Sosyal Medya Hesabında Dini Değerlere Yönelik Yayımlanan Sözler Sebebiyle Cezalandırma, İfade Özgürlüğünü Zedeler Mi?

Anayasa Mahkemesi kararına bahis olayda müracaatçı (2022/52106), toplumsal medya hesabında İslam dini, Müslümanlar ve Hz. Muhammed hakkında yaptığı paylaşımlar nedeniyle “halkın bir bölümünü alenen aşağılama” cürmünden mahpus cezası ile cezalandırılmıştır.

Birinci derece mahkemesi paylaşımları tabir özgürlüğü kapsamında kıymetlendirerek beraat kararı vermiş; lakin istinaf mahkemesi farklı bir kıymetlendirme yaparak birtakım sözlerin Müslümanları terör örgütüyle özdeşleştirdiğini ve Hz. Muhammed’e yönelik açık biçimde aşağılayıcı nitelik taşıdığını kabul etmiştir. Mahkeme, bu açıklamaların toplumun dini hassasiyetlerini maksat aldığını ve kamu sistemi bakımından tehlike oluşturabilecek nitelikte olduğunu kıymetlendirerek müracaatçı hakkında mahpus cezasına hükmetmiş, fakat cezayı ertelemiş, kanun yolu müracaatları da reddedilmiştir. Daha sonra yapılan ferdi müracaatta tabir özgürlüğünün ihlal edildiği ileri sürülmüştür.

Bireysel müracaatta, kelamlarının söz özgürlüğü kapsamında kıymetlendirilmesi gerektiğini, paylaşımlarının yalnızca arkadaş etrafı tarafından görülebildiğini ve açıklamalarının dini tenkit niteliğinde olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıyeten savunma hakkının da ihlal edildiğini argüman etmiştir. Müracaatçıya nazaran kullandığı sözler dini tartışma ve tenkit hudutları içinde kalmakta olup cezalandırılması demokratik toplum nizamıyla bağdaşmamaktadır.

Anayasa Mahkemesi ise kararında söz özgürlüğünün demokratik toplumun temel ögelerinden biri olduğunu vurgulamakla birlikte, bu özgürlüğün sınırsız olmadığını belirtmiştir. Mahkemeye nazaran dini inançlar ve kutsal kıymetler eleştirilebilir; lakin toplumun bir kısmını sırf inançları nedeniyle aşağılayan, önyargıları körükleyen ve toplumsal barışı bozma riski taşıyan tabirler söz özgürlüğü muhafazasından tam olarak yararlanamaz. Bilhassa Müslümanları terörle ilişkilendiren açıklamaların toplumsal müsamahaya ziyan verebileceği değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin söz özgürlüğü ile din ve vicdan özgürlüğü ortasında makul bir istikrar kurduğunu kabul etmiş ve müracaatçının cezalandırılmasını demokratik toplum tertibi bakımından gerekli görmüştür. Bu nedenle tabir özgürlüğünün ihlal edildiği istikametindeki sav “açıkça destekten yoksun” bulunarak kabul edilemez sayılmıştır. Ayrıyeten savunma hakkına ait şikayet de kâfi destek bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Sonuç prestiji ile tabir özgürlüğü demokratik toplumun temel ögelerinden biridir, fakat sınırsız değildir. Toplumun bir kesitini sırf inançları nedeniyle aşağılayan, önyargıları körükleyen ve toplumsal barışı bozma riski taşıyan tabirler ifade özgürlüğü müdafaasından tam olarak yararlanamaz.