ABD Yüksek Mahkemesi, Trump’ın gümrük tarifelerini iptal etti

ABD Yüksek Mahkemesi, Lider Donald Trump’ın ulusal acil durumlar için öngörülen bir yasaya dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini iptal etti. Global iktisat açısından büyük sonuçları olacak karar, Trump idaresinin birçok ülkeyle uzun müzakereler sonucu inşa ettiği yeni ticari bağlantılar ağı ve Trump’ın gümrük vergilerinden kaçınmak isteyen büyük firmaları ABD’ye yatırım yapmaya zorlama planlarına darbe indirdi. Yüksek Mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla kabul ettiği kararla, Trump’ın 1977 tarihli Memleketler arası Acil Ekonomik Yetkiler Maddesi’ni gümrük tarifeleri uygulamak için kullanmasının yetki aşımı olduğuna hükmeden alt mahkeme kararını onadı.

“Bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin kelamı bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir”

Hakim John Roberts, kararda Trump’ın gümrük tarifelerine tüzel meşruiyet sağladığını ileri sürdüğü yasa metninden alıntı yaparak, yasanın lidere tanıdığı “ithalatı düzenleme” yetkisinin gümrük tarifeleri koyma yetkisi sağlamadığını tabir etti. Roberts, “Yasanın yarım asırlık yürürlük mühleti boyunca hiçbir lider, bu yasaya dayanarak rastgele bir gümrük tarifesi uygulamamıştır. Bunun da ötesinde, bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin kelamı bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir” diye yazdı. Roberts, uygulamanın tarihte emsalinin bulunmayışı ile “başkanın tez ettiği geniş yetkiler birlikte düşünüldüğünde, kelam konusu tarifelerin Trump’ın yetkilerini aştığını gösterdiğini” savundu.

Yüksek Mahkeme kararı, ABD’nin tarifeler nedeniyle elde ettiği aylık yaklaşık 30 milyar dolar olduğu iddia edilen ek gelirin iade edilip edilmeyeceğine ait bir bahis içermedi.

Trump: “Karar utanç verici”

ABD Başkanı Donald Trump, mahkemenin kararını Beyaz Saray’da eyalet valilerine hitap ettiği bir konuşma sırasında kendisine uzatılan bir not ile öğrendi. ABD basınında yer alan haberlere nazaran notun akabinde öfkelenen Trump, kararın “utanç verici” olduğunu söyledi.

Demokratlar şad oldu

Yüksek Mahkeme kararı, Demokrat Partili siyasetçiler ve iş dünyasından çeşitli kesim kümeleri tarafından memnuniyetle karşılandı. Cumhuriyetçi Parti siyasetçileri ise “skandal” nitelikteki kararın ABD’nin haksız ticaretle uğraşına ziyan verdiğini söyledi.

Kararın akabinde tarifeler konusundaki belirsizlik nedeniyle baskı altında olan ABD borsa endeksleri, iki haftadan uzun bir müddetin en güçlü yükselişini kaydetti. Kararla birlikte ABD doları bedel kaybetti ve hazine tahvillerinin getirileri ise sonlu ölçüde yükseldi.

“Gümrük tarifeleri olmasaydı herkes iflas ederdi. Tüm ülke iflas ederdi”

Trump, dün bahse ait olarak yaptığı bir açıklamada, “Gümrük tarifeleri olmasaydı herkes iflas ederdi. Tüm ülke iflas ederdi” sözlerini kullanmıştı. Gümrük vergilerinin Amerikan iktisadını koruduğunu tabir eden Trump, “Bunu yapma hakkına sahibim. Ulusal güvenlik gerekçesiyle gümrük tarifeleri uygulamaya hakkım var” demişti.

Donald Trump’ın dünyanın en büyük tüketicisi ABD’nin ithal ettiği eserlere getirdiği tarifeler, ABD ile güçlü ticari bağları olan ülkelere karşı bir dış siyaset aracı olarak kullanılmıştı.

ABD Başkanı Trump’ın ikinci döneminde misyona başlamasının akabinde başlayan global ticaret savaşının merkezinde yer alan tarifeler, ABD ile klâsik müttefiklerinin ortasını açmış, finansal piyasaları etkilemiş ve global ölçekte belirsizliğe yol açmıştı.

Tarife siyasetlerinden övgüyle kelam eden Trump, bu sayede otomotiv sanayisinin ABD’ye geri döndüğünü, fabrikaların ABD’ye taşındığını ve tarifeler sayesinde ülkeye 18 trilyon dolardan fazla yatırımın garanti altına alındığını söylemişti.

Trump, Kongre onayı aramamıştı

ABD Anayasası, vergi ve gümrük tarifeleri koyma yetkisini lidere değil ABD Kongresi’ne veriyor. Lider Trump, gümrük tarifelerini uygulamaya koyarken Kongre onayı aramamış ve lidere acil durumlarda ticareti düzenleme yetkisi tanıyan Memleketler arası Acil Ekonomik Yetkiler Kanunu’na başvurmuştu.

Beyaz Saray, Yüksek Mahkemenin tarifeleri iptal etmesi halinde Başkan’ın tarife uygulamak için alternatif yetkilere başvuracağını duyurmuştu.