Ziraî Girdi Fiyatları Eylül’de Yükselişini Sürdürdü

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Lideri Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Eylül ayı Ziraî Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) kıymetlendirdi. Tarım-GFE’nin Eylül ayında aylık yüzde 2,16 arttığını belirten Çandır, “Bu sayı, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Eylül ayları ortalamasının (1,80) yüzde 20 üzerinde ilan edilmiştir. Böylelikle son 5 aydır daima artış gösteren aylık girdi fiyatları, Eylül ayında da yükselişini sürdürmüştür” dedi.

Tarım-GFE’nin Eylül ayında yıllık yüzde 34,60 duyrulduğını belirten Çandır, “Bu yıllık sayı, son 10 yılın Eylül ayları ortalaması (34,21) kadar artış olarak ilan edilmiştir. Son 7 ayda ise Ağustos ayı hariç daima yükseliş göstermiştir. 10 yıllık Eylül ayı ortalamalarına nazaran aylıkta ortalamanın yüzde 20 üzerinde, yıllıkta ise ortalama kadar artış göstermiştir” değerlendirmesinde bulundu.

Eylül ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 2,29, yıllık yüzde 36,01 artış ilan edildiğini kaydeden Ali Çandır, tohumda yüzde 6,76, güçte yüzde 2,24, gübrede yüzde 1,32, ilaçta yüzde 0,93, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,89, yemde yüzde 2,27 ve öbür kalemlerde ise yüzde 1,64’lük artışa dikkat çekti. Birebir kalemlerin Eylül ayındaki yıllık değişimlerine bakıldığında tohumda yüzde 33,33, güçte yüzde 24,06, gübrede yüzde 51,78, ilaçta yüzde 17,40, veteriner hizmetlerinde yüzde 56,97, yemde yüzde 38,34 ve başka kalemlerde ise yüzde 39,15 artış olduğunu kaydeden Çandır, “Eylül ayları itibariyle bu sayılar, aylıkta ve yıllıkta 2022 yılından sonraki en yüksek sayılar olmuştur” dedi. Çandır, ziraî yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,35 ve yıllık ise yüzde 26,60’lık artışına dikkat çekti.

TÜİK tarafından Eylül ayı ziraî üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 5,80 duyrulduğını belirten Çandır, “Bu sayı, 10 yıllık Eylül ortalamasının (1,74) önemli seviyede üzerinde ilan edilmişti. Yıllıkta ise yüzde 46,83 ile 10 yıllık ortalamanın (25,50) üzerinde ilan edilmişti. Ziraî faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Lakin Mayıs ve Haziran aylarında olduğu üzere Eylül ayında da üretici lehine gerçekleşmeler ilan edilmiştir. Bu 3 ay dışında yıllık gerçekleşmeler üretici aleyhinde olmaya devam etmiştir” değerlendirmesinde bulundu.

Yurtiçi ve yurtdışı üretici maliyet artışlarılarının da tarım bölümünü etkilediğini söyleyen Çandır, yurtdışı üretici maliyet artışlarıu YD-ÜFE’nin Eylül’de aylık yüzde 2,01, yıllık yüzde 27,71 arttığını kaydetti. Yurtiçi üretici maliyet artışlarıu Yİ-ÜFE’nin aylık yüzde 2,52 ve yıllık yüzde 26,59 arttığını belirten Çandır, “Üretici seviyesindeki besin kalemi ise aylık yüzde 6,77 ve yıllık ise yüzde 35 artmıştı. Bu durum, Eylül ayında da tarıma dayalı imalat sanayiindeki maliyet artışlarıun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini göstermektedir” dedi.

Eylül ayında tüketici maliyet artışlarıu TÜFE’nin aylık yüzde 3,23, yıllık yüzde 33,29 arttığını hatırlatan Lider Ali Çandır, “Son 20 yıllık Eylül ayı ortalamalarının aylıkta yüzde 1,59 ve yıllıkta ise yüzde 19,17 olduğu hatırlanırsa manşet maliyet artışlarıun hala ne kadar yüksek seyrettiği daha uygun anlaşılır” değerlendirmesinde bulundu.

Tüketici taraftaki besin maliyet artışlarıunun Eylül ayında aylık yüzde 4,62 ve yıllık yüzde 36,06 arttığını belirten Çandır, şunları kaydetti:

“İşlenmemiş besin maliyet artışlarıu ise Eylül’de aylık yüzde 5,53 ve yıllık yüzde 37,53 seviyesinde artmıştı. Yaş meyve zerzevat maliyet artışlarıu ise aylık yüzde 4,33 ve yıllık yüzde 53,49 artış göstermişti. Tüketici taraftaki bu sayılar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık maliyet artışlarıun üzerinde bir tüketici maliyet artışlarıu olduğunu göstermeye devam etmektedir. Lakin belirtmek gerekir ki ortadaki makas daralmaya başlamıştır. Yani yıllık olarak yüzde 34,09 seviyesindeki ziraî girdi maliyet artışına karşılık yüzde 46,83’lük tarım üretici fiyat artışı ve yüzde 33,29’luk tüketici fiyat artışı kelam konusu olmuştur. Eylül ayında ziraî üreticiler, aylıkta ve yıllıkta lehte sayılarla karşılamışlardır.” – ANTALYA