Yapay zeka irtibatı dönüştürüyor!

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla Alakalar ve Tanıtım Kısım Lideri Doç. Dr. Özge Uğurlu,  yapay zekâ ile kurulan irtibatın bireylerin toplumsal maharetleri, empati kapasitesi ve dikkat süreçleri üzerindeki tesirlerine ait dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. 

İletişimde denetim artıyor, sabır ve müzakere zayıflayabiliyor

Doç. Dr. Özge Uğurlu, yapay zekâ ile kurulan bağlantının, günümüz bağlantı pratiklerini gerek sürat ve erişilebilirlik açısından gerekse ilişkisellik biçimleriyle dönüştürdüğünü tabir ederek, “Bu dönüşüm, irtibatın tabiatında yer alan karşılıklılık, belirsizlik ve duygusal etkileşim üzere ögelerin yine tanımlanmasına yol açabilmektedir. Yapay zekâ ile irtibat kuran birey, çoğunlukla kendisine uyumlanan, çelişmeyen ve anında cevap üreten bir muhatapla karşı karşıya kalmaktadır. Bu durum, bireyin bağlantıda denetim hissini artırırken, gerçek insan münasebetlerinin kaçınılmaz kesimi olan bekleme, ahenk sağlama, sabretme ve müzakere etme maharetlerinin zayıflamasına neden olabilmektedir.” dedi.

Dinlemek yerine talep eden bir pozisyona geçiyoruz

Yapay zekâ araçlarının ağır kullanımının dinleme hünerleri üzerinde de dönüştürücü bir tesir oluşturduğuna işaret eden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Etkili bağlantı, sırf kendini hakikat tabir etmeyi değil, birebir vakitte karşısındaki kişiyi yanlışsız anlamaya yönelik etkin bir dinleme sürecini gerektirir. Halbuki yapay zekâ ile kurulan irtibatta birey, birçok vakit dinleyen değil, talep eden ve karşılık bekleyen pozisyonundadır. Daima süratli geri bildirim almaya alışan bireyler, gerçek irtibat ortamlarında karşısındaki kişinin kendini söz etme sürecine kâfi sabrı göstermekte zorlanabilir. Bu durum, irtibatın derinliğini azaltan, kesintili ve yüzeysel etkileşim biçimlerinin yaygınlaşmasına neden olabilmektedir.” sözünde bulundu.

Hızlı geri bildirim, dikkat mühletini kısaltabiliyor

Anında cevap veren yapay zekâ sistemlerinin, dikkat ve odaklanma süreçlerini de yine şekillendirdiğini kaydeden Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Hızlı geri bildirim döngüleri, bireyleri kısa müddetli dikkat kalıplarına alıştırmakta, düşünme, anlamlandırma ve karşılık üretme üzere bilişsel süreçlerin zayıflamasına yol açabilmektedir. Bu bağlamda bağlantı, giderek hızlanan fakat tıpkı ölçüde yüzeyselleşen bir pratik haline gelme riski taşımaktadır. Halbuki tesirli bağlantı, sadece süratli cevap üretmeyi değil, birebir vakitte manası derinlemesine kurmayı da gerektirmektedir.” diye konuştu.

Empati simüle edilebiliyor lakin gerçek bağ kurulamıyor

Empati ve duygusal tabir açısından değerlendirildiğinde yapay zekâ ile irtibatın, paradoksal bir yapı sergilediğini de anlatan Uğurlu, “Bir yandan bireylere kendilerini daha rahat tabir edebilecekleri, yargılanmadıkları bir alan sunarken başka yandan gerçek irtibatın temelini oluşturan duygusal karşılıklılığı zayıflatabilmektedir. Yapay zekâ empatiyi simüle edebilir lakin empati karşılıklı tecrübe ve bağ kurma süreçlerini içermektedir. Bu nedenle yapay zekâ ile kurulan irtibat, empatik kapasitenin gelişimini desteklemekten fazla sınırlama riskini de beraberinde getirebilmektedir.” dedi. 

Konforlu irtibat, toplumsal dayanıklılığı azaltabilir

Yapay zekâ kullanımının toplumsal irtibat marifetleri üzerindeki en kıymetli risklerinden birinin, bireylerin düşük riskli ve yüksek denetim içeren konforlu irtibat ortamlarına alışması olduğunu da lisana getiren Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Gerçek hayatta bağlantı, yanlış anlaşılmalar, bağlantı kazaları, duygusal tansiyonlar ve çatışmalar üzerinden öğrenilen bir süreçtir. Bu tecrübelerden uzaklaşmak, bireylerin iletişimsel dayanıklılıklarını zayıflatabilir ve toplumsal etkileşimlerden kaçınma eğilimini artırabilir.” formunda konuştu. 

Yapay zekâ tamamlayıcı olmalı

İletişim maharetlerinin korunabilmesi için yapay zeka kullanımının istikrarlı olması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Özge Uğurlu, “Yapay zekâ, bilgiye erişim ve üretkenlik açısından etik istikametten kabul edilebilir hudutlar içerisinde kıymetli bir takviye sunmaktadır. Yapay zekâ, insan bağlarının yerini alan bir alternatif olarak değil, tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilmelidir. Bağlantı marifetlerinin sürdürülebilmesi için bireylerin yüz yüze etkileşim, faal dinleme, empati kurma ve sabır geliştirme üzere pratikleri gündelik hayatta deneyim etmeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, irtibatın insani boyutunun korunabilmesi, bu teknolojinin nasıl ve ne ölçüde kullanıldığıyla direkt alakalıdır.” biçiminde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı