Gerginlik, global piyasayı etkilemeye devam ediyor!

ABD-İran ortasındaki diplomatik süreç piyasaların odağında bulunmaya devam ediyor. Taraflardan gelebilecek barış haberleriyle global piyasalarda risk iştahının artma mümkünlüğü bulunmasına rağmen, gelen çelişkili açıklamalar piyasalarda risk algısının hala devam sürdüğünü gösteriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD/İsrail-İran Savaşı’nda atakların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa İran’ın verdiği cevabın “kabul edilemez” olduğunu belirtti. İran basını, Tahran idaresinin atakların sonlandırılması için ABD’nin önerdiği taslağa karşılığını arabuluculara ilettiğini aktarmıştı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’ın hala ülkeden “çıkarılması gereken” zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu ve daha yapacak işleri bulunduğunu ileri sürerek savaşın şimdi bitmediğini söyledi.

Küresel piyasalarda ABD ve İran ortasındaki görüşmelerin çıkmaza girdiğine dair işaretlerle risk algısı yükselirken, bu durum hayati değer taşıyan Hürmüz Boğazı’nın durumuna ait tasaları de artırdı.

Orta Doğu’daki tansiyon, haftanın birinci süreç gününde son devirde pay senedi piyasalarında görülen güçlü yükselişleri gölgede bıraktı.

ABD-İran ortasında barış mutabakatı sağlanabileceği umudu Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma haberlerine karşın korunurken, sürece ait belirsizlikler global risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Analistler, güç fiyatlarının yüksek düzeylerde olduğunu lakin ekonomik büyümeyi durduracak kadar değil zorlaştıracak düzeylerde kalmaya devam ettiğini söyledi. Öbür taraftan yatırımcılar teknoloji kesimine ait optimistliğini koruyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ise bu iyimserliğin tesirlerini törpülüyor.

Bu gelişmelerin yanı sıra ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının tarafına ait tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.

Goolsbee, “Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri olduğunun nasıl düşünüldüğünü anlamıyorum.” diye konuştu.​​​​​​​ Öte yandan Fed Amerikan finansal sisteminin mevcut durumuna ait değerlendirmelerin yer aldığı Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısını yayımladı.

ABD’nin finansal istikrarına yönelik risklere ait yapılan anket sonuçlarının paylaşıldığı raporda, jeopolitik riskler ve petrol şokunun en çok lisana getirilen riskler olduğu belirtildi. Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar savaşın tesirlerini kıymetlendirmek için açıklanan makroekonomik bilgileri yakından takip ediyor.

ABD’de tarım dışı istihdam nisanda 115 bin kişi arttı, işsizlik oranı ise değişmeyerek yüzde 4,3 oldu. Tarım dışı istihdamın bu devirde 65 bin kişi artması öngörülüyordu.

Yükselen petrol fiyatları, inatçı enflasyon ve uzun mühlet yüksek kalması beklenen faiz oranlarına rağmen işgücü piyasası yeniden de istihdam yaratmaya devam ediyor.

İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, ABD/İsrail İran Savaşı’nın tetiklediği güç şokuna karşın dünyanın en büyük iktisadının dayanıklılığını koruduğu tarafındaki görüşleri öne çıkardı.

Diğer taraftan tarım dışı istihdam verisi istihdam piyasasında risklerin istikrarlı olduğunu gösteren bir sinyal olarak algılanırken, son jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde maliyet baskısını artıracak olmasından ötürü Fed’in bekle-gör siyasetinde kalabileceği ihtimalini ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici itimat endeksi ise mayısta 48,2 ile tüm vakitlerin en düşük düzeyine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Söz konusu bilgi, enflasyonun şahsî mali durumlar ve satın alma şartları üzerindeki tesirine ait kaygılar nedeniyle tüketici inancının olumsuz etkilendiğini ortaya koydu. Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisinin ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyaretinin piyasaların tarafı üzerinde belirleyici olacak.

Ülkede enflasyonun yıllık bazda hızlanması bekleniyor. Enflasyon verisi Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son gününden (15 Mayıs Cuma) yalnızca birkaç gün evvel gelecek. Senato’nun, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylamaya sunması öngörülüyor.

Öte yandan ABD ile Çin heyetlerinin, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaretin çabucak öncesinde iktisat ve ticaret müzakerelerinin yeni tipi için Güney Kore’de bir ortaya geleceği bildirildi.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada da ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Lideri Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs’ta Pekin’e resmi ziyarette bulunacağı belirtildi.

Ziyarette tarafların gümrük tarifeleri, Tayvan ve ABD/İsrail-İran Savaşı hususlarının ele alınması bekleniyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları nedeniyle kıymetli bir diplomatik oyuncu olarak görülüyor.

Orta Doğu’da tansiyonların yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varili yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyrediyor.

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağına dair tasalarla ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’da yatırımcıların inançlı liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,1 düzeyinde seyrediyor.

Geçen hafta yüzde 2’nin üzerinde yükselen altının onsu yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan süreç görüyor. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasıyla yükselen petrol fiyatları ve güçlenen dolar tesirli oldu.

New York borsası cuma günü yükseldi

New York borsasında beklentileri aşan istihdam bilgileri sonrasında cuma günü olumlu bir seyir izlendi. Dow Jones endeksi yatay seyrederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 kıymet kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsaları geriledi

Orta Doğu’daki tansiyonlarla güç maliyetlerinin yüksek seyrini muhafazası ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanması Avrupa piyasalarındaki satıcılı seyirde tesirli olmaya devam etti.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Alman ihracatçıların global pazar hissesini kaybetmesinin temel nedeninin Çin kaynaklı artan rekabet baskısı olduğunu bildirdi.

İngiltere’de lokal seçimlerde sandıkta birinci sırada çok sağın yer almasının akabinde İngiltere Başbakanı ve İşçi Partisi başkanı Keir Starmer’in istifa baskılarıyla karşı karşıya kaldığına dair haberler öne çıktı. Ülkede siyasi bir belirsizliğin ortaya çıkabileceğine yönelik kaygılar İngiltere borsasında düşüş eğilimine sebep oluyor.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın sürmesi halinde dünyanın birtakım bölgelerinde havacılık yakıtı kasveti yaşanabileceğini belirterek, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının kesim için kıymetli esneklik sağlayabileceğini açıkladı.

Almanya’da mart ayına ait sanayi üretiminin aylık yüzde 0,7, yıllık da yüzde 2,8 azalarak beklentilerden makûs geldi. Öte yandan İngiltere ve Fransa’nın Hürmüz Boğazı konusunda bir toplantıya konut sahipliği yapması bekleniyor.

Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 bedel kaybederken, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyretti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne karışık seyirle başladı.

Asya borsaları karışık seyrediyor

Asya borsaları, artan jeopolitik tansiyonlar ve yükselen petrol fiyatlarının tesiriyle haftanın birinci süreç gününde karışık seyrediyor.

Çin’de enflasyonda sert bir hızlanma görüldü. Ülkede, nisan ayına ait Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ülkede, TÜFE mart ayında yüzde 1 artmıştı.

Çin’de nisan ayına ait Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,8 ile Temmuz 2022’den bu yana en süratli yükselişini kaydetti. Mart ayında yüzde 0,5 artan ÜFE’nin nisanda yüzde 1,8 artış kaydetmesi bekleniyordu.

Söz konusu bilgiler, ABD/İsrail-İran Savaşı’nın Çin’deki uzun müddettir devam eden deflasyonist eğilimi dengelediğini, bilhassa de çatışmadan kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle lokal yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi.

Analistler, Çin’de enflasyonun talep temelli değil maliyet temelli olduğunu ve bunun da ülke iktisadı üzerinde olumsuz tesirlere sahip olabileceğini söyledi. Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını olumsuz etkileyebileceğini lisana getiren analistler, bu durumun da Çin’in iktisat idaresinden daha fazla teşvik gelme mümkünlüğünü azaltabileceğini kaydetti.

ABD Hazine Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer alıyor. Bessent’in Japonya ziyareti kapsamında Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile farklı ayrı görüşmeler yapması bekleniyor. Az toprak elementleri ve güç tedariki üzere ekonomik güvenlik hususları ile İran’daki savaşın ele alınmasının öngörüldüğü görüşmelerde, yenin dolara karşı devam eden zayıflığı ortamında döviz piyasalarındaki gelişmeler hakkında da görüş alışverişinde bulunulacağı iddia ediliyor.

Yapay zeka ve teknoloji dalına ait iyimserliklerin devam etmesiyle Güney Kore borsası müspet seyrediyor. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir ortaya geleceğinin doğrulanmasının tesiriyle Çin borsası da yükseldi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 yükseldi. Hong Kong’da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi.

Güney Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa haftayı rekorlarla tamamladı

Cuma günü alış yüklü bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm vakitlerin en yüksek kapanışını gerçekleştirirken gördüğü en yüksek düzey rekorunu 15.167,10 puana taşıdı.

Borsa İstanbul Vadeli Süreç ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise cuma akşam seansında olağan seans kapanışına nazaran yüzde 0,17 yükselerek 17.955,00 puandan süreç gördü.

Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında evvelki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 45,3790’dan süreç görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde bilgi gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirterek, teknik açıdan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 düzeylerinin dayanak pozisyonunda olduğunu kaydetti.