Menopoz bir bitiş değil, bayanın yeni bir versiyonu!

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, menopoz psikolojisine ait kritik değerlendirmelerde bulundu.

Menopoz fizyolojik sürecin bir parçası

Menopozun fizyolojik sürecin bir kesimi olduğunu söz eden Dr. Günay Hajiyeva, “Menopoz, overlerde folikül rezervinin tükenmesiyle birlikte giden ve 12 ay adet görmemekle tanısı konulan bir süreçtir. Çoklukla 45 ila 55 yaş ortasındaki bayanları kapsasa da kimi şahıslarda menopozun daha erken başlaması ya da daha geç bitmesi kelam konusu olabilir. Bu süreyi etkileyen kritik faktörler ortasında genetik yatkınlık öne çıkar; annenin menopoza giriş yaşı bizim için kritik bir referanstır. Ayrıyeten sigara kullanımı, ziyanlı alışkanlıklar, otoimmün süreçler ve gebelik sayısı üzere çevresel ve biyolojik faktörler de bu süreci etkileyebilir.” dedi.

Menopoz, bir bayanın hayatında kritik bir dönüm noktası

Menopozun, bir bayanın hayatında kritik bir dönüm noktası olarak vurgulandığını çünkü hormon sisteminde esaslı bir yine düzenlemenin kelam konusu olduğunu söz eden Dr. Günay Hajiyeva, “FSH (folikül uyarıcı hormon) bedellerinin yükselmesi, tam zıttı olarak östrojen ve progesteron kıymetlerinin düşmesi ana belirleyicidir. Östrojen yalnızca üreme için gerekli bir hormon değildir; tıpkı vakitte çok güçlü bir nöromodülatördür ve duygusal, ruhsal sistemimizi direkt tesirler. Östrojen azalmasıyla birlikte, hisleri yöneten limbik sistemde aktivasyon artışı yaşanırken, bizi frenleyen ve dengeleyen prefrontal korteks savunmasız kalır. Bu sistem, bayanların ‘Ben bu türlü değildim, neler oldu, neden bu biçimde his dalgalanmaları yaşıyorum?’ biçiminde telaffuzlarda bulunmasına yol açar.” diye konuştu.

Menopoz süreciyle bayanın biyolojik ritmi değişiyor

Toplumda menopoz süreciyle ilgili birtakım önyargılar bulunsa da bayanın değişmediğini ve değişen tek şeyin biyolojik ritmi olduğunu anlatan Dr. Günay Hajiyeva, “Kadının biyolojik ritminin değişmesiyle birlikte, aslında bayanlar bu süreci kendini daha yeterli anlamaya, birikimleri evrilerek kendisinin daha düzgün bir versiyonuna dönüşmek için bir fırsat noktası olarak görmelidir. Menopoz, bayanın daha olgun, kendini daha yeni ve daha derin bir versiyonuna geçiş için bir fırsattır. Bu süreçte yalnızca hormonal değil, birebir vakitte ruhsal ve toplumsal dalgalar da yaşanır. Melatonin, serotonin, adrenalin ve noradrenalin sistemlerinde de değişiklikler kelam bahsidir. Ruhsal olarak bayanlarda ‘Acaba tekrar nasıl başlayacağım? Bu sürecin sonu mu?’ biçiminde yükler oluşabilir ve bu yükü toplumsal faktörler de etkileyebilir.” biçiminde konuştu.

Psikolojik olarak tasa artışı en yaygın sorun olarak görülüyor

Bu süreçte en sık karşılaşılan ruhsal faktörlerin başında tasa artışının geldiğini kaydeden Dr. Günay Hajiyeva, “Östrojenin azalması, bedenimizdeki en kritik tepki baskılayıcı nörotransmitter olan GABA sisteminde dengesizliğe yol açar, bu da dürtüsellik ve hisleri frenleyememe ile sonuçlanır. Misal biçimde, serotonindeki dalgalanmalar ümitsizlik, isteksizlik ve hayattan zevk almama üzere depresif hisleri tetikler. Ayrıyeten odaklanma sıkıntıları, unutkanlık, işi sürdürmekte zorlanma ve bilgiyi geri çağırmakta zorlanma üzere bilişsel işlevlerde da dalgalanmalar görülebilir.” tabirinde bulundu.

