İstanbul’daki çam kese tırtılları alerjik tepkilere neden olabiliyor

İlkbaharın ortasıyla birlikte, kentte çam ormanlarının ağır olduğu ilçelerde, ağaçlardan toprağa toplu halde ilerleyen çam kese tırtılları dikkati çekiyor.

Ekseriyetle kahverengiyle koyu gri tonları ortasında değişen ve sırtlarını kaplayan beyaz renkte ince ve sık tüycükler bulunan çam kese tırtılları, çoğunlukla tren vagonları üzere arka arda sıralanıyor.

Ağaçlarda da beyaz, pamuksu keseler halinde görülen tırtıl yuvaları, küçük bir koza üzere pak görünse de temas halinde ciltte kaşıntı ve tahrişe neden olabiliyor.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa (İÜC) Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Kısmı Orman Entomolojisi ve Müdafaa Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hamit Ayberk, çam kese tırtıllarının hem tabiattaki hayat döngüsü hem de insan ve hayvan sıhhati üzerindeki tesirleri konusunda değerlendirmelerde bulundu.

“Yaz aylarının sonunda kelebek olarak toprak üzerine çıkacaklar”

Prof. Dr. Ayberk, çam kese tırtıllarının nisan ayı ortasından mayıs ayı ortasına kadar görüldüğünü belirterek, “Bu müddette çam ağaçlarının üzerinden toprağa ya da yollara yanlışsız iniyorlar. Kendilerine yer istikamet belirleyerek toprağa girmeye çalışıyorlar. Bunu yaparken tren vagonları üzere uç uca ekleniyorlar. Bu da çok sıra dışı bir davranış olarak algılanıyor, emelleri toprağa inip pupa olmak. Yaz aylarının sonunda kahverengi bir kelebek olarak toprak üzerine çıkacaklar.” sözlerini kullandı.

Çam kese tırtıllarının Akdeniz ve Ege bölgelerinde daha sık görüldüğünü aktaran Ayberk, İstanbul’da da Adalar ile bilhassa Anadolu Yakası’nda Sancaktepe, Çekmeköy üzere ilçelerin kızılçam ve kara çam ağaçlarının ağır olduğu bölgelerde tesirli olduğunu kaydetti.

Ayberk, çam ağaçları üzerinde de keseler görülebildiğini ve bunların da tırtılların kışlık yuvası olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

“Bu tırtıllar şayet çok fazla olursa, yani bir ağacın üzerinde 5 kese, 10 kese gördüğünüz vakit… Bu 10 kesede 3 bine yakın tırtıl var demektir. Tüm o ağacın iğne yapraklarını yemesi manasına gelir. Bu da ağacı zayıf düşürür, yapraksız kalan ağaç öbür böceklerin saldırısına maruz kalabilir. Bir manada da ağaçlar için faydalıdır. Çam ağaçları her dem yeşil ağaçlardır, aslında tırtılların yedikleri çam ağaçlarının kışlık yapraklarıdır. Ağaçlar da yapraklarını dökmediği için tırtıllar bir nevi bahçıvanlık yapıyor da denebilir.”

Çam kese tırtıllarının zehirli olmadığını söyleyen Ayberk, “Halkımız rahat olsun, tırtıllar zehirli değil ancak alerjendir ve alerjik faaliyetlere neden olabilir. Üzerlerinde bizim aşikâr belgisiz görebileceğimiz beyaz renkte, ayna kılları dediğimiz kıllar vardır. Bunlar alerjik bünyesi olan insanlarda alerjik faaliyetleri meydana getirebilir. Bilhassa ince derinin olduğu bileklerde, boyunlarda kaşıntılar, irritasyonlar, hafif şişmeler ve döküntülere neden olabilir. Her beşerde tıpkı tesir olacak diye bir şey yok. Büsbütün bünyenize bağlı olarak değişebilir.” diye konuştu.

“Evcil hayvanlarımız için de bir tehlike kelam konusu olabilir”

Bilhassa ormanlarda piknik yapılırken dikkat edilmesi gerektiğine dikkati çeken Ayberk, “Piknik faaliyetlerimizle onların toprağa indiği tarihler örtüşüyor. Halkımız da pikniğe Adalar ya da çam ağaçları altına gittikleri vakit kesinlikle baksınlar. Şayet orada kışlık keselerini görürseniz bilin ki orada kesinlikle çam kese böceği tırtılı bulunmuştur. Yuvayı terk etse, toprağa inse bile orada tüyleri yahut tozları kalır, o da çeşitli tesirler yapar. Hasebiyle o tip ağaçların altında oturmamak da yararlıdır.” sözlerini kullandı.

Prof. Dr. Ayberk, çam kese tırtıllarının evcil hayvanlara da ziyan verebileceğini anımsatarak, “Evcil hayvanlarımız için de bir tehlike kelam konusu olabilir. Yeniden onların da, lisanlarında, boyunlarında çeşitli şişmeler meydana gelebilir.” ihtarında bulundu.

Çam kese tırtıllarıyla uğraşın yıllardır sürdüğünü aktaran Prof. Dr. Ayberk, sözlerini şu halde sürdürdü:

“Son vakitlerde çok tesirli bir gayret formu var. Laboratuvarlarda üretilen ‘Calosoma Sycophanta’ ya da Türkçe karşılığıyla ‘Terminatör Böcek’ var. Bunlar onların yırtıcısı. Onlar laboratuvarda yetiştirilip, çam kese böceğinin ziyanları görülen alanlara tahta sandıklarla taşınarak bırakılıyor. O halde biyolojik çaba yapılabiliyor. Ancak en başarılı ve yıllardır uygulanan formül, entegre çabadır. Hasebiyle yumurtaların toplanması, tırtılların bulunduğu keselerin toplanması, çeşitli yırtıcı böceklerin hepsi birlikte entegre çaba manasını taşıyor.”