Türkiye arıcılıkta dünyada ilk üçte

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 20 Mayıs Dünya Arı Günü hasebiyle yayımladığı bildiride, kelam konusu günde arılar ve öteki tozlayıcıların ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve besin güvenliği açısından taşıdığı kritik kıymetin vurgulandığını söyledi.

Tozlaşmanın yaklaşık yüzde 75’inin arılar ve öbür polinatörler tarafından sağlandığı dikkate alındığında, arıcılık faaliyetlerinin sırf bal üretimi ile sonlu olmayıp sürdürülebilir tarımın ve besin arz güvenliğinin temel ögelerinden birini oluşturduğuna işaret eden Yumaklı, şu tabirleri kullandı:

“Türkiye, sahip olduğu güçlü bitki örtüsü, farklı iklim bölgeleri ve yüksek genetik çeşitliliğe sahip arı varlığı ile dünya arıcılığında değerli bir potansiyele sahiptir. Bu kapsamda ülkemizde her yıl düzenlenen Dünya Arı Günü aktiflikleri ile arıların ziraî üretimdeki kritik rolü, arı eserlerinin ekonomik kıymeti, arıcılığın sürdürülebilirliği ve geliştirilmesi mevzularında toplumsal farkındalığın artırılması hedeflenmektedir.”

Türkiye 2025’te 97 bin 253 ton bal üretti

Bakan Yumaklı, 2025 yılına ilişkin Türkiye İstatistik Kurumu bilgilerine nazaran, ülkede 96 bin 646 arıcılık işletmesi ile 8 milyon 817 bin 155 arılı kovan bulunduğunu ve 97 bin 253 ton bal üretimi gerçekleştirildiğini söyledi.

Bingöl ve Yenice ıhlamur ballarının AB’den coğrafik işaret aldığını anımsatan Yumaklı, Türkiye’de 39 coğrafik işaretli bal çeşidi bulunduğunun altını çizdi. Yumaklı, “Türkiye, güçlü arıcılık potansiyeli ile koloni sayısında ve bal üretiminde dünyada birinci üçte, AB’de ise 1. sırada yer almaktadır. Dünya çam balı üretiminin yaklaşık yüzde 90’ı ülkemizde, bunun da yüzde 70-80’i Muğla vilayetimizde gerçekleştirilmektedir” bilgisini paylaştı.

Yetiştiricilere verilen destekler

Bakan Yumaklı, ülkede arıcılığın geliştirilmesine yönelik arı yetiştiricilerine gerekli dayanağın sağlandığına dikkati çekerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Hayvancılık yol haritası kapsamında yeni destekleme modeli ile arıcılığa temel dayanağa ek olarak dayanaklar verilmektedir. Bu kapsamda, bayan ve genç yetiştiricilerimize yüzde 40, planlama kapsamında gezginci arıcılara yüzde 30, 1. derece ziraî emelli örgütlere yüzde 20 ek dayanak sağlanmaktadır. Gen kaynaklarını muhafaza dayanağı başlığı altında, izole bölgelerde yerli arı ırklarını koruyan yetiştiricilere ek takviye verilmektedir. Kırsal kalkınma dayanakları kapsamında arıcılık yatırımları, ekipman temini ve sürece tesislerine yönelik hibe ve teşvikler sağlanmaktadır. Bununla birlikte propolis, polen, arı sütü, arı zehri üzere bal dışındaki arı eserlerinin üretiminin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütmekteyiz. Organik tarım mevzuatı kapsamında faaliyet gösteren arıcılarımıza da sertifikalı üretim yapmaları kuralıyla arılı kovan başına destekleme ödemesi yapılmaktadır. Ayrıyeten, arıcılarımıza yönelik teknik eğitimler ve uygulamalı kurslar da düzenlenmektedir.”

Türkiye’nin, arı genetik kaynakları açısından değerli bir merkez olduğuna işaret eden Yumaklı, Anadolu ve Kafkas arısı üzere yerli arı ırk ve ekotiplerinin korunması ve geliştirilmesi maksadıyla üniversiteler ve arı yetiştiricileri birlikleri işbirliğinde ıslah çalışmaları yürütüldüğünü kaydetti.

Bölgesel ekotipler korunuyor

Bakan Yumaklı, ekonomik arı yetiştiriciliğinde damızlık malzemenin niteliğinin değerine işaret ederek, “Bölgesel ekotiplerin kalıtsal seviyelerini korumak ve ıslah etmek gayesiyle ülkemiz genelinde bölgesine adapte olmuş arı gen kaynaklarımızın tespit edilerek öncelikle bölgelerinde müdafaa altına alınması, yapılacak ıslah çalışmaları sonucunda ana arı üretiminde gereç olarak kullanılması ve arıcılığın hizmetine sunulması büyük değer arz etmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Islah programları ile damızlık ana arı üretiminin artırıldığını, bölgelere uygun arı ırklarının yaygınlaştırıldığını, çiftleşme bölgeleri oluşturularak genetik saflığın korunduğunu, koloni kayıplarının azaltılmasının hedeflendiğini, bal randımanı ve kalitenin artırıldığını vurgulayan Yumaklı, şu tabirleri kullandı:

“Islah çalışmalarımızla arıcılarımızın en kaliteli arıyı en düşük maliyetle üretip kullanabilmeleri sağlanarak bunun üretime yansımasıyla arıcılıkta randıman artışı sağlanacak, koloni kayıplarının azaltılmasıyla kesimin sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. Bununla birlikte ülkemizin sertifikalı damızlık ana arı üretimi ve ihracatı yapabilen bir pozisyona ulaşması da sağlanacaktır. Ulusal Damızlık Sistemi’nin devreye alınmasıyla Bakanlığımız bünyesindeki Hayvancılık Genel Müdürlüğümüz, Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği ve ilgili ıslah üniteleri ortasında kurulacak entegrasyon sayesinde ıslah programlarının izlenmesi ve yönlendirilmesi sağlanacak, böylelikle arı ıslah programlarının aktif ve fonksiyonel bir yapıya kavuşması mümkün olacaktır.”