Uzmanlardan ikaz: İşte IBAN transferinde dikkat edilecek hususlar!

Vatandaşların son devirde ödemelerinde sık sık kullandığı IBAN yoluyla para transferi, birtakım sakıncaları da beraberinde getiriyor.

Kredi kartı kurulundan kaçınmak ya da fiş ve fatura düzenlememek için müşterilerden IBAN yoluyla tahsilat yapmak isteyen birtakım işletmeler, hizmeti satın alan kişi açısından da risk yaratıyor.

Kişinin para gönderdiği IBAN’ın hata gelirleri riski ya da öbür nedenlerle takip altında olması, o hesaba para gönderen kişi açısından da hukuksal sorun doğurabiliyor.

“IBAN yoluyla gönderilen para kimi sonuçlar doğurabilir”

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, hususa ait AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, IBAN yoluyla para göndermenin, tüzel olarak sebebe dayalı süreç olduğuna işaret etti.

Para transferinde açıklama kısmına sebebin yazılmasının, en azından yanlış anlaşılmaları önleyeceğine dikkati çeken Değirmenci, “Transfer yoluyla gelen parayla gelir elde edilmesi kelam konusu olduğunda bir vergi de oluşuyor. Şayet IBAN üzerinden para gönderimi rastgele bir mukavele edimi ise kelam konusu konunun not edilmesi gereklidir.” dedi.

Değirmenci, IBAN yoluyla gönderilen paranın hesap sahibi kişi bakımından kimi sonuçlar doğurabileceği ikazında bulunarak, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“IBAN’ına para gönderilen kişi açısından, Cürüm Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun mucibince kuşkulu süreç bildirimi için hesapların takibi gerekebilir. Bu kapsamda bankalar tarafından yapılan bildirimler, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) bünyesinde ilgilinin takibini gerektirebilir. IBAN’a gönderilen paraların kaynağı cürüm geliri olmasa bile hata yahut terör örgütleri tarafından kullanılan hesaplardan gelen paralar, ilgili kişi bakımından kelam konusu örgütlenmeye dahil olduğu istikametinde kuşkuyu oluşturabilir. IBAN’a para gönderen açısından, para gönderilen IBAN’ın kabahat örgütü bünyesinde takip edilen bir hesap olması durumunda birtakım meselelerle karşılaşılması beklenen olacaktır. Natürel ki gerek hata gelirlerinin aklanması gerekse de terörizmin finansmanı kapsamındaki incelemelerde tek seferlik gönderimlerden fazla bir örgü teşkil etmesi durumu daha kıymetlidir.”

Tacir yahut esnafın IBAN’larına yapılan ödemelerde kural olarak alınan mal yahut hizmetin belirtilmesinin kıymet taşıdığına dikkati çeken Değirmenci, “Para gönderimi süreklilik arz edecekse kesinlikle mal ve hizmet alımına ait notun düşülmesi, gelecekte alınan mal yahut hizmetin bedelinin ödendiğine ait ihtilafları önleyecektir.” diye konuştu.

“İşletmeye kayıtlı IBAN kullanılmalı”

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da iktisatta temel sorunlardan birinin kayıt dışılık olgusu olduğunu belirterek, kayıt dışılıkla çabaya, yürürlüğe konulan dijital uygulamalar ve kontrol süreçlerinin kıymetli katkı sunduğunu söyledi.

IBAN yoluyla yapılan para transferlerinde yasal sorumluluk altına girilmemesi için dikkat edilmesi gereken kritik noktalar bulunduğuna işaret eden Çolak, “Herhangi bir işletmeden mal ve hizmet alıyorsanız, ödemede işletme sahibinin yahut bir çalışanın şahsi IBAN’ının değil, işletmenin kayıtlı banka hesabına tarifli IBAN kullanımına itina gösterilmelidir.” sözünü kullandı.

Çolak, alıcılar tarafından IBAN transferinde alım ve satıma bahis sürecin kısaca belirtilmesinin kıymetli olduğunu belirterek, “Örneğin ‘araç tamir karşılığı’, ‘X konutun satış tutarı’, ‘Y plakalı aracın kaporası’, ‘özel ders bedeli’, ‘taksi ücreti’ ve ‘muayene parası’ üzere. İleride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda ispat olarak kullanılabilecek, kayıt dışılıkla uğraşa katkı sunacaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

IBAN üzerinden yapılan para transferlerinin, hakikat halde gerekçelendirilmediği takdirde mali ve tüzel açıdan önemli mağduriyetlere yol açabileceğini bildiren, Çolak, “Ticari bir faaliyet arz etmeyen, ferdî süreçlere dayalı borç ve alacaklar ile hibe üzere ödeme kalemleri dışında hesaba gelen yüksek dengeli ve sistemli para transferleri, vergi kontrolleri sonucu ticari nitelik taşıdığı tespit ve ispat edildiğinde, kayıt dışı gelir ve yarar olarak cezalı vergilendirmeye mevzu edilebilecektir.” bilgisini paylaştı.

“Adli soruşturma yapılabilir”

Mal ve hizmet sunan kişi yahut işletmelerin de vakit zaman nakit ve kartla ödeme yerine IBAN’a para transferi talep ettiğine işaret eden Çolak, şunları kaydetti:

“Verilen hizmet karşılığında, fatura, fiş yahut öbür geçerli doküman aramak ve talep etmek, hizmetten faydalananın hem hakkı hem de yasal misyonudur. Son periyotta yapılan vergi düzenlemeleriyle fatura ve öteki vesikaları düzenlemeyenler ve bunları almayanlara, artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır. Hizmet veren kişi IBAN ile ödemeyi mecburî tutuyor lakin geçerli bir evrak vermiyorsa Gelir Yönetimi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden müddetinde bu süreçlerin ihbar edilmesi, tüketiciler açısından en inançlı yol olacaktır. Aksi durumlarda, yani IBAN ile gönderilen açıklamasız ve evraksız transferler, ileride yapılacak kontrol ve denetimler sonucunda hem alıcılar hem de hizmet verenler açısından önemli mali külfetlere ve vergi cezalarının uygulanmasına yol açabilecektir.”