AYM Başkanı: Adalet üzere hareket etmeyen hiçbir devlet kalıcı olmaz

Yüce Divan Salonu’nda düzenlenen Anayasa Mahkemesinin 64. Kuruluş Yıl Dönümü ve Ant İçme Merasimi’ne Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, Danıştay Lideri Zeki Yiğit, Adalet Bakanı Akın Gürlek, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, bazı milletvekilleri, yüksek yargı üyeleri ve davetliler katıldı.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Özkaya, törende yaptığı konuşmada, Yüksek Mahkemenin hukukun üstünlüğünün sürekliliğini ve anayasal nizama ait kuralların öngörülebilirliğini garanti altına alan temel ögelerden biri olarak öne çıktığını söyledi.

Anayasa Mahkemesinin, anayasal sistemin merkezinde yer alan temel hak ve özgürlüklerin en üst seviyede korunmasını sağlayan bir teminat düzeneği fonksiyonu gördüğünü belirten Özkaya, Yüksek Mahkemenin, Türk milleti ismine verdiği kararlarla sırf hukuksal uyuşmazlıkları çözmekle kalmadığını, birebir vakitte adalet ve hakkaniyet prensiplerini gözeterek ulusal ve milletlerarası insan hakları standartlarını birlikte kıymetlendiren bütüncül bir yaklaşımı hayata geçirdiğini vurguladı.

Özkaya, ferdi müracaat sisteminin kabul edildiği tarihten bu yana Anayasa Mahkemesine yapılan müracaat sayısının 700 bini geçtiğine dikkati çekerek, bu süreçte karşılaşılan en kritik zorluklardan birinin, her yıl artan müracaat sayısının oluşturduğu yoğunluk olduğunu vurgulandı.

“Yapay zekanın yargı aldakikalar içinde kullanımı konusunda çalışmalar yürütüyoruz”

Anayasa Mahkemesinin karşı karşıya olduğu ağır iş yükünün, bir tarafıyla kişisel müracaat sistemine duyulan inancın bir göstergesi olarak değerlendirilebileceğini lakin bu durumun tıpkı vakitte mahkemenin mevcut kapasitesini zorlayan yapısal ve pratik problemleri da beraberinde getirdiğini vurgulayan Özkaya, şöyle devam etti:

“Mahkememiz, artan iş yüküne karşın müracaatların aktif ve makul müddette sonuçlandırılabilmesi maksadıyla çeşitli önlemler almaya devam etmektedir. Bu kapsamda yargı süreçlerinde teknolojinin daha faal kullanımı, yapay zeka dayanaklı tahlil imkanlarının geliştirilmesi, dijital müracaat sistemlerinin güçlendirilmesi ve müracaatların daha süratli işlenmesine yönelik uygulamalara yük verilmiştir. Ayrıyeten yapay zekanın yargı aldakikalar içinde kullanımı konusunda da önemli çalışmalar yürütüyoruz. 2026 Eylül ayı prestijiyle kişisel müracaat formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi etabında yapay zekayı devreye almayı hedefliyoruz.”

Hakimlik ve savcılığın, salt teknik bir hukuk uygulamasının ötesinde, derin bir ahlaki ve vicdani sorumluluk alanına işaret eden bir meslek olduğunu kaydeden Özkaya, tarihin en esaslı mesleklerinden biri olan hakimlikte terazinin, kural ile bedel, adalet ile vicdan ortasında hassas bir dengeyi temsil ettiğini vurgulandı.

Hakim ve savcıların temel fonksiyonlarının, adaleti tesis etmek olduğunu vurgulayan Özkaya, “Hakim ve savcılar, iç dünyalarındaki öznel his ve niyetleri de dahil olmak üzere rastgele bir dışsal tesir ve baskı altında kalmadan, çekinmeden, kaygı duymadan, tarafsız bir tavırla, müspet hukuk tertibinin öngördüğü çerçeve içinde aklı ve bilimi ebediyen başat pozisyonda tutarak, hukuka ve vicdani kanaatlerine nazaran özgürce karar vermelidirler. Hem kişisel hem de kurumsal taraflarıyla her daim yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını koruma etmelidirler.” diye konuştu.

Hakim ve savcılar ile akıl, vicdan, adalet, ahlak, hak ve devlet kavramları ortasında sıkı bir bağ olduğunu belirten Özkaya, “Hakim ve savcılar ebediyen yiğit olmalıdırlar, yanlışsız olmalıdırlar. Hiçbir vakit beklenti ve tasalarının tesiriyle doğruluktan sapmamalıdırlar. Oturdukları makamda hep hakikat karar vermek için oturduklarını unutmamalıdırlar. Bunun asli misyonları olduğunu hiç hatırlarından çıkarmamalıdırlar.” değerlendirmesinde bulundu.

“En büyük adaletsizlik savaştır”

Kadir Özkaya, dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşanan savaşlara ve çeşitli krizlere memleketler arası toplum ile yargı kurumlarının birçok vakit süreksiz tahlillerle yaklaştığını, hatta birden fazla vakit gözünü ve vicdanını kapattığını bildirdi.

Birleşmiş Milletler’in dünya barışını müdafaa misyonuna karşın, yapısal meseleleri nedeniyle Gazze başta olmak üzere dünyanın pek çok yerindeki zulümleri durduracak kararları alamadığını aktaran Özkaya, bu durumun milyonlarca insanın evsiz kalmasına, çok sayıda insanın hayatını kaybetmesine neden olduğunu vurgulandı.

“Bütün bunlar, toplumlar ortasındaki uçurumu derinleştirmekte birlikte yaşama kültürünü zehirlemektedir.” görüşünü paylaşan Özkaya, sürdürülebilir kalkınmanın ve global istikrarın önündeki en büyük pürüzün, savaşlar ve yapısal adaletsizlikler olduğunu lisana getirdi.

Ortaya çıkan problemlerin tek bir aktör tarafından çözülemeyeceğini, mevcut memleketler arası sistemin artık sıkıntıları çözmekte yetersiz kaldığını belirten Özkaya, “Mevcut milletlerarası sistemin ve bilhassa memleketler arası yargı kurumlarının daha adil, daha kapsayıcı ve daha tesirli bir yapıya kavuşturulması bir mecburilik olarak gözükmektedir. Çünkü ortada giderilmesi gereken birçok adaletsizlik bulunmaktadır. En büyük adaletsizlik de savaştır. Çünkü savaş en çok çocukları, bayanları vurmakta, kalkınmayı ve refahı durdurmaktadır. Nefreti büyütmektedir. Kuşaklar boyunca sürecek travmalar bırakmaktadır.” diye konuştu.

Güç ve kudretin, Allah tarafından insanlara ve toplumlara adalet, barış ve huzur içinde daha keyifli, müreffeh ve hoş yaşamalarına imkan sağlansın diye verildiğini belirten Özkaya, şöyle devam etti:

AYM Başkanı Özkaya, Firavun, Nemrud ve Karun üzere güç sahiplerinin “helak” olduklarını anımsatarak, “Kanaatimce güç, adaletli olursa hangi inançtan olursa olsun her şeyi başarır lakin acımazsızca giderse ne kadar büyük olursa olsun, nihayetinde hasmı karınca da olsa yenilir. Yani ne kadar varlıklı olursa olsun, ne kadar güçlü olursa olsun haksız oldu mu, adil olmadı mı hepsi elinden çıkar.” tabirlerini kullandı.

Adaletli olmayan hiçbir devletin uzun ömürlü olamayacağını ve sonunda yenileceğini lisana getiren Özkaya, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Salt güç siyasetiyle, bencil çıkarlarla kalıcı güvenlik ve barış sağlanamaz. Adalet üzere hareket etmeyen hiçbir devlet ne kadar güçlü olursa olsun uzun ömürlü ve kalıcı olamaz. Fakat adaletli olursa, hak ile olursa, hangi inançtan olursa olsun her şeyi başarır ve uzun ömürlü olur. Zalimce adaletten uzak bir formda kullanılan güç ise ne kadar büyük olursa olsun nihayetinde hasmı karınca da olsa yenilir. Adil olmazsan, hak ile olmazsan, dünyada ne kadar güçlü olursan ol, gücün ne kadar büyük olursa olsun nihayetinde Cenabıallah’ın ydakikalar içinde bir sinek kadar bile olamazsın. Lakin gerçek hak ile olursan, adalet üzere olursan bir gün dünyadaki en üstün güç bile senin ydakikalar içinde sinek kadar olur.”

AYM Başkanı Özkaya, Yüksek Mahkeme üyeliğine seçilen Şaban Kazdal’a muvaffakiyet dileğinde bulundu.

Özkaya’nın konuşmasının akabinde Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilen Kazdal için yemin merasimi düzenlendi. Öz geçmişi okunan Kazdal yemin etti. Şaban Kazdal’a kisvesi, Özkaya tarafından giydirildi.