RTÜK ve KVKK’dan ortak adım: ‘Reality Show’ programları için mahremiyet rehberi!

KVKK ve RTÜK iş birliğinde hazırlanan “Canlı Yayımlanan Reality Show Niteliğindeki Programlarda Ferdî Bilgilerin İşlenmesine Yönelik Rehber” tanıtıldı.

KVKK’da gerçekleştirilen tanıtım toplantısında, canlı yayımlanan “reality show” programlarında şahsî bilgilerin işlenmesi, mahremiyet hakkı, kamu faydası ve yayıncılık unsurları ele alındı.

RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, rehberin hazırlanmasında gösterdiği titiz çalışma için KVKK Başkanı Faruk Bilir ve grubuna teşekkür ederek, “Yaşadığımız çağ, imajın, anlık paylaşımın ve canlı yayının çağıdır. Bir vatandaşımızın ailevi bir krizi, sıhhat sorunu ya da hukuksal bir uyuşmazlığı, sabah saatlerinde milyonlarca insanın canlı olarak izlediği bir ekrana taşınabilmektedir.” değerlendirmesinde bulundu.

Daniş, en mahrem ile en kamusal olan ortasındaki hududun giderek belirsizleştiğinin altını çizerek, kelam konusu programların, şiddete maruz kalmış bayanların, kayıp yakınlarını arayan ailelerin, mirasla ilgili uyuşmazlıkları olan vatandaşların, sıhhat ya da bağımlılık problemleri yaşayan bireylerin hayatlarını ekran karşısında direkt paylaştığını kaydetti.

Daniş, bu süreçte üçüncü şahıslara ilişkin ferdî dataların de ifşa edilebildiğine dikkati çekerek, Anayasa’nın özel hayatın kapalılığını ve basın özgürlüğünü garanti altına aldığını belirtti.

Sahip olunan hürriyetlerin mutlak değil, birbiriyle yarışan ve dengelenmesi gereken haklar olduğunu kaydeden Daniş, “RTÜK olarak temel vazifemiz, bu hassas dengeyi kamu faydası, gerçeklik, yenilik ve ölçülülük unsurları çerçevesinde gözetmektir.” dedi.

Daniş, çocuklar, gençler ve zihinsel engelli bireylerin canlı yayınlara çıkarılması ile cinsel cürümleri ve bayana yönelik şiddeti olağanlaştıran içeriklerin, soruşturması süren olayların yargısız ifşa temelinde ifşa edilmesinin ve bireylerin ruhsal şiddete maruz bırakılmasının kabul edilemeyeceğini, bu prensiplerin yayıncılıktan evvel bir insanlık vazifesi olduğunu vurguladı.

“Vatandaşın programa çıkması tüm bilgilerinin işleneceği manasına gelmez”

Daniş, hazırlanan rehberin, RTÜK ile KVKK ortasındaki kurumsal işbirliğinin somut bir sonucu olduğunu belirterek, “reality show” niteliğindeki gündüz jenerasyonu programlarının ortak bir düzenleyici alanda bulunduğunu söyledi.

Bu nedenle rehberin, iki kurumun, iki farklı kanunun ve iki başka kontrol mantığının ahenk içinde okunmasını sağlayacak ortak bir referans çerçevesi sunduğunu lisana getiren Daniş, şunları kaydetti:

“Bu rehberin temel amacı yasaklamak değil, yol göstermektir. Data sorumlusu sıfatını taşıyan yayıncı ve yapımcılarımıza, aydınlatma yükümlülüklerini, açık istek süreçlerini, özel nitelikli ferdî dataların işlenmesindeki sıkı şartları, data güvenliği tedbirlerini, yurt içi ve yurt dışı transferlerini ve unutulma hakkını nasıl uygulayacaklarını somut örneklerle göstermektir. Bu istikametiyle rehber, bölümün cezai yaptırımlarla müsabakasını engelleyici bir hukuksal harita sunmakta, birebir vakitte vatandaşımızın anayasal haklarını teminat altına almaktadır.”

Daniş, ferdî bilgilerin işlenmesinin, sırf açık istek ile değil, kanunda belirtilen yasal türel sebeplere dayanması gerektiğini anlatarak, “Vatandaşın programa çıkmaya razı olması, otomatik olarak tüm verisinin işlenmesine ve aktarılmasına istek verdiği manası taşımamaktadır.” tabirini kullandı.

Çocuklar, gençler, zihinsel engelli bireyler ve hukuken savunmasız şahısların bilgilerinin işlenmesinde mutlak muhafaza standardı uygulanması gerektiğini söz eden Daniş, üçüncü bireylere ilişkin dataların ekrana taşınmasında basın özgürlüğü münasebetine sığınılmaması gerektiğini söyledi.

Daniş, internet arşivlerinde uzun yıllar erişilebilir kalan içeriklerin, unutulma hakkını ihlal etmemesi için teknik ve idari önlemlerin alınmasının değerini vurgulayarak, vatandaşların kriz anlarının dijital bir leke olarak kalmaması gerektiğini belirtti.

Programlarda yapılan aydınlatmanın iştirakçiler açısından anlaşılabilir ve erişilebilir olması gerektiğini lisana getiren Daniş, yüzeysel ya da uzun ve karmaşık bilgilendirmelerin yükümlülüğü karşılamayacağını söz etti.

Daniş, “reality show” niteliğindeki canlı yayınların hakikat editöryal çerçeveyle toplumsal sıkıntıların görünür hale gelmesine katkı sunabileceğini vurgulayarak, yayıncılığın özgürlüğü ile bireyin onur ve mahremiyeti ortasındaki istikrarın ekonomik çıkara feda edilmemesi gerektiğini kaydetti.

Yayıncılığın bir kamu hizmeti olduğuna işaret eden Daniş, reytingin hiçbir vakit vatandaşın kişiliğinin ve mağduriyetinin önüne geçemeyeceğini söyledi.

“Veriden çok kişinin korunması amaçlıdır”

KVKK Başkanı Bilir de 6698 sayılı Şahsî Bilgilerin Korunması Kanunu’nun 2016’da yürürlüğe girdiğini hatırlatarak, “Aslında bu kanunun iki temel gayesi vardır. Birincisi biz buna mahremiyet diyoruz. Şahısların temel hak ve özgürlüklerini korumak, bilhassa data işlenmesi sırasında. İkincisi ise bilgi işleyenlerin uyacakları metot ve temelleri göstermek, yükümlülüklerini belirtmek. Biz buna da regüle etmek, disiplin etme diyoruz.” diye konuştu.

Kanunun bilgi işlemeyi yasaklamadığını, bu dataların aşikâr prensipler ve kaideler çerçevesinde işlenmesini öngördüğünü anlatan Bilir, “Aslında datadan çok kişinin korunması gayelidir. Kanun münasebetinde bunu açıkça belirtmektedir. Biz kurum ve heyet olarak yol göstermesi için bilgilendirici ve sektörel rehberler hazırlıyoruz.” dedi.

RTÜK işbirliğiyle hazırlanan rehberin canlı yayımlanan “reality show” niteliğindeki programlarda şahsî dataların işlenmesine ait yol gösterici bir doküman olduğunu söz eden Bilir, hazırlık sürecinde akademisyenler ile yayıncı ve üretimci kuruluşların görüşlerine başvurulduğunu bildirdi.

Rehberin, canlı yayınlarda işlenen ferdî datalar, data sürece koşulları, bilgi güvenliği önlemleri, müracaat süreçleri ve dataların transferi üzere başlıklardan oluştuğunu lisana getiren Bilir, çalışmanın yayın hazırlığından internet ortamındaki arşiv sürecine kadar tüm basamakları kapsadığını kaydetti.

Konuşmaların ardından, KVKK Başkanı Bilir ile RTÜK Lideri Daniş birbirlerine ikram takdim etti.

Program kapsamında ayrıyeten “Canlı Yayımlanan Reality Show Niteliğindeki Programlarda Mahremiyet Hakkı ve Kamu Faydası Dengesi” ile “Görsel Medya Yoluyla Şahsî Dataların İşlenmesi” başlıklı paneller düzenlendi.