ABD ve İran ortasında tarihi mutabakat masada: Tahran’dan beklenen açıklama geldi!

Son dakika…ABD ve İran’ın, savaşı sona erdirecek ve nükleer müzakerelerin önünü açacak bir sayfalık mutabakat zaptına çok yakın olduğu bildirilmiş Tahran’dan 48 saat içinde bir cevap beklendiği açıklanmıştı.

TAHRAN’DAN KARŞILIK GECİKMEDİ:”DEĞERLENDİRİYORUZ”

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü “Washington’un 14 unsurluk barış teklifini değerlendirdiklerini” duyurdu.

 ABD’li yetkililere ve mevzuya hakim kaynaklara dayandırılan bilgilere nazaran, Beyaz Saray idaresi İran ile savaşı bitirecek tarihi bir mutabakatın eşiğinde. İki ülke ortasında hazırlanan bir sayfalık mutabakat zaptı, hem sıcak çatışmaları durdurmayı hem de kapsamlı nükleer müzakereler için yeni bir çerçeve çizmeyi hedefliyor.

Washington cephesi, önümüzdeki 48 saat içinde Tahran’dan kilit unsurlara ait sonuncu karşılığı bekliyor. Şimdi resmi bir imza atılmamış olsa da kaynaklar, tarafların savaşın başından bu yana muahedeye hiç bu kadar yaklaşmadığını vurguluyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda yapılması planlanan yeni askeri operasyonu askıya alması ve kırılgan ateşkesin çökmesini engellemesi de masadaki bu diplomatik ilerlemeye bağlanıyor.

MÜZAKERELER ÇÖKERSE ASKERİ HAREKAT YİNE BAŞLAR

Perde gerisinde yürütülen görüşmelerde, Trump’ın elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İranlı yetkililer direkt ve arabulucular vasıtasıyla 14 unsurluk bir metin üzerinde pazarlık yapıyor. Mevcut taslağa nazaran, bölgedeki savaşın sona erdiği ilan edilecek ve Hürmüz Boğazı’nın açılması, İran’ın nükleer programının sonlandırılması ve ABD yaptırımlarının kaldırılmasını içeren 30 günlük ayrıntılı bir müzakere süreci başlayacak. Görüşmelerin İslamabad yahut Cenevre’de yapılabileceği belirtiliyor. 

Bu 30 günlük süreçte İran’ın gemi geçişlerine uyguladığı kısıtlamalar ve ABD’nin deniz ablukası kademeli olarak kaldırılacak. Lakin ABD’li bir yetkili, sürecin hassasiyetine dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi:

“Eğer müzakereler çökerse, ABD güçleri ablukayı tekrar devreye sokabilecek yahut askeri harekatı kaldığı yerden sürdürebilecektir.”

URANYUM KRİZİNDE 12 YIL DETAYI

Anlaşmanın en can alıcı noktasını uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması oluşturuyor. İran bu müddetin 5 yıl olmasını teklif ederken, ABD 20 yıl dayatmasında bulundu. Kaynaklar, orta yolun 12 ila 15 yıl ortasında bulunabileceğini söz ediyor. Mutabakat kapsamında İran, nükleer silah arayışına girmeyeceğini taahhüt edecek ve yeraltı nükleer tesislerini çalıştırmama hususunu kabul edecek. Ayrıca Birleşmiş Milletler müfettişlerinin ani baskınlarını içeren sıkı bir denetim mekanizması da devreye girecek. 

Buna karşılık ABD, İran’a yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldıracak ve dünya çapında dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran fonunu serbest bırakacak. Masadaki en çarpıcı iddia ise İran’ın elindeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına, muhtemelen ABD’ye göndermeyi kabul etme ihtimali.

BEYİNLERİNDEN RAHATSIZLAR

Beyaz Saray, İran liderliğinin kendi içinde bölünmüş durumda olduğuna ve farklı gruplar arasında fikir birliği sağlamanın zor olabileceğine inanıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da sürecin zorluğuna vurgu yaparak, anlaşmanın hemen bir günde kağıda dökülmek zorunda olmadığını belirtti. Rubio, diplomatik çözüm arayışını şu ifadelerle değerlendirdi:

“Bu son derece karmaşık ve teknik bir konu. Ancak müzakere etmeye istekli oldukları konular ve en başta vermeye razı oldukları tavizlerin boyutu konusunda çok net olan bir diplomatik çözüme sahip olmalıyız ki bu çabaya değsin.”

Sürece dair şüphelerini de gizlemeyen Rubio, İran’ın bazı üst düzey liderleri için “beyinlerinden rahatsızlar” ifadesini kullanarak, Tahran yönetiminin nihai bir anlaşmaya varıp varmayacağının hala belirsizliğini koruduğunu sözlerine ekledi.