Göçerlerin Zorlu Kışı: Çoban Köpekleri ve Binlerce Küçükbaşın Uzun Yolculuğu

Göçerlerin büyük bölümü yollar üzerinde geçiyor; bu uzun yolculukta hem kendi güvenliklerini sağlamak hem de sürülerini yaban hayvanlarının saldırılarından korumak için büyük çaba harcıyorlar. Yanlarındaki çoban köpekleri, hem sürü güvenliğinin hem de göçerlerin moralinin en önemli destekçisi konumunda.

Kasım ortasında Kars’ta gece sıcaklıklarının eksi derecelere düşmesi ve yüksek kesimlere erken yağan kar, göçerlerin işini bir kat daha zorlaştırıyor. Yaklaşık 15-20 gün süren bu dönüş yolculuğu, sadece soğukla değil; otlak bulma sıkıntısı ve özellikle kurt gibi yaban hayvanlarının oluşturduğu saldırı tehdidiyle de mücadele edilmesini gerektiriyor.

Yolun rotası ve mevsimsel düzen

Göçerler, yaz aylarında hayvanların sağımını tamamladıktan sonra Erzurum, Karlıova, Artvin, Ardahan ve Kars çevresinde uzun süre dolaşıyor; ardından kışa yaklaşırken Iğdır’daki kışlaklarına doğru yön alıyorlar. Bu hareketlilik, bölgenin kültürel dokusunun ve doğal yaşam biçiminin ayrılmaz bir parçası olarak havadan da görüntüleniyor: binlerce küçükbaş araziye dağılıyor, çobanlar kilometrelerce yol kat ediyor.

Göçebe çobanın sözleri

Göçebe çoban Emrah Kıydın, mevsimsel döngüyü ve planlarını şu sözlerle özetliyor: “Biz göçebe çobanız, ilkbaharda Ağrı Dağı’na çıkıyoruz. Farklı şehirlerden geçiyoruz; Iğdır’da otlağımız olmadığından başta Ağrı ve Van taraflarını kullanıyoruz.” Yazın sağım dönemi sona erdiğinde rotalarını Erzurum, Karlıova, Artvin, Ardahan ve Kars yönüne çevirdiklerini anlatan Kıydın, kışa yaklaşıldığında ise Iğdır’a doğru hareket ettiklerini belirtiyor.

“Hava şartlarına bağlı olarak burada farklı sürelerde kalıyoruz; iyi hava olursa bir aya kadar, kötü olursa kasım sonlarına doğru Iğdır’a gidiyoruz. Iğdır’a vardığımızda herkes kendi hayvanından sorumlu oluyor. Bizim de kendi hayvanlarımız var; bazen başkalarının hayvanlarını yanımıza alıp otlatıyoruz ve yolumuza devam ediyoruz.”