Kadın daha tahammülsüz oluyor

Menopozun aile içi bağlantılarda de bariz tesirler yarattığına işaret eden Dr. Günay Hajiyeva, “Kadının daha tahammülsüz, çabuk sonlanan ve daha reaktif olması eşlerde şaşkınlık yaratabilir. Erkeklerin şaşkınlığını hakikat yönetmek için, bayanın kendini net bir halde anlatması en kritik tahlil noktalarından biridir. Cinsel isteksizlik, ağrılı birleşmeler yahut vajinal kuruluk üzere fizyolojik süreçler de çiftler ortasında yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bu durum, bayanın isteği ya da eşini sevip sevmemesi ile değil, büsbütün biyolojik süreçle ilgilidir ve bu net bir formda söylenmelidir.” dedi.

İçinizde 90’a kadar sayın!

Bu duygusal dalgalanmalarla başa çıkmak için pratik tekliflerin başında “90 Saniye Kuralı”nın geldiğine vurgu yapan Dr. Günay Hajiyeva, “Öfkenin limbik sistemde patlama noktasına ulaştığı süreç ortalama 90 saniye sürer. Bizi sinirlendiren bir olay olduğunda çabucak tepki vermek yerine sakin kalmak, yansıyı ertelemeye çalışmak, derin nefes almak yahut 1’den 90’a kadar yavaşça saymak üzere prosedürler, limbik sistemdeki patlamanın çözümlenmesine yardımcı olur ve denetimin bizde olduğu hissini güçlendirir.” diye konuştu.

Nefes idmanları de yardımcı oluyor

Bir başka kritik başa çıkma metodunun ise gerçek nefes idmanları olduğunu kaydeden Dr. Günay Hajiyeva, “Vücudumuzdaki sempatik (savaş-kaç) ve parasempatik (gevşeme) sistemleri dengelemek için hakikat nefes tekniği hayati değere sahiptir. Hakikat nefes almada, karın kasları öne yanlışsız bombeleşmeli ve 4 saniye nefes alınmalı, 7 saniye tutulmalı ve 8 saniyede verilmelidir. Bu teknik, vagus sonunu uyararak parasempatik sistemi aktive eder ve negatif kanıların oluşumunu mahzurlar. Ayrıyeten hislerimizi boşaltmak ve tabir etmek için his günlüğü tutmak da süreci sağlıklı yönetmeye yardımcı olur.” sözünde de bulundu.

Gece terlemeleri ve sıcak basmaları da uyku bölünmelerini tetikleyebiliyor

Menopoz sürecinde sık görülen bir başka faktörün de uyku bozuklukları olduğunu söyleyen Dr. Günay Hajiyeva, şöyle devam etti:

“Östrojenin azalmasıyla melatonin istikrarı bozulur, sirkadiyen ritim aksar ve uyku düzensizlikleri başlar. Gece terlemeleri ve sıcak basmaları da uyku bölünmelerini tetikleyebilir. Bu yüzden birinci müdahale uykuyu düzenlemek olmalıdır. Uyku hijyenine dikkat etmek (her gün birebir saatte uyumak, yatak odasını yalnızca uyku ve cinsellik için kullanmak, gece geç saatlerde kafein tüketmemek) bu süreçte kritik rol oynar. Menopoz süreci, premenopozdan postmenopoza kadar toplamda ortalama 4 ila 7 yıl, hatta birtakım bayanlarda 10-15 yıl sürebilen uzun bir periyottur.”

Menopoz devrini desteklemek için mindfulness önerisi…

Bu uzun süreci daha sağlıklı yönetmek için hobileri ve ilgi alanlarını yine şekillendirmek ve uyku hijyeni üzere hayat usulü düzenlemelerine odaklanmanın kritik olduğunu belirten Dr. Günay Hajiyeva, “Ancak birtakım bayanlar bu süreçte çok zorlanabilir. Denetim zorlanıyorsa, uyku düzenlenemiyorsa yahut duygudurum dalgalanmaları devam ediyorsa profesyonel takviye kaidedir. Menopoz devrini desteklemek için mindfulness, olumlu psikoterapi ve bilişsel davranışçı terapi (BDT) üzere usuller uygulanabilir; gerekirse ilaç tedavisi de kelam konusu olabilir.” halinde kelamlarını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı