Senegal’de hapishaneden iktidara uzanan iştirak çöktü

Devlet televizyonunda 22 Mayıs’ta okunan cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle, Nisan 2024’ten bu yana misyonunu sürdüren Başbakan Sonko’nun vazifeden alındığı ve hükümetin feshedildiği duyuruldu.

Sonko, kararın akabinde toplumsal medya hesabından sırf “Elhamdülillah, bu gece huzurlu biçimde uyuyacağım.” yorumunu yaptı.

Saatler içinde yüzlerce destekçisi Sonko’nun Dakar’daki konutunun önünde toplandı, Sonko, fotoğraflarını taşıyan kalabalığı selamladı.

İktidardaki Afrika Yurtseverleri Senegal İçin Çalışma, Etik ve Kardeşlik Partisi (PASTEF) önderleri Sonko’nun çalışmalarını öven bir açıklama yaparak 6 Haziran kongresine hazırlandığını duyurdu.

Muhalefet partileri ise bu gelişmeyi iktidar bloğunun iç çöküşünün ispatı olarak nitelendirdi.

Hapishaneden iktidara uzanan ortaklık

Kamuoyunda “kopuş” olarak nitelendirilen gelişmenin art planında, 2 yıldır giderek barizleşen görüş ayrılıkları bulunuyor.

Sonko ve Faye’nin el ele iktidara geliş öyküsü 2024 yılına, Cap Manuel cezaevine uzanıyor.

Muhalif bir önder olduğu dönemde, dönemin Turizm Bakanı Mame Mbaye Niang’a iftira hatasından karar giydiği için seçilme hakkını kaybeden Sonko, yerine en yakın arkadaşı Faye’yi aday göstermişti.

O periyot her ikisi de Dakar’daki Cap Manuel cezaevinde yatan 2 isim, seçim kampanyasını uzaktan yürütmüş ve destekçilerini “Diomaye mooy Sonko, Sonko mooy Diomaye (Diomaye Sonko’dur, Sonko da Diomaye)” sloganı etrafında birleştirmişti.

Sonko destekçileri, bütün ögeleriyle Faye’yi desteklemiş ve o periyot neredeyse ismini kimsenin bilmediği 44 yaşındaki bu genç ismi Mart 2024’te cumhurbaşkanlığı koltuğuna taşımıştı.

Yıllardır hazırlandığı ve hayalini kurduğu koltuğa, siyasete pek de aşina olmayan arkadaşını oturtan Sonko da başbakan olarak atanmıştı.

2 yılda büyüyen görüş ayrılıkları

Büyük bir halk takviyesiyle iktidara yerleşen Faye-Sonko ikilisi, ortadan geçen iki yılda giderek birbirinden uzaklaştı.

Yönetim anlayışı bakımından Sonko süratli bir kırılma ve eski seçkinlere karşı sert bir lisandan yana hal alırken Faye daha temkinli ve diyalog odaklı bir çizgide ilerledi.

PASTEF genel başkanlığını sürdüren Sonko, tüm koalisyonun parti çatısı altında toplanmasını isterken Faye, kendisini seçime taşıyan “Diomaye Cumhurbaşkanı” koalisyonunu Kasım 2025’te yine yapılandırdı.

Faye’nin kelam konusu koalisyonu tekrar canlandırması 2029’da düzenlenecek cumhurbaşkanı seçiminde aday olmak istediği halinde yorumlandı ve ikilinin ortasındaki birinci soğuk rüzgarlar bu adımla esmeye başladı.

Kamuoyunda, Sonko’nun, Faye’yi cumhurbaşkanı adayı gösterirken kendisinden 2029 seçimlerine girmeyeceğine dair kelam verdirttiği argümanları yer aldı.

Ayrışma, 7 Aralık 2025’te Şehitler Günü merasiminde Sonko’nun, Faye ile ortalarında “gerçek bir anlaşmazlık” olduğunu açıklamasıyla barizleşti.

Faye’nin mayıs ayında üç televizyon kanalına verdiği röportajlarda ortalarındaki tansiyonu doğrulaması kopuşu hızlandırdı.

Son kıvılcım ise 22 Mayıs’ta Ulusal Mecliste çaktı.

Sonko, siyasi partilere ayrılan kamu kaynaklarının kullanımı konusunda Faye’yi açıkça eleştirmesi üzerine birebir günün akşamı çıkan kararname ile vazifeden alındı.

Senegal siyaseti yeni bir periyoda gebe

Sonko’nun misyondan alınması iktidar bloğunda derin bir kırılma yaratırken siyasi tablonun nasıl şekilleneceği ise şimdi netlik kazanmadı.

Mecliste 165 sandalyenin 130’unu elinde bulunduran Sonko liderliğindeki PASTEF’in tavrı, sürecin seyrini belirleyecek en kritik etken olarak öne çıkıyor.

Partinin Faye’nin yeni hükümetini desteklemesi halinde Sonko tabanında derin bir hayal kırıklığı kaçınılmaz görünüyor.

6 Haziran’daki parti kongresinde Sonko’nun yine genel lider seçilmesi durumunda ise Faye, güçlü bir parlamento çoğunluğuna karşın zayıflamış bir parti tabanıyla karşı karşıya kalabilir.

Sonko’nun misyondan alınmasının çabucak akabinde taraftarlarının sokaklara dökülmesi ve PASTEF içinde Faye’ye yönelik “davaya ihanet etti” telaffuzunun yükselmeye başlaması, eski başbakanın 2029 kampanyasını şimdiden başlatabileceğine işaret ediyor.

Yeni başbakanın kim olacağı ve 6 Haziran PASTEF kongresi, Senegal siyasetinin bundan sonraki seyrini şekillendirecek iki kritik dönüm noktası olarak öne çıkıyor.