tabi olacak. Vergiyi doğuran olay, kripto varlık satışı yahut transferiyle meydana gelecek. Verginin mükellefi, kripto varlık hizmet sağlayıcıları olacak.

Kripto varlık süreç vergisi, kripto varlık satış fiyatı yahut kripto varlığın transfer edildiği andaki rayiç bedeli üzerinden on binde 3 ordakikalar içinde uygulanacak. Vergi matrahından sarfiyat ve vergi ismi altında indirim yapılamayacak.

Bir aya ilişkin kripto varlık süreç vergisi, izleyen ayın 15’inci günü akşamına kadar mükellefin gelir yahut kurumlar vergisi istikametinden bağlı olduğu vergi dairesine beyan edilerek tıpkı mühlet içinde ödenecek.

Düzenlemenin uygulamasında kripto varlıklara ait tanımlamalar bakımından Sermaye Piyasası Kanunu kararları geçerli olacak.

Belirtilen vergi oranını her bir süreç tipi prestijiyle başka ayrı yahut birlikte sıfıra kadar indirmeye, 5 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı, düzenlemenin uygulanmasına ait adap ve asılları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili olacak. Bu karar düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren ikinci ay başında yürürlüğe girecek.

Gelir Vergisi Kanunu’ndaki değişiklikle, her türlü baht ve bahis oyunlarına ait verilen ilan ve reklam masrafları, gelir vergisi mükelleflerinin ticari yararının tespitinde masraf olarak kabul edilmeyecek.

Kanun’daki değişiklikle, kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi emeliyle düzenlemelere gidilecek.

Ayrıca, kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan çıkarların bedel artışı karı kapsamına alınması ve ticari işletmeye dahil kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan yararların ticari kar sayılmasına yönelik düzenlemeler yapılacak. Bu kararlar düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren ikinci ay başında yürürlüğe girecek.

KRİPTO VARLIKLARIN VERGİLENDİRİLMESİ

Teklifle, Gelir Vergisi Kanunu’na “Kripto varlıkların vergilendirilmesi” başlıklı unsur eklenecek. Buna nazaran, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlarda kripto varlıklarla ilgili olarak gerçekleştirilen süreçlerden elde edilen yarar ve iratlar üzerinden, kelam konusu platformlar tarafından takvim yılının 3’er aylık periyotları prestijiyle yüzde 10 ordakikalar içinde vergi tevkifatı yapılacak.

Gelir sahibinin gerçek yahut hukuksal kişi ya da tam yahut dar mükellef olması, vergi mükellefiyetinin bulunup bulunmaması, vergiden muaf olup olmaması ve elde edilen karın vergiden istisna olup olmaması, yapılacak tevkifatı etkilemeyecek.

Aynı kripto varlıklardan değişik tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra bunların bir kısmının elden çıkarılması halinde birinci giren birinci çıkar prosedürü kullanılmak suretiyle, tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınacak alış bedeli belirlenecek. Alış ve satış süreçleri münasebetiyle ödenen kurullar ile ödenen süreç vergisi tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınacak.

Tevkifat periyodu içerisinde birebir çeşitten kripto varlıklarla ilgili olarak birden fazla alım satım süreci yapılması halinde tevkifatın gerçekleştirilmesinde bu süreçler tek bir süreç olarak kabul edilecek.

Aynı çeşitten kripto varlık alım satımından doğan ziyanlar takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen periyotların tevkifat matrahından mahsup edilecek. Kripto varlık sahibinin bu varlıkları öbür bir platforma aktarması halinde, kelam konusu varlıkların alış bedeli ve alış tarihi aktarma yapılan platforma bildirilecek. Kripto varlığın platforma birinci kere transfer edilmesi halinde alış bedeli olarak, tevsik edilmesi kaydıyla, varlık sahibinin beyanı temel alınacak.

Düzenleme kapsamında tevkifata tabi tutulan karlar için gerçek bireylerce yıllık yahut münferit beyanname, dar mükellef kurumlarca özel beyanname verilmeyecek. Başka gelirler münasebetiyle gerçek bireylerce verilecek yıllık beyannameye bu gelirler dahil edilmeyecek. Ticari faaliyet kapsamında elde edilen gelirler ticari kar kararları çerçevesinde yararın tespitinde dikkate alınacak ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, gerçek kişi ve kurumlarca tevkifata tabi karların beyan edildiği yıllık beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edilecek.

Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi platformlar dışında gerçekleştirilen kripto varlık süreçlerinden elde edilen gelirler, yıllık gelir vergisi beyannamesiyle beyan edilecek. Kripto varlık süreçlerinden doğan ziyanlar, sırf bu varlıklardan elde edilen karlardan mahsup edilebilecek.

Kripto varlıkların alım satımına aracılık edenler, kendilerinde bulunan yahut ulaştırılan bilgi ve evraklar kapsamında tarhiyattan sorumlu tutulacak. Bilgilerin eksik yahut yanlış olması nedeniyle eksik beyan edilen kısım için bildirimi yapan ismine gerekli tarhiyat yapılacak.

Platformlar, tevkif ettikleri vergileri, formu ve muhteviyatı Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek bir beyanname ile tevkifat devrini izleyen ayın 26’ncı günü akşamına kadar bağlı oldukları vergi dairesine beyan edecek ve tıpkı müddet içinde ödeyecek.

“Kripto varlık”, “cüzdan” ve “platform” kavramları, Sermaye Piyasası Kanunu’nda tanımlanan kripto varlık, cüzdan ve platform kavramlarını tabir edecek.

Cumhurbaşkanı vergi tevkifatındaki yüzde 10’luk oranı kar ve irat tipi, kripto varlık cinsleri, elde tutulma mühleti, ihraç yahut iktisap tarihi, bunları ihraç edenler, kar yahut iradı elde edenler ile cüzdan cinsleri prestijiyle farklı ayrı yahut birlikte sıfıra kadar indirmeye yahut bir katına kadar artırmak suretiyle tekrar tespit etmeye, Hazine ve Maliye Bakanlığı, düzenlemenin uygulanmasına ilişkin yol ve temelleri belirlemeye, vergiye tabi süreçlere taraf yahut aracı olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutmaya yetkili olacak.

Bu karar düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren ikinci ay başında yürürlüğe girecek.

VAKIF ÜNİVERSİTELERİ BÜNYESİNDEKİ SIHHAT KURULUŞLARINA YÖNELİK DÜZENLEMELER

Yükseköğretim Kanunu’ndaki düzenlemeyle, vakıf üniversiteleri bünyesinde faaliyet gösteren sıhhat kuruluşları kurumlar vergisi muafiyetinin kapsamı dışında tutulacak. Bu karar 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.

Katma Bedel Vergisi Kanunu’ndaki değişiklikle, kripto varlık süreç vergisi kapsamına giren kripto varlıkların teslimi katma paha vergisinden istisna olacak. Kamulaştırma Kanunu kapsamında kamu faydasının bulunduğu hallerde kamulaştırılan taşınmazların kamulaştırmayı yapan devlet ve kamu ve hukuksal şahıslarına zamanı de katma paha vergisinden istisna kapsamına alınacak. Bu kararlar düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren ikinci ay başında yürürlüğe girecek.

İşsizlik Sigortası Kanunu’ndaki değişikliğe nazaran, işsizlik sigortası primindeki yüzde 1 devlet hissesini yarısına kadar artırmaya yahut yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

DOĞALGAZ PİYASASI KANUNU’NA, BOTAŞ’A AİT SÜREKSİZ HUSUS EKLENİYOR

Buna nazaran, Boru Çizgileri İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin (BOTAŞ), düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geldiği halde ödenmemiş her türlü vergi, fon ve hisseler, idari para cezaları ile bunlara bağlı gecikme artırımı ve gecikme faizi borçları BOTAŞ’ın Hazine’den görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık, merkezi idare bütçesinin gelir ve masraf hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin mahsup suretiyle Ticaret Bakanlığınca terkin edilecek. Bu kapsamda mahsuba bahis olacak borçlara bu kararın yayımlandığı tarihten sonra feri alacak hesaplanmayacak.

BOTAŞ’ın, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine ödemesi gereken her türlü vergi, fon ve hisseler, BOTAŞ’ın Hazineden 31 Aralık 2026 sonuna kadar oluşan yahut oluşacak görevlendirme alacaklarına karşılık, merkezi idare bütçesinin gelir ve sarfiyat hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin mahsup suretiyle Ticaret Bakanlığınca aylık olarak terkin edilecek ve terkin edilecek her türlü vergi asıllarına ait feri alacak hesaplanmayacak.

Yapılacak mahsup sürecine mevzu görevlendirme bedeli hesaplamasında BOTAŞ’ın muhasebe kayıt ve evrakları temel alınacak. Görevlendirme uygulamasının son bulmasını müteakip Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Kararında Kararname’nde öngörülen teşebbüslerin uygulayacakları fiyatlar ve misyon ziyanı uygulamasına ait tarza uygun olarak yapılan inceleme sonucunda hesaplanan görevlendirme bedelinin Ticaret Bakanlığınca yapılan terkin fiyatlarından az olduğunun tespit edilmesi halinde BOTAŞ tarafından yükümlülükler faizsiz olarak yerine getirilecek ve kelam konusu fiyat genel bütçeye gelir kaydedilecek.

Hüküm kapsamında yapılacak mahsup ve terkin süreçleri, terkin kararı alınması nedeniyle mahsup edilecek fiyatlar dışında kalan görevlendirme bedellerinin ödenmesine mahzur teşkil etmeyecek, yönetimin bu bedellere ait ödeme yetkisini ortadan kaldırmayacak yahut vaktini sınırlandırmayacak.

BOTAŞ’ın Hazineden olan görevlendirme bedeli alacağı meblağını tespit etmeye ve mahsup suretiyle yapılacak terkin süreçlerini belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkili olacak.

Hazineye Ait Taşınmaz Malların Kıymetlendirilmesi ve Katma Bedel Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da yapılan düzenlemeyle, Kamu Mali İdaresi ve Denetim Kanunu’na ekli 2, 3, ve 4 sayılı cetveller kapsamındaki kamu yönetimleri ve bu yönetimlere bağlı, ilgili ve bağlantılı kamu kurum ve kuruluşları ile kurdukları birlik, kuruluş, şirket ve işletmeler, fonlar, döner sermayeler, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Kararında Kararname’ye tabi olup özelleştirme kapsam ve programında bulunmayan kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların direkt yahut dolaylı olarak tek başına yahut birlikte ya da başka farklı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, kuruluş, birlik, işletme ve şirketlerin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ilgili yönetimlerin talebi halinde özelleştirme kapsam ve programına alınarak Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında özelleştirilebilecek.

Özelleştirme gelirinin sarfiyatlar düşüldükten sonra kalan kısmı ilgili yönetim muhasebe ünitesi hesabına aktarılacak ve bütçesine gelir kaydedilecek. Kaydedilen bu gelirlerin karşılığını, ilgili yönetim bütçesine ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak. Yatırım niteliğindeki ödenekler yılı yatırım programıyla ilişkilendirilebilecek.

Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na yeni mallar ve bunların vergi oranları ekleniyor. Buna nazaran, alışılmış inci yahut kültür incileri, işlenmiş olsun olmasın elmaslar, değerli taşlar yahut yarı değerli taşlar, sentetik yahut terkip yoluyla elde edilen değerli yahut yarı değerli taşlar, alışılmış yahut sentetik değerli yahut yarı değerli taşların toz ve pudraları ile doğal inci yahut kültür incilerinden değerli ya da yarı değerli taşlardan eşyalar için ÖTV oranı yüzde 20 olacak. Bu karar, düzenlemenin yayımını izleyen ikinci ay başında yürürlüğe girecek.

DEFTERDARIN VAZİFE VE SORUMLULUKLARINA AİT DÜZENLEME

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda Gelir Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Birtakım Düzenlemeler Hakkında Kanun’da defterdarın misyon ve sorumluluklarına ait düzenleme yapılıyor. Buna nazaran, defterdar, bulunduğu vilayette Hazine ve Maliye Bakanlığının en büyük memuru ve vilayet ve bağlı ilçeler teşkilatının amiri sıfatını haiz olup, bulunduğu vilayette Bakanlığın taşra teşkilatındaki süreçlerin mevzuat kararlarına nazaran yürütülmesi, denetlenmesi, merkez ve taşradan sorulan soruların karşılıklandırılması, kanuna ters hareketi görülenler hakkında takibatta bulunulmasından vazifeli ve sorumlu olacak.

Teklifle, Toplumsal Sigortalar ve Genel Sıhhat Sigortası Kanunu’nun “Prime temel kazançlar” kararına ait düzenleme yapılıyor.

Buna nazaran, tıpkı yardımlar, mevt, doğum, evlenme yardımları, misyon yollukları, seyyar vazife, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı, iş sonu tazminatı yahut kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler, keşif fiyatı, kurumca meblağları yıllar prestijiyle belirlenecek çocuk ve aile artırımları, patronlar tarafından sigortalılar için özel sıhhat sigortalarına ve ferdî emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı taban fiyatın yüzde 30’unu geçmeyen özel sıhhat sigortası primi ve ferdi emeklilik katkı hisseleri meblağları, işverence iş yerinde yahut müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ilişkin bir günlük yemek bedelinin 300 lirasına kadar olan kısmı, prime temel çıkara tabi tutulmayacak.

Bu meblağ, her yıl bir evvelki yıla ait olarak Vergi Metot Kanunu’nun ilgili fıkrasına nazaran belirlenen tekrar değerleme ordakikalar içinde arttırılarak uygulanacak. Bu halde hesaplanan meblağın yüzde 5’ini aşmayan kesirler dikkate alınmayacak.

Teklifle, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yapılan değişikliğe nazaran, kurum çıkarının tespitinde her türlü talih ve bahis oyunlarına ilişkin ilan ve reklam masrafları, sarfiyat olarak kabul edilmeyecek.

BEDELLİ ASKERLİK FİYATI YÜZDE 25 ARTIYOR

Teklifle, bedelli askerlik yapmak üzere başvuranlardan tahsil edilecek meblağ yüzde 25 artırılıyor.

Askeralma Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, istekli ve askerliğe elverişli olanlardan Türk Silahlı Kuvvetlerinin muhtaçlığı dikkate alınarak Ulusal Savunma Bakanlığınca belirlenecek sayıda yükümlü, 300.000 gösterge sayısının ödemenin yapıldığı gün geçerli olan memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak bedel fiyatını silahaltına alınmadan evvel Bakanlıkça belirlenecek müddette peşin ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamaları halinde askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılacak.

Bedelli askerlik uygulaması kapsamında tahsil edilen meblağlar genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Milli Savunma Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına yatırılacak. Bu meblağın 240.000 gösterge sayısının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak kısmı genel bütçeye gelir kaydedilecek, kalan kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonuna aktarılacak.

AFET KONUTLARI VE İŞ YERLERİNİN BORÇLANMA BEDELLERİNE İNDİRİM

Düzenlemeyle, afetin yol açtığı harika şartların tesirlerini hafifletmeye yönelik süreksiz ve istisnai bir mali kolaylık sağlanması amaçlanıyor.

Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya Ait Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanun’a eklenen süreksiz hususla, 6 Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli zelzeleler nedeniyle genel hayata tesirli afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde yürütülen ulusal ve memleketler arası projeler kapsamında üretilen konutlara ve iş yerlerine ait borçlandırma bedellerinin, Genel Hayata Müessir Afetler Münasebetiyle Alınacak Önlemlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun ve Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında hak sahibi olarak kabul edilenler tarafından 31 Aralık 2026’ya kadar defaten ödenmesi halinde bu bedele, birinci konutlar için yüzde 74, birinci iş yerleri için yüzde 48 ordakikalar içinde indirim uygulanacak.

Bu çerçevedeki projeler kapsamında üretilen iş yerleri bakımından, Genel Hayata Müessir Afetler Hasebiyle Alınacak Önlemlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun’daki “emanet, ihale yahut konutunu yapana yardım yoluyla inşa edilen yahut edilecek olan binaların, afet tertiplerinden faydalananların borçları, ilgililerin geçim durumları ve bölgenin özelliği münasebetiyle bina maliyetlerini artırıcı istikametten ögelerin etki derecesi göz önünde bulundurularak, mecburî hallerde Cumhurbaşkanı kararıyla maliyet ve borçlandırma bedellerinin yarısına kadar indirim yapılabilmesine” yönelik karar uygulanacak.

TEKLİFTEKİ DEĞİŞİKLİKLER VE UNSUR İHDASI

Görüşmeler sırasında AK Parti’nin kabul edilen önergesiyle teklife yeni unsur ihdas edildi. Hür Bölgeler Kanunu’ndaki değişiklikle, hür bölgelerde üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri eserlerin yurt dışına, hür bölge içine yahut başka hür bölgelere satışından elde ettikleri yararları gelir yahut kurumlar vergisinden istisna olacak.

Ayrıca, “Türk Kızılay Derneğine yapılan teslim ve hizmetler, yabancılara konut teslimi, genel ve özel bütçeli kamu yönetimlerine, vilayet özel yönetimlerine, belediyelere ve köylere bağışlanan tesislerin inşası, yabancılara verilen sıhhat hizmeti, basılı kitap ve periyodik yayınların teslimi için uygulanan tam istisna mahiyetindeki düzenlemelerin indirim ve iade hakkı kaldırılarak kısmi istisnaya dönüştürülmesine” ait unsur tekliften çıkarıldı.

Prime temel yarardan istisna edilen yemek bedelinin yine değerleme oranı temel alınarak Toplumsal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulu tarafından değiştirilmesine imkan sağlayan düzenleme ile iktisadi süreçlere dahil olan konut niteliğini haiz taşınmazların kiralanması süreçlerinin kısmi istisna kapsamına alınmasına yönelik kararın de tekliften çıkarılması kararlaştırıldı.