Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği çöktü

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlattığı hücumların akabinde bölgedeki güvenlik riskleri deniz ticaretini de direkt etkiledi. İranlı yetkililerin boğazı geçmeye çalışan gemilere akın ikazında bulunması, dünyanın en kritik güç geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği büyük ölçüde azalttı.

UK Maritime Trade Operations (UKMTO), boğazdaki güvenlik düzeyini en üst risk kategorisi olan “kritik” düzeyine yükseltirken, sigorta şirketleri de bölgedeki gemiler için savaş risk poliçelerini iptal etti.

Gerçek vakitli denizcilik takip sistemi Windward bilgilerine nazaran, boğazdan geçen gemi sayısı 2 Mart’ta 7’ye, 3 Mart’ta ise sadece 4’e düştü. Meğer tarihi ortalamada boğazdan günlük yaklaşık 138 gemi geçiş yapıyordu. Böylelikle geçişler son günlerde yaklaşık yüzde 90 ordakikalar içinde azalmış oldu.

Ayrıca MarineTraffic bilgileri, petrol tankerlerinin geçişinin de taarruzlar öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 90 gerilediğini ortaya koydu.

NAKLİYE ŞİRKETLERİ ROTAYI DEĞİŞTİRDİ

Bölgedeki riskler nedeniyle dünyanın önde gelen konteyner nakliyatı şirketleri seferlerini askıya aldı yahut alternatif güzergâhlara yönlendirdi.

Almanya merkezli Hapag-Lloyd, Kızıldeniz üzerinden geçişleri Aralık 2023’ten bu yana durdurduklarını ve mevcut şartlar nedeniyle bu kararın sürdürüleceğini açıkladı.

Fransız deniz nakliyeciliği devi CMA CGM ise Körfez’de bulunan gemilerine inançlı limanlara sığınma talimatı verirken, Süveyş Kanalı geçişlerinin de süreksiz olarak askıya alındığını bildirdi.

Danimarka merkezli global nakliyat şirketi Maersk de Orta Doğu-Hindistan ile Akdeniz ve ABD’nin doğu kıyısı ortasındaki seferlerin Babu’l Mendeb Boğazı ve Süveyş sınırı yerine Afrika’nın güneyinden, Ümit Burnu etrafından yapılacağını açıkladı.

ÜMİT BURNU ROTASINDA YOĞUNLUK ARTTI

Windward bilgilerine nazaran, Ümit Burnu’ndan geçen transit gemi sayısı 2 Mart’ta bir evvelki güne nazaran yüzde 112 artarak 87’ye yükseldi. 3 Mart’ta ise günlük yüzde 8 artışla 94 gemiye ulaştı.

Bölgedeki son 7 günlük ortalama transit gemi sayısı 69,7 olarak hesaplanırken, 3 Mart’taki geçişler ortalamanın yüzde 35 üzerine çıktı.

Analizlere nazaran bu durum, deniz nakliyatı şirketlerinin Körfez’deki güvenlik risklerinin azalmasını beklemek yerine daha uzun lakin daha inançlı rotalara yöneldiğini gösteriyor.

TESLİMAT MÜHLETLERİ UZAYACAK, MALİYETLER ARTACAK

Ancak Afrika’nın güneyinden dolaşan bu rota, ticaret açısından kritik dezavantajlar da getiriyor. Uzmanlara nazaran Ümit Burnu üzerinden yapılan seferler kargo teslim müddetlerini yaklaşık 10 ila 20 gün uzatıyor.

Ayrıca daha uzun uzaklık nedeniyle yakıt tüketiminin artması ve gemilerin daha uzun müddet denizde kalması, global nakliyat maliyetlerini de üst çekiyor.

KÜRESEL PETROL VE LNG AKIŞI RİSK ALTINDA

Basra Körfezi’nin çıkışında bulunan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu petrol ve LNG üretiminin dünya pazarlarına ulaştığı en kritik geçiş noktalarından biri.

S&P Küresel bilgilerine nazaran global petrol tedarikinin yaklaşık yüzde 20’si bu boğazdan geçiyor. Günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün kritik kısmı Asya ülkelerine ulaşıyor.

Boğazdan taşınan petrolün en büyük alıcısı günde yaklaşık 5,3 milyon varille Çin olurken, bunu Hindistan, Japonya ve Güney Kore izliyor.

İhracat tarafında ise en büyük hisseye sahip ülke günlük 5,1 milyon varille Suudi Arabistan. Onu Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, İran ve Kuveyt takip ediyor.

PETROL ÜRETİMİ VE LNG ARZI BASKI ALTINDA

Boğazdaki kriz, üretim tarafında da tesirini göstermeye başladı. Irak Petrol Bakanlığı, tanker trafiğinin durması ve depoların dolması nedeniyle Rumeyle alanında üretimi durdurma kararı aldı.

Enerji analistlerine nazaran Hürmüz Boğazı’ndaki aksama yaklaşık üç hafta sürerse petrol üreticileri depolama problemleri nedeniyle tesislerini kapatmak zorunda kalabilir.

Öte yandan Katar’da Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki LNG tesisinin akın sonrası üretimi durdurması, global LNG piyasasında arz daralması tasalarını artırdı.

Uzmanlara nazaran bu durum, Asya ile Avrupa ortasında LNG tedariki için rekabeti daha da artırabilir ve bilhassa Avrupa’nın gaz depolama planlarını zorlaştırabilir.