TCMB ocak ayı raporunu yayınladı: Artırım şampiyonu besin oldu!

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ocak ayında tüketici enflasyonunun ana eğiliminin dönemsel olarak yükseldiğini bildirdi.

TCMB, Ocak Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.

Rapora nazaran, Tüketici fiyatları ocak ayında yüzde 4,84 arttı, yıllık enflasyon 0,24 puan düşüşle yüzde 30,65 düzeyinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon besin ile alkol-tütün-altın kümelerinde yükselirken, başka ana kümelerde geriledi.

Bu devirde aylık fiyat artışında besin ve hizmet kümeleri öne çıktı. Besin kümesi aylık enflasyonunda, başta zerzevat ve et kalemleri olmak üzere işlenmemiş besinin tesiri bariz oldu.

Hizmet kümesinde ocak ayında aylık enflasyon, iş gücü maliyetleri ile dönemsel fiyatlamanın ve geriye hakikat endeksleme davranışının yüksek olduğu kalemler öncülüğünde bir evvelki aya kıyasla yükseldi. Hizmet kümesinin yıllık enflasyonu ise 3,76 puan düşüş ile gerileme eğilimini sürdürdü.

Diğer taraftan, temel mal enflasyonu görece ölçülü seyretti. Bu periyotta yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri, geçmiş yıllara kıyasla daha düşük bir oranda gerçekleşerek dezenflasyon sürecini destekledi. Güç kümesinde aylık fiyat artışı evvelki yılın ocak ayına kıyasla sonlu oldu.

TÜFE’de tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılı değiştirildi

Rapora nazaran, Tüketici Fiyat Endeksinde (TÜFE) tüketim sepeti sınıflaması ve baz yılı değiştirildi, endeksin tartı yapısı güncellendi. Hizmet bölümünün endeks içindeki hissesi 7,4 puan artışla yüzde 38,4’e çıkarken, malların tartısı yüzde 61,6’ya geriledi. B ve C göstergelerinin yükleri ise sırasıyla 5,2 ve 4,5 puan arttı.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, güç, temel mallar ile alkol-tütün ve altın kümelerinin katkıları bir evvelki aya kıyasla sırasıyla 1,07, 0,34 ve 0,24 puan azalırken, besin ve alkolsüz içecekler ile hizmet kümelerinin katkıları sırasıyla 1,23 ve 0,18 puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış bilgilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı bir evvelki aya kıyasla yükseldi. Aylık artışlar bir evvelki aya kıyasla B ve C göstergelerinde yükseliş kaydetti. B endeksindeki yükselişte temel mal ve işlenmiş besin fiyat gelişmeleri tesirli oldu.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, ocak ayında enflasyonun ana eğiliminde periyoda mahsus bir yükselişe işaret etti. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise sonlu ölçüde yükseldi.

Hizmet fiyatları ocak ayında yüzde 7,39 arttı, küme yıllık enflasyonu 3,76 puan azalarak yüzde 40,23 oldu. Yıllık enflasyon haberleşme ve ulaştırma kümelerinde yükseldi, öbür alt kümelerde ise geriledi. Alt kalemler ortasında öbür hizmetler kümesi aylık yüzde 9,74’lük artış ile öne çıktı.

Bu gelişmede, dönemsel fiyatlamanın ve geçmiş enflasyona endeksleme davranışının yaygın olduğu sıhhat (yüzde 18,12), finansal hizmetler (yüzde 14,78) ve eğitim hizmetleri (yüzde 6,61) ile bakım-onarım kalemlerindeki yüksek fiyat artışlarının tesirleri hissedildi.

Başta hava yolu ile yolcu nakliyatı (yüzde 36,9 artış) olmak üzere ulaştırma hizmetleri alt kümesi enflasyonu (yüzde 8,05 artış) yüksek seyri ile öne çıktı.

İş gücü maliyetleri ile besin fiyatlarındaki gelişmelerin tesirinin gözlendiği lokanta-otel kümesinde fiyatlar yüzde 5,86 artarken, haberleşme kümesinde da aylık artış yüzde 5,35 ile besbelli oldu.

Sözleşme yenileme oranındaki mevsimsel yükselişin de tesiriyle kira aylık artışı yüzde 5,26 olurken, bu kümede yıllık enflasyon 5,06 puan azalışla yüzde 56,55’e geriledi. Bu devirde yönetilen-yönlendirilen hizmet kalemlerindeki fiyat artışı ise geçmiş yıllara kıyasla daha düşük gerçekleşti.

Temel mal kümesi fiyatları arttı

Temel mal kümesi fiyatları ocak ayında yüzde 0,51 ile ölçülü bir oranda arttı, küme yıllık enflasyonu 0,26 puanlık düşüşle yüzde 17,45 oldu.

Dayanıklı tüketim mallarında fiyat artışı yüzde 2,91 ile evvelki aya kıyasla güçlendi. Bu gelişmede, araba, mobilya ve beyaz eşya ile tüketici elektroniği fiyatlarının tesiri öne çıktı.

Giyim ve ayakkabı fiyatları mevsimsel tesirlerle yüzde 4,83 düştü. Öbür temel mallar alt kümesinde aylık enflasyon oranı yüzde 2,40 ile evvelki aya kıyasla güçlendi. Bu gelişmede, ilaç fiyatlarındaki artışın sarkan tesiri de tesirli oldu.

Enerji fiyatları ocak ayında yüzde 2,29 arttı, küme yıllık enflasyonu 4,85 puan gerileyerek yüzde 30,21 oldu.

Bu gelişmede, fiyatı belediyelerce belirlenen şebeke suyu tarifesindeki yükseliş (yüzde 7,32) ile son kaynak tedarik tarifesi tüketim limitindeki güncellemeye istinaden elektrik fiyat artışı (yüzde 3,04) öne çıktı.

Maktu vergi artışı ocak ayında Yİ-ÜFE artışının ima ettiğinden düşük gerçekleşirken ham petrol fiyat gelişmelerinin de tesiriyle akaryakıt fiyatlarında yükseliş (yüzde 1,59) izlendi.

Besin ve alkolsüz içecekler kümesi fiyatları arttı

Gıda ve alkolsüz içecekler kümesi fiyatları yüzde 6,59 artış ile öne çıkan bir başka alt küme oldu. Besin kümesi yıllık enflasyonu bu devirde 3,38 puan artışla yüzde 31,69’a yükseldi. Yıllık enflasyon işlenmiş besin kümesinde gerilerken, işlenmemiş besinde besbelli formda yükseldi.

İşlenmemiş besin fiyatları aylık bazda yüzde 11,79 arttı ve bu gelişmede zerzevat ile et fiyatlarının tesiri oldu. İşlenmiş besin kümesinde ise et fiyatlarındaki artışın tesiri işlenmiş et eserlerinde hissedilirken, çiğ süt fiyat artışı süt ile süt eserlerine yansımadı.

Bununla birlikte, alkollü içecekler ve tütün kümesinde maktu ÖTV güncellemesini takiben alkollü içecek fiyatlarında artış izlenirken, tütün kümesinde vergi güncellemesinin tesirinin şubat ayında gözlenmesi bekleniyor.

Yurt içi üretici fiyatları arttı

Yurt içi üretici fiyatları ocak ayında yüzde 2,67 arttı, yıllık enflasyon 0,50 puan gerileyerek yüzde 27,17 oldu. Bu devirde güç fiyatları (yüzde -1,69) düşerken, dayanıksız (yüzde 4,16) ve sağlam (yüzde 4,02) tüketim mal fiyatları yüksek artışları ile öne çıktı.

Sektörel bazda incelendiğinde ise öbür mamul eşyalar (altın fiyat tesirini içeren), metal cevherleri, basım ve kayıt hizmetleri, içecekler ve temel eczacılık eserleri yüksek fiyat artışı gösteren alt kümeler oldu.