Jeopolitik risklere karşın Borsa İstanbul’da rekor kapanış

Borsa İstanbul’da nisan ayında BIST 100 endeksi 14.442,56 puanla BIST 30 endeksi de 16.601,12 puanla tüm vakitlerin en yüksek aylık kapanışını gerçekleştirdi.

Nisan ayı jeopolitik risklerden ötürü global piyasalarda çift istikametli oynaklığın hakim olduğu bir periyot olarak öne çıktı.

Buna rağmen, yurt içi hisse piyasaları, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik tansiyonların yarattığı baskıya karşın, nisan ayında rekor tazeledi.

Nisan ayında, Borsa İstanbul’da en büyük ve likiditesi yüksek şirketleri barındıran BIST 30 endeksi 16.601,12 puanla, BIST 100 endeksi de 14.442,56 puanla tüm vakitlerin en yüksek aylık kapanışını gerçekleştirirken, görülen en yüksek düzey rekorunu BIST 30 endeksi 16.822,46 puana, BIST 100 endeksi de 14.621,97 puana çıkardı.

Söz konusu periyotta, BIST 30 endeksi yüzde 14,35, BIST 100 endeksi de yüzde 12,91 artarak dünya genelinde en fazla kıymet kazanan borsa endeksleri ortasında birinci 10’a girdi.

İki endeksin dolar bazındaki yararları da dikkati çekti. Geçen ay BIST 30 endeksi yatırımcısına dolar bazında yüzde 12,46, BIST 100 Endeksi yüzde 11,05 kazandırdı.

– Jeopolitik olaylar masaya taşındı

ABD/İsrail-İran savaşına ait gündem sıcaklığını muhafazasına rağmen bundan sonraki süreçte jeopolitik risklere daha hudutlu reaksiyonlar verileceğine ait beklentiler, global piyasalarda olduğu üzere yurt içi piyasalarda da risk iştahını destekledi.

Jeopolitik olayların büyük ölçüde alandan masaya taşınmasının da olumlu tesirleri görülürken, kar satışlarının sonlu kalmasına neden oldu.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Pakistan’ın da talebi üzerine İran’dan somut bir teklif gelene kadar ateşkesi uzatma kararı İsrail-Lübnan cephesinden gelen ateşkes açıklamaları risk iştahını güçlendirirken, global risk iştahındaki toparlanmanın tesiriyle yurt içi piyasalarda üst istikametli bir eğilim görüldü.

ABD-İran sınırında artan diplomatik temaslar ve barış ihtimalinin güçlenmesi, piyasalarda risk algısını desteklerken BIST 100 endeksi TL bazında tarihi doruklarını test etti.

Piyasaların her olumlu gelişmeyi fiyatlama isteği risk iştahının yine canlanmasına katkı verdi.

Tarafların kalıcı barışı tesis etmek için hafta sonu bir ortaya gelmesinden evvel piyasalarda optimist bir tablo öne çıktı. İktisat idaresinin savaşın tesirlerini engellemek üzere aldığı tedbirlerin yanı sıra esnek ve proaktif yaklaşımın benimseneceğine yönelik iletiler da Türkiye’nin bölgedeki güçlü duruşunu pekiştirdi.

Bu süreçte, petrol fiyatlarındaki sert yükselişler ve dolardaki güçlenme global çapta maliyet artışları endişelerini artırmasına rağmen, güçlü rezerv idaresi ve muhtemel döviz risklerini sınırlayan ataklar TL varlıklara yönelik talebin zayıflamasının önüne geçti.

Teknik olarak BIST 100 endeksinin 13 bin puanın üzerine çıkması da endeksteki yükselişleri hızlandırırken, endeksin 13.400 düzeyinin üzerine geçmesi temkinli iyimserlikten daha mert bir iyimserliğe gerçek değişim sağlanmasına neden oldu.

– Yurt dışı yerleşikler alıma geçti

Türkiye’nin bulunduğu coğrafyada itimat veren duruşu, yabancı yatırımcıların Türk lirası varlıklara talebini artırırken, ülkenin borçlanma maliyetleri de geriledi. Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), geçen ay 230 baz puana kadar inmesinin akabinde ayı 249 baz puanda tamamladı.

Yurt dışında yerleşik bireyler geçen ay toplam 365 milyon dolarlık tahvil, 1 milyar 120 milyon dolarlık ise pay senedi alımı gerçekleştirdi. Yurt dışı yerleşiklerin pay senedi stoku 43 milyar 911,6 milyon dolar, DİBS stoku 15 milyar 443,9 milyon dolar olarak kaydedildi.

– ASELSAN piyasa bedeliyle borsadaki öncü pozisyonunu sürdürdü

Bahsedilen gelişmelere ek olarak olumlu gelen şirket bilançoları da yurt içi piyasalardaki risk iştahını destekledi. Bu manada endeksteki yükü en yüksek şirket ASELSAN, nisan ayında yüzde 31,23 yükselirken, kelam konusu periyodu 1 trilyon 916 milyar 340 milyon lira piyasa kıymetiyle tamamladı.

Türkiye’de savunma teknolojisinin gelişimi ve dönüşümünde öncü rol oynayan ASELSAN, Borsa İstanbul BIST 100 endeksinde en yüksek piyasa pahasına sahip şirket pozisyonunda.

Son yıllarda dünya genelinde yatırımcı ilgisi, klasik üretim yapan sanayi şirketlerinden fazla teknoloji geliştiren ve bunu yüksek katma bedelli eserlere dönüştürebilen şirketlere yöneldi.

Küresel borsalarda da büyüme potansiyeli en yüksek firmalar, teknoloji tabanlı şirketlerden oluşuyor. Savunma endüstrisinde de misal bir ayrışma yaşanıyor.

Sadece silah üreten ya da konvansiyonel savunma eserleri sunan şirketler değil savunma teknolojisini geliştiren şirketler yatırımcılar nezdinde değer kazandı.

– Orta Doğu’da taraflar ortasında somut bir mutabakat olursa borsada daha üst düzeyler görülebilir

Spinn Danışmanlık Kurucu Ortağı ve ekonomist Hasret Derici Şengül, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, borsada ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle çok önemli bir dalgalanma meydana geldiğını belirtti.

Savaştan evvel borsanın üst gitme isteği olduğunu, değerlemelerin de buna işaret ettiğini tabir eden Şengül, “Ayrıca Merkez Bankası’nın faiz indireceğine dair beklentiler de vardı. O yüzden de borsada üst gitme isteği çok ağırdı. Savaşla birlikte bu bu türlü sekteye uğradı diyelim yahut kesintiler meydana geldi.” dedi.

Ancak borsanın ateşkes açıklamalarıyla birlikte fırsat bulduğu anda yükseliş isteğinin devam ettiğini lisana getiren Şengül, “Borsada, olumlu tarafta haberleri daha fazla fiyatlamaya çalışan bir eğilim gördük. Şayet ki önümüzdeki devirde somut bir mutabakat tabanına yanlışsız bir hareket görürsek o vakit daha da üstleri bekleyebiliriz.” tabirlerini kullandı.

– “Piyasalar temelde optimist senaryoları fiyatlıyor”

İstanbul Bilgi Üniversitesi İktisat Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu da genel olarak bakıldığında aslında Güney Kore, Tayvan, Brezilya Tayland üzere birçok borsanın da üzücü bir performans göstermediğini, genelde gelişmekte olan ülkelerin borsalarının epey yeterli bir performans gösterdiğini belirtti.

“Burada ana mevzu bir bütün dünyada memleketler arası kuruluşlardan gelen kestirimlerde öncü göstergelerde büyümede önemli bir dayanıklılık olduğunu gösteriyor.” tabirlerini kullanan Aslanoğlu, bilhassa askeri harcamalar başta olmak üzere yapılan harcamaların ve yapay zeka başta olmak üzere teknolojik gelişmelerin verimliliği artırmasının büyümenin ana temel kaynağını oluşturduğunu söyledi. Aslanoğlu münasebetiyle büyüme varsa satış ve karlılığın da var olduğu manasına geldiğini lisana getirdi.

Petrol fiyatlarının uzunca bir müddet yüksek seyretmesine karşın gerek farklı taraflardan arzın artırılabilmesi gerek talepteki kimi gerilemelerden ötürü 100-110 dolarların üzerine gitmekte de zorlandığını hatta biraz olumlu haberlerde geri dönüşün de olduğunu söz eden Aslanoğlu, şunları kaydetti: