Dijital çağın görünmez tehlikesi: Teknoloji bağımlılığı

Günlük hayatı kolaylaştırmak için kullanılan dijital teknoloji araçlarının yanlış kullanımının kritik riskleri beraberinde getirdiğini belirten İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Kısmından Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, her yaştan kişiyi etkileyen teknoloji bağımlılığının kozmik bir sorun olduğunu söyledi. Dijital teknoloji bağımlılığının sorunlu online kumar bağımlılığı, cinsellik, alışveriş ve ekran bağımlılığı, dijital oyun ve toplumsal medya bağımlılığı halinde görülebildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, dijital teknoloji bağımlılığından korunmanın ve teknolojiden istikrarlı bir halde yararlanmanın birtakım tedbirlerle mümkün olduğunu söyledi.

İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Kısmından Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, Yeşilay Haftası kapsamında bir bağımlılık tipi olan teknoloji bağımlılığının tesirleri ve dijital teknolojinin gerçek kullanımına ait değerlendirmede bulundu.

Dijital teknolojinin yanlış kullanımı kozmik bir sorun

Yaşamı kolaylaştırmak ve yarar sağlamak gayesi ile geliştirilen dijital teknolojilerin süratli bir biçimde günlük ömrün ayrılmaz bir kesimi haline geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Dijital teknoloji araçları, maksadı dışında kullanılması nedeniyle maalesef günümüzde her yaş kümesinin ömrünü tehdit eden bir tehlikeye dönüşmüştür. Bu nedenle kozmik bir meseledir ve dünya genelinde farkındalığın artırılması, koruyucu ve önleyici tedbirlerin alınması mecburilik haline gelmiştir” dedi.

Denetimsiz, sınırsız ve hedefsiz kullanımının yıkıcı sonuçları var

Dijital teknolojiler, kontrolsüz, sınırsız ve hedefsiz kullanıldığında her yaştaki bireylerde yıkıcı tesirleri olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Konuyla ilgili yapılan çalışmalar ve uzmanların hazırladığı raporlar, teknolojinin berbata kullanımı ve bağımlılığın; fizikî, ruhsal, toplumsal, zihinsel ve manevi gelişim süreçlerini derinden sarstığını ortaya koymaktadır” ihtarında bulundu.

Yaşam kalitesini düşürüyor

Bu tesirlerin farklı biçimlerde görüldüğünü söz eden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bireylerde uyku tertibinin bozulması, obezite, dikkat eksikliği ve öz bakımın ihmal edilmesi üzere fizikî sıkıntıların yanı sıra; irade zayıflığı, yalnızlaşma, gerçek münasebetlerden kopma ve hayal gücünün körelmesi üzere ruhsal ve toplumsal meseleler gözlemleniyor. Hülasa, teknolojiye hapsolmak, kişinin gerçek hayat kalitesini her manada düşürüyor” diye konuştu.

Problemli online kumar, online cinsellik ve online alışveriş davranışlarına dikkat!

Dijital teknoloji bağımlılığının çeşitli hallerde görüldüğünü belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Dijital teknoloji bağımlılığının tipleri epeyce çeşitlidir. Sorunlu online kumar kategorisinde her türlü online bahis ve oyunlar yer almaktadır. Bunlar tüm yaş kümeleri için problemli kabul edilmektedir. Sorunlu online cinsellik ve çok harcamalara yol açan sorunlu online alışveriş öne çıkan başlıklar ortasında yer almaktadır” dedi.

Problemli ekran kullanımı, ekran mühletlerine nazaran belirleniyor

Problemli ekran kullanımının yaş kümelerine nazaran tanımlandığını kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Özellikle çocuk ve ergenlerde görülen yaşa uygun olmayan sorunlu ekran kullanımı riskler barındırmaktadır. Sorunlu ekran kullanımı yaş kümelerine nazaran tanımlanmıştır. 2-6 yaş ortası günde 1 saatten fazla, 6-12 yaş ortası günde 1,5 saatten fazla, 12-18 yaş ortası ise günde 2,5 saatten fazla kullanım sorunlu olarak bedellendirilmektedir. Teknolojik aygıtların sınırsız ve denetimsiz kullanımı çocukların fizikî ve toplumsal gelişimini olumsuz etkilemektedir” dedi.

Dijital oyun bağımlılığında rekabet ve baht pekiştirici rol oynuyor

Problemli dijital oyun oynama bağımlılığında yaşa uygun olmayan içerikler ve çok mühletlerin kritik faktör olduğunu söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Rekabet ve talih faktörleriyle kişiyi ekrana kilitleyen dijital oyun bağımlılığında oyunların talih odaklı yapısı, zorluk düzeyinin giderek artması ve toplumsal hissettiren sistemleri bu davranış bozukluğunu pekiştirmektedir” dedi.

Sosyal medya bağımlılığı da sıkça görülüyor

Dijital teknoloji bağımlılıkları ortasında yer alan sorunlu toplumsal medya kullanımının ise fizikî ve toplumsal sonuçlarıyla kişinin hayatını etkilediğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Sosyal medya bağımlılığı, daima ilişki muhtaçlığı, kaçırma korkusu, gerçek hayatın aksatılması ve kimliğin yapay olarak inşası ile karakterize bir durumdur. Gelişmeleri kaçırma korkusu ile beslenen toplumsal medya bağımlılıkları günümüzün en yaygın cinslerini oluşturuyor” dedi.

Dijital teknoloji bağımlılığının farklı nedenleri var

Dijital teknolojik araçların bağımlılık oluşturacak halde denetimsiz bir formda kullanımının nedenlerine değinen Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bu tehlikeli tabloya yol açan nedenlerin başında bilinçsizlik ve merak duygusu geliyor. Bireylerin denetimsiz kullanımın sonuçlarını bilmemesi, can meşakkatine alternatif bulamaması, dışlanma kaygısıyla arkadaş etrafına ahenk sağlama eforu ve gerçek hayattaki meseleleri çözmek yerine sanal dünyaya kaçma eğilimi, bağımlılığa yer hazırlıyor. Toplumsal bağ kurmakta zorlanan ve gerçek hayatta başaramadıklarını sanal ortamda elde etmeye çalışan şahıslar, bu tuzağa çok daha kolay düşüyor” diye konuştu.

Bağımlılık dört kademede gelişiyor

Bağımlılığın bir anda ortaya çıkmadığını, dört evreli bir süreçle geliştiğini söz eden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “İlk adım olan ‘Deneysel Kullanım’ evresinde kişi merak ettiği bir uygulama yahut oyunu deniyor. Akabinde, etrafındaki kullanıcılara ahenk sağlamak hedefiyle ‘Sosyal Kullanım’ evresine geçiliyor. Üçüncü basamakta, zevk almak yahut meselelerden kaçmak üzere makul maksatlar güdülerek ‘Operasyonel Kullanım’ başlıyor. Son etap olan ‘Bağımlı Kullanım’ evresinde ise artık bir sebebe gereksinim duyulmuyor; kişinin tüm vakti ve hareketleri teknolojiye nazaran şekilleniyor ve denetim büsbütün kaybediliyor.

Teknoloji bağımlılığının belirtilerine dikkat!

Bağımlılık sürecine giren bireylerde besbelli davranış değişiklikleri gözlemlendiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Teknoloji başında geçirilen mühletin giderek artması, aygıttan uzak kalındığında öfke, huzursuzluk ve uykusuzluk üzere mahrumluk belirtilerinin ortaya çıkması en temel göstergelerdir. Bireyler etraflarıyla irtibatlarını minimum seviyeye indiriyor, yeme-içme, paklık ve okul/iş üzere günlük sorumluluklarını aksatıyor. Önemli bedensel yahut toplumsal meseleler yaşasalar bile kullanıma devam etmeleri ve aygıt başında geçirdikleri süreyi inkar etmeleri, tablonun ciddiyetini ortaya koyuyor” ihtarında bulundu.

Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, şunları söyledi: “Teknoloji bağımlısı olup olmadığımızı anlamanın birtakım işaretleri var: Şayet cep telefonunuzu sık sık denetim etme gereksinimi hissediyor, onu her vakit yanınızda yahut yatağınızın başucunda tutuyorsanız bu bir ikaz işareti olabilir. Telefon yahut bilgisayar kullanmaktan günlük işlerinize vakit ayıramıyor, kendinizi makus hissettiğinizde teknolojiye sarılıyor, uzak kaldığınızda ise huzursuzluğunuz artıyorsa risk altındasınız demektir. Diğerleriyle sohbet ederken yahut yemek yerken bile ekrandan kopamamak, bağımlılığın eşiğinde yahut içinde olduğunuzun en somut göstergelerindendir.”

Teknolojiden istikrarlı bir biçimde yararlanmak mümkün

Dijital teknoloji bağımlılığından korunmanın ve teknolojiden istikrarlı bir biçimde yararlanmanın mümkün olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Teknolojik aygıtların kullanımına net vakit hudutlar konulmalı ve ekran başında geçirilen mühletin yerine spor, hobi, aile içi oyunlar üzere alternatif aktiviteler yerleştirilmeli. Alışkanlıkları gözden geçirmek, kullanım saatlerini ve yerlerini değiştirmek epeyce tesirli olabilir. Ayrıyeten ortak kullanım alanlarında toplumsallaşmak, öfke denetimi üzere toplumsal hünerler edinmek ve gerekiyorsa kullanım sonrası yapılması zarurî dış motive edicileri planlamak gözetici kalkan fonksiyonu görüyor” diye konuştu.

Uzman dayanağı alınmalı

Bireyin kendi kendine bu süreci yönetememesi halinde kesinlikle takviye alması gerektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, “Bu hususta okulların rehberlik servislerinden yardım alınabilir. 12 yaş ve üzeri bireylere fiyatsız dayanak sağlayan, hem bireyle hem de bireyin ailesiyle görüşmeler gerçekleştiren Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) bu mevzuda fiyatsız hizmet sunmaktadır. 115 YEDAM İstişare Çizgisinden fiyatsız randevu alınabilir. Hastanelerin teknoloji ve davranışsal bağımlılık polikliniklerine başvurulup takviye alınabilir” diye konuştu.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı