Mescid-i Aksa’nın statüsüne ilişkin “yeni plan” iddiası gündemde

ABD ve İsrail’in, Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa üzerindeki Ürdün himayesini sona erdirmeye yönelik yeni bir plan üzerinde çalıştığı tezi büyük yankı uyandırdı.

Middle East Eye’a konuşan diplomatik kaynaklara göre hazırlanan plan, kutsal yerin mevcut statüsünü esaslı biçimde değiştirebilir.

Haberde yer alan bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin desteklediği teşebbüs kapsamında, Ürdün’ün hamisi olduğu İslami Vakıf Yönetimi’nin yetkilerinin kaldırılması hedefleniyor.

Yerine ise İsrail hükümeti tarafından oluşturulacak yeni bir yapının getirilmesi planlanıyor. Bu yapının Mescid-i Aksa’yı “çok dinli ibadet merkezi” ilan edeceği öne sürülüyor.

“TURİSTİK MERKEZ” KILIFI

Habere nazaran yeni düzenleme ile istilacı Musevilere bölgede “eşit erişim” hakkı tanınması ve toplu Yahudi ibadetine resmi müsaade verilmesi gündemde. Ayrıyeten İsrail’in imam, vaiz ve üst seviye din vazifelilerinin atanmasında kelam sahibi olacağı, cuma hutbelerinin içeriğinin dahi denetleneceği tez edildi. ABD’li iki yetkili, Washington idaresinin Mescid-i Aksa’nın geleceğine ait bir taslak hazırladığını belirtti. Taslakta kutsal alanın sırf Müslüman kimliğiyle değil, üç semavi dine açık turistik ve dini bir merkez olarak yine düzenlenmesinin hedeflendiği söz edildi.

BAZI ARAP ÜLKELERİ BİLGİLENDİRİLDİ İDDİASI

Haberde dikkat çeken bir diğer öge ise kimi Arap ülkelerinin de süreç hakkında bilgilendirildiği tezi oldu. Bahreyn, BAE, Fas ve Mısır’ın tekliften haberdar edildiği belirtilirken, Suudi Arabistan’ın plana sıcak bakmadığı söz edildi. Körfez kaynakları, Riyad idaresinin Ürdün’ün himayesini “bölgesel istikrarın temel unsuru” olarak gördüğünü aktardı.

HZ. İBRAHİM CAMİİ ÜZERE GASP GİRİŞİMİ

Filistinli yetkililer ise İsrail’in son yıllarda attığı adımların mevcut statükoyu aşındırdığını savunuyor. İsrail polisinin Mescid-i Aksa’ya yönelik baskınları, çok sağcı Yahudi kümelerin artan ziyaretleri ve kimi İsrailli siyasetçilerin Yahudi ibadetine müsaade verilmesi istikametindeki davetleri tansiyonu artırıyor. Haberde, planın El Halil’deki İbrahim Camii örneğine benzediği değerlendirmesi de yapıldı. 1994’teki taarruzun akabinde caminin Müslümanlar ve Museviler ortasında fiilen bölündüğü, bugün alanın büyük kısmının Yahudi ibadetine ayrıldığı hatırlatıldı. Ürdün ve Filistinli yetkililer ise bu teşebbüsün mevcut “statükonun” açık ihlali manasına geldiğini savunuyor. 1967 savaşından sonra yapılan düzenlemelere nazaran Mescid-i Aksa’nın iç yönetimi Ürdün dayanaklı vakfa bırakılmış, dış güvenlik ise İsrail’in denetimine verilmişti. Gayrimüslimlerin belli saatlerde ziyaretine müsaade verilse de ibadet etmelerine müsaade verilmiyordu. Ürdün açısından Mescid-i Aksa üzerindeki himaye sadece dini değil, siyasi meşruiyet açısından da büyük değer taşıyor.

ELEBAŞI BEN-GVİR

İsrail’in çok sağcı ve terör zanlısı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Mescid-i Aksa’yı gaye alan akınların ele başılığını yaptığı biliniyor. Ben-Gvir, istilacı Yahudi terör kümeleri ile birlikte ağır müdafaa altında Mescid-i Aksa’ya baskınlar düzenleyerek kutsal yerin tarihi ve hukuksal statükosunu ihlal eden provokatif hareketler gerçekleştirmektedir. Ben-Gvir ve beraberindeki istilacı Museviler, işgalci güç ögelerinin müdafaası eşliğinde Harem-i Şerif avlusuna girerek kışkırtıcı hareketlerde bulunmuş, İsrail bayrağı açmış ve kimi dini ayinler icra etmiştir.

TRUMP’TAN ABRAHAM DAYATMASI

ABD Başkanı Donald Trump’ın son periyotta İsrail ve Siyonist lobinin takviyesini korumak ismine Filistin sorunu çerçevesinde Arap ülkelerine kimi dayatmalarda bulunduğu görülüyor. Trump’ın, ABD ve İran ortasında muhtemel bir ateşkes için birtakım Müslüman ve Arap ülkelerini İsrail ile olağanlaşma manasına gelecek Abraham Anlaşmaları’na katılmalarının mecbur olduğuna yönelik açıklaması bunun son örneği oldu. Trump, birinci başkanlık devrinde, Kudüs’ü İsrail’in “başkenti” olarak tanımış ve Suriye toprağı Golan Zirveleri’nin İsrail tarafından ilhakını onaylayan karara imza atmıştı.