İran savaşında Kürtler’in sınavı: Araç olmak mı, özne olmak mı

Şubat 2026’nın sonlarında ivme kazanan ortak Amerikan-İsrail askeri operasyonlarıyla birlikte Orta Doğu, daha evvel eşi görülmemiş jeopolitik bir gerginliğe sürüklenmiş ve  bu gergin tablonun tam merkezinde ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları, ittifakların ve çatışmaların seyrini belirleyen kritik bir öge olarak öne çıkmıştır.

İran lideri Ali Hamaney’in ortak hava taarruzlarında hayatını kaybettiğinin ilan edilmesinin akabinde Trump, ‘küresel barış’ söylemi altında yeni bir tertip tesis etmek ve Tahran’ın nükleer ile uzun menzilli füze kapasitesi kazanmasının önüne geçmek hedefiyle bu hücumların haftalarca ‘aralıksız’ devam edeceğini söyledi.

KÜRT ÖNDERLERLE KAPSAMLI TEMASLAR KURULDU

İran’ın askeri altyapısını amaç alan bu hava atakları sürerken, Kürt taraflarını çatışmanın odak noktasına dahil etmeyi hedefleyen yeni bir Amerikan stratejisinin birinci işaretleri de gün yüzüne çıkmaya başladı.

Axios, The Washington Post ve The New York Times’ın aktardığı haberlere göre ABD Başkanı Trump, Mart 2026’nın başında başta Mesud Barzani ve Bafel Talabani olmak üzere önde gelen Iraklı Kürt başkanlarla ve Mustafa Hicri üzere İranlı Kürt önderlerle kapsamlı temaslar kurdu.

Bu görüşmeler sıradan bir uyumun çok ötesine geçerek somut adımları da içeriyordu: Kürt güçlerini İran içlerine yönelik bir kara harekatı başlatmaya yönlendirmek ve bu sayede rejimi içten çökertmek ve geniş tabanlı bir halk ayaklanmasının fitilini ateşlemek için lojistik dayanak ve kapsamlı hava garantisi vaatlerini de kapsıyordu.

“BEN DE GERİLERİNDE DURURUM”

Trump, Reuters’a verdiği demeçte “Bunu yapmak isterlerse olağanüstü bir fikir olur, ben de büsbütün gerilerinde dururum.” diyerek hava operasyonlarının tesirini pekiştirecek kara bazlı bir Kürt ‘zaferi’ görmek istediğini açıkça lisana getirdi.

Beyaz Saray bu açıklamaların tesirini törpülemeye çalışsa da alandaki tablo, kelam konusu uğraşların stratejik tartısını ve tehlikeli boyutlarını gözler önüne sermeye devam ediyor.

Trump idaresinin Kürtlere başvurması, ABD’yi ağır kayıplara mal olabilecek direkt bir kara savaşına sürüklenmekten kaçınmak için tasarlanmış bir ‘vekalet savaşı’ stratejisinin eseri.

“İRANLI KÜRT KÜMELERİ TARHAN’I İÇERİDEN ZAYIFLATMAK İÇİN BİÇİLMİŞ KAFTANDIR”

Özellikle operasyonların birinci günlerinde Amerikalı askerler de hayatını kaybettikten sonra bu daha da ehemmiyet kazandı.

Bu strateji, Peşmerge güçlerinin savaşa hazır yapısına ve terörle uğraşta yıllar içinde edindiği birikime, bir o kadar da Iraklı Kürtlerin İran hududunda konumlanan stratejik ehemmiyetine dayanıyor.

Washington’ın gözünde ise engebeli dağ coğrafyasına yerleşmiş İranlı Kürt kümeler, ağır hava bombardımanının akabinde Tahran’ı içeriden kemirerek zayıflatmak ve giderek eriyen askeri kapasitesini tamamıyla tüketmek için bir biçilmiş kaftandır.

“KÜRT KAMPLARINA FÜZE SALDIRISI DÜZENLENDİ”

Tahran’ın cevabı ise gecikmedi ve sert oldu. İran, ‘ayrılıkçı’ saydığı her türlü teşebbüsü ‘kararlılıkla ezeceğini’ açıkladı.

Bu tehdidi boş bir telaffuzda bırakmayarak Irak’ın Erbil ve Süleymaniye bölgelerindeki muhalif Kürt kamplarına füze atakları düzenledi ve sivilleri de vurdu.

Bu tırmanma, giderek derinleşen zaaf sarmalında etnik dinamiklerin bir koz olarak kullanılması karşısında rejimin içten çözülme korkusunu gözler önüne serdi.

Kürt tarafının tavrı ise çok daha temkinli ve çok katmanlı bir tablo çiziyor.

“ACI TECRÜBELER HAFIZALARA HALA TAZE”

Kürt önderler, Amerikan baskısının farkında olmakla birlikte tarihten derslerini çıkarmış durumda: 1991 ayaklanmasından 2019’daki ani Suriye çekilmesine kadar her kritik dönemeçte yaşanan acı terk edilmişlik tecrübeleri hafızalarda hala taze.

Bu nedenle Kürt önderler, Amerikan tavrının her an esaslı biçimde değişebileceği bir çatışmada ağır bedeller ödemek yerine ‘kenara çekilmeyi’ daha akılcı bulmaktadır.

Bu bağlamda, Irak Cumhurbaşkanı Abdüllatif Reşid’in eşi ve KYB lideri Bafel Talabani’nin teyzesi olan Şanaz İbrahim Ahmed’in hali, kelam konusu tekliflere karşı Kürt halkının ve resmi makamların ortak duruşunu son derece açık bir biçimde gözler önüne serdi.

“BİZ PARALI ASKER DEĞİLİZ”

Mart 2026’nın birinci günlerinde X hesabı üzerinden kamuoyuyla paylaştığı açıklamada kararlı ve yürekten bir üslupla şunları lisana getirdi:

Bugün Irak Kürtleri, hayatlarında nihayet bir nebze istikrar ve insan onuruna kavuştu. Tam da bu yüzden Kürtlerin, dünyanın büyük güçleri tarafından birer piyon üzere kullanılmayı kabullenmesi son derece güç, hatta tamamıyla imkansızdır. Yaşananlar ve boş vaatler ortadadır. Üstelik bu daima bu türlü olagelmiştir. Kürtler sırf güçlerine ya da kanlarına gereksinim duyulduğunda hatırlanır. İşte bu yüzden bu çatışmaya dahil olan herkese yürekten sesleniyorum: Kürtleri kendi hallerine bırakın. Biz paralı asker değiliz.

Bu kelamlar, kolektif Kürt belleğini ve oburlarının savaşlarında araç olmaya yönelik her türlü beklentiye karşı duyulan reddi cesurca lisana getiren üst seviye bir bayan ve siyasi sestir.

TARAFSIZLIK ANLAYIŞI

Bu tavır, Irak Kürt Bölgesel İdaresi (IKBY) liderliğinin ihtiyatlı resmi telaffuzuyla tam bir ahenk içinde.

Tarihin kanlı ihanet sayfalarının bir sefer daha yazılmaması için tarafsızlığı tek geçerli stratejik yol olarak öne çıkaran anlayışı pekiştiriyor.

“SİYASİ PAZARLIK KÜRTLERİ FEDA ETTİ”

Kürt tarihinin sayfalarına kanla yazılmış acı dersler, Iraklı Kürtleri hayatta kalmanın tek gerçekçi seçeneği olarak stratejik tarafsızlığa sıkı sıkıya sarılmaya mecbur kılmaktadır.

Kürtler yüzyıllardır büyük güçlerin kendi hesaplarına nazaran oynadığı satranç tahtasında bir ‘piyon’ olmaktan kurtulamamış; dahası bu güçler siyasi pazarlık masasına oturduklarında Kürtleri hiçbir tereddüt göstermeden feda etmişlerdir.

Bugün, gerçek manada memleketler arası garantilerin bulunmadığı ve İran’ın kalıcı bir komşu olarak varlığını sürdürmeye devam edeceği gerçeği ortadayken, Amerikan vaatlerine kapıyı aralamak; onlarca yılda ihtimamla inşa edilmiş ulusal kazanımları yerle bir edebilecek ve iç istikrarsızlığın tohumlarını ekebilecek varoluşsal bir tehlikeyi beraberinde getirmektedir.

“KÜRT HALKI’NIN GERÇEK ÇIKARI TOPLUMSAL BİRLİK”

Kürt halkının gerçek çıkarı, dış güçlerin riskli hesaplarından uzak durarak toplumsal birliği güçlendirmek ve ekonomik kalkınma yolunda kararlılıkla ilerlemeye devam etmektir.

Benzer bir tarihi sorumluluk, bugün tıpkı Amerikan cazibesinin eşiğinde duran İranlı Kürt önderlerin de omuzlarına ağır bir yük olarak çökmektedir.

Bu cazibe, onları faturasını tek başlarına ödeyemeyecekleri bir çatışmanın derin girdabına çekebilir. İran Kürtleri, elle tutulur garantilerle pekiştirilmemiş Amerikan vaatlerine güvenmenin ne derece tehlikeli bir varoluşsal kumar olduğunu bedelini ödeyerek öğrenmiştir.

Nitekim ABD dış siyaseti, çıkarları ve öncelikleri değiştiği anda müttefiklerini artta bırakmaktan hiçbir vakit imtina etmemiştir.