MEB’den eğitimde ‘milli şuur’ dönemi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Yüzyılı’nda Türkiye’nin ve Türk Dünyası’nın, dünyanın yükselen gücü olmasını hedefliyor.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hayata geçirilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), öğretim programlarında esaslı bir kavramsal değişimi beraberinde getiriyor.

Sosyal bilimlerden fen bilimlerine kadar pek çok derste, yeni gelişmeleri ve ulusal kıymetleri merkeze alan yeni bir terminolojiye geçiliyor.

TYMM ile birlikte öğretim programlarında yer alan birçok kavram, ulusal hafıza, yeni bilimsel gelişmeler ve dijital dönüşüm ekseninde tekrar yapılandırıldı. Müfredat genelinde “öğrenme hedefi” ve “kazanım” tabirleri yerine artık öğrenme çıktısı kavramı kullanılacak.

Nesiller Türklük şuurunda, ulusal şuurda ve vatanseverlik hissiyle yetişecek

TYMM, eğitim sistemimizde yalnızca bir usul değişikliği değil, tıpkı vakitte esaslı bir zihniyet ihtilalini temsil ediyor. Yeni müfredat; ulusal şuuru sağlamlaştıran, Türk tarihine ve kültürel mirasına odunsuz bir halde sahip çıkan, yerli ve ulusal bir terminolojiyi merkeze alan vizyonuyla dikkat çekiyor.

Öğrencilerin kendi medeniyet kıymetlerini kuşanarak geleceğe hazırlanması hedeflenen bu modelde, kavramlar “coğrafyadan tarihe, lisandan felsefeye” kadar geniş bir yelpazede ulusal bir süzgeçten geçiriliyor.

Müfredatta yapılan değişiklikler ve yeni eklenen kavramlar şu biçimde:

Tarih

• Türkistan: “Orta Asya” kavramı yerine kullanıma girdi.
• Sömürgecilik Siyasetleri: “Coğrafi keşifler” yerine bu söz tercih edildi.
• Sevk ve İskan Kanunu: “Tehcir kanunu” yerine kullanılmaya başlandı.
• Haçlı Atakları:”Haçlı seferleri” tabiri yerini aldı.
• Adalar (Ege) Denizi: “Ege Denizi” sözü yerine bu kavram kullanıldı.
• Doğu Roma: “Bizans” kavramı yerine tercih edildi.
• Asılsız Ermeni Tezleri:”Ermeni Meselesi” yerine bu tarif getirildi.
• Asılsız Pontus Argümanları: “Pontus Meselesi” yerine bu kavram kullanılacak.
• Mavi Vatan: Türkiye’nin deniz yetki alanlarını tabir etmek üzere eklendi.
• İskan ve İstimalet: Bu siyasetler, Türkiye Cumhuriyeti’nin dış siyasette göç ve sığınmacılara karşı geliştirdiği insani tavır örnekleriyle ilişkilendirilerek işlendi.

Coğrafya

• Mavi Vatan: “Su kaynaklarımız” yerine kullanıldı.
• Gök Vatan:”Türkiye’nin hava sahası” yerine kullanıldı.
• Yeşil Vatan: “Ormanlarımız” yerine kullanıldı.
• Türkistan ve Adalar (Ege) Denizi:Coğrafya müfredatında da bu kavramlar yer aldı.
• Milli Bilim İnsanları: Coğrafya tarihinde iz bırakan Türk ve Müslüman bilim beşerlerine daha fazla yer verildi.
• Uygulamalı Teknoloji: CBS ve Dijital Küreler üzere araçlar teorikten çok uygulamalı olarak sunuldu.
• Küresel Bahisler: Afetler, etraf sıkıntıları ve memleketler arası birlikteliklerin (BM, NATO) uyuşmazlıklara sunduğu tahlillerin tartışılması sağlandı.

Türk Lisanı ve Edebiyatı

• Metin kavramı genişletilerek ana metin ve orta metin kavramları oluşturuldu. Temalarda analiz edilen metinler “ana metin”, bu metinleri anlamlandırmaya ve çözümlemeye yardımcı olan metinler ise “ara metin” olarak tanımlandı.
• Video, belgesel yahut etkileşimli içerikler için çok modlu metin kavramı kullanılıyor. Çok modlu metinlerin özellikleri programda açıklanmış ve öğrenme-öğretme süreçlerine dahil edildi.

Felsefe, Sosyoloji ve Psikoloji

• Felsefe: 11. Sınıf ideoloji dersinde ideoloji tarihi akışından vazgeçilip öğrencilerin üzerine felsefi niyet ortaya koyabilecekleri yeni sorunların üniteler haline getirilmesi ile felsefe dersi öğretimine yeni mevzular ve kavramlar dahil oldu.
• Teknoloji, etraf, edebiyat ve hukuk bahisleri ile; safsata cinsleri, etraf etiği, ontolojik mana kaybı, tekhne, teknoloji aykırılığı, teknoloji taraftarlığı, vakit ve yer algısının değişmesi, telaş, kendi olma, ümitsizlik, yabancılaşma, ceza, hakkaniyet, hukuk, kabahat üzere yeni kavramlar ideoloji öğretiminde yer buldu.
• Sosyoloji: Türk Çağdaşlaşması, oryantalizm, self-oryantalizm, muhafazakarlık, avrupamerkezcilik, etnosentrizm, hegemonya, merkez-çevre kuramı, prekarya, İslam aykırılığı, bilim sosyolojisi, paradigma, yapay zeka, algoritmik ayrımcılık, dikkat iktisadı, okul kültürü, akran nezaketi kavramlar eklendi.
• Psikoloji: Kuramsal psikoloji alt yapısına ilişkin akım ve ekoller, ruh sıhhati ve davranış bozuklukları, gelişim devirleri üzere mevzular yerine öğrencilerin kendi hayatlarıyla ve gündelik hayatla direkt bağ kurabilecekleri bir yapı oluşturuldu.
• Öğrenmeyi öğrenme, ergenlik devri özellikleri üzere bahisler ön plana alınırken toplumsal psikoloji kapsamında ferdi ve toplumsal ahengi güçlendirecek kendi kendine yardım, kabul ve kararlılık yaklaşımları ve his ve gerilim idaresi, tesirli irtibat marifetleri ile olumlu psikolojinin temel kavramları olan ruhsal sağlamlık, umut, karakter guçleri ve faziletler, öz itimat, öz hürmet, travma sonrası buyume kavramlarına yer verildi.

Mantık, Matematik ve Fen Bilimleri

• Matematik:Algoritma ve Bilişim farklı bir tema olarak yapılandırıldı.
• Kimya: Yeşil hidrojen, nanoteknolojik eserler, biyouyumlu materyaller ve biyolojik polimerler üzere yeni bilimsel kavramlar birinci sefer müfredata dahil edildi.
• Demokrasi ve İnsan Hakları:
• Dijital dönüşümün getirdiği risklere ilişkin kavramlar eklendi. (Unutulma Hakkı, Ombudsmanlık, Dijital hak arama, Dijital Çocuk Hakları Sözleşmesi)
• Türk-İslam medeniyetinin demokrasi noktasında tarihî birikimine ilişkin kavramlar eklendi. (Fatih Sultan Mehmet’in Bosna Fermanı, Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi, Veda Hutbesi, Medine Kontratı, Türk Çocuk Hakları Sözleşmesi)
• Hak ihlalleri bağlamında farklı coğrafyalarda Türkiye’nin kültürel ve tarihî bağlarını yansıtan kavramlar eklendi. (Gazze, Doğu Türkistan ve Hocalı)

Sağlık Bilgisi

• Siber zorbalık, teknolojik gerilim, uyku kalitesi ve besin güvenliği kavramları eklenmiş; bağımlılıklar için kimyasal bağımlılıklar tabiri kullanılmaya başlandı.
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, geçmişin esaslı mirasını bugünün teknolojik ve sosyolojik gerçekleriyle harmanlayan bir gelecek projeksiyonu.
• “Vatan” kavramının denizden havaya, ormandan dijital dünyaya kadar her alanda “mavi, gök ve yeşil” vurgusuyla işlenmesi; tarihimizdeki çarpıtılmış kavramların yerine ulusal gerçeklerin ikame edilmesi, tam bağımsız bir eğitim anlayışının tezahürü. Bu modelle yetişecek jenerasyonların, yalnızca bilgi sahibi değil, tıpkı vakitte ulusal bir şuurla donanmış ve medeniyet bedellerine sahip çıkan bireyler olması hedefleniyor.
• Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile okullarda ulusal ve manevi bedellerin ön plana çıkarıldığını açıklamıştı. Bakan Tekin, vatan savunması şuurundan bayrak sevgisine kadar pek çok kıymetin yeni müfredatın merkezinde olduğunu lisana getirmişti.

Ayşe Şimşek