İstinafta kesinleşen parasal sınır davalarında temyiz yolu açılıyor

2026 yılı itibariyle 682 bin TL’lik sonun altındaki davalar istinafta kesinleşiyor

Bir davada taraflardan biri birinci derece mahkemesinin kararından şad değilse bölge adliye mahkemesine istinaf müracaatında bulunabiliyor. İstinaf evresinde da hak arayışı sürdürülmek istenirse Yargıtay’a temyiz yoluna gidilebiliyor. Ancak bu yol herkese açık değil. HMK’nın 362. unsuru, dava kıymeti belirli bir mali sonun altında kalan uyuşmazlıklarda bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulamayacağını düzenliyor. 2026 yılı prestijiyle bu hudut 682.000 TL olarak uygulanıyor.

İstinaf’taki kesinleşmelerde sorun neredeydi?

İtiraz konusu kural bu noktada devreye giriyordu. Yasaya nazaran dava kıymeti 682.000 TL’nin altında kalan davalarda istinaf başvurusu kısmen yahut tümden kabul edilse, yani bölge adliye mahkemesi birinci derece mahkemesinden farklı ve aleyhte bir karar verse dahi temyiz yolu kapalı kalıyordu.

Somut bir örnekle açıklamak gerekirse: Vatandaş birinci mahkemede davayı kazandı. Karşı taraf istinafa taşıdı. İstinaf mahkemesi birinci mahkemenin kararını bozarak aleyhte bir karar verdi. Bu karar artık kesin nitelik taşıyor ve Yargıtay kontrolüne açık değil. Halbuki bu karar istinaf mahkemesinin birinci defa verdiği, hiç denetlenmemiş bir karardır.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, yönetimin mecburi hizmet ve yetiştirme bedeli talebine karşı açılan bir davada tam da bu meseleyle karşılaştı ve kuralın Anayasa’ya muhalif olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi?

Mahkeme, Anayasa’nın 13. ve 36. unsurlarını temel alarak inceleme yaptı. 36. unsur adil yargılanma hakkını, 13. unsur ise temel hak ve özgürlüklere getirilebilecek sınırlamaların ölçülü olması gerektiğini garanti altına alıyor.

Mahkemeye nazaran dava pahası makul bir sonun altında kalan tüm davalarda bölge adliye mahkemesi kararlarının kesin olması tek başına Anayasa’ya alışılmamış değil. Davaların makul müddette ve az masrafla sonuçlandırılması gayesiyle kanun koyucunun temyiz yolunu sonlandırması yasal bir hedef taşıyor.

Ancak sorun şurada: İstinaf müracaatının kısmen yahut tümden kabul edildiği durumlarda, yani bölge adliye mahkemesinin birinci derece mahkemesinden farklı ve aleyhte bir karar verdiği hallerde bu kararın hiç denetlenememesi ölçüsüz bir sınırlama oluşturuyor. Çünkü bu karar birinci sefer verilmiş bir karardır ve tarafın aleyhine sonuç doğurmuştur. Bu türlü bir kararın temyiz kontrolünün dışında tutulması adil yargılanma hakkını ihlal ediyor.

Mahkeme ayrıyeten bu sonuca daha hafif bir sınırlamayla da ulaşılabileceğini vurguladı. Yani kanun koyucu kelam konusu uyuşmazlıklarda istinaf müracaatının kabul edildiği halleri temyiz yasağının dışında tutabilirdi. Mevcut düzenleme bu daha az kısıtlayıcı yolu tercih etmediğinden ölçülülük unsurunu karşılamıyor.

Karar Kimleri Etkiliyor?

Bu iptal kararı bilhassa kıymeti 682.000 TL’nin altında kalan hukuk davalarında taraf olan vatandaşları direkt ilgilendiriyor. İstinaf mahkemesinin aleyhte karar verdiği durumlarda artık Yargıtay’a temyiz yolu açılabilecek. Yasama organının bu doğrultuda HMK’nın 362. hususunda gerekli düzenlemeyi yapması gerekiyor